Een fusie als verstandshuwelijk wenselijk?

De inwoners van de gemeente Zeevang hebben helemaal niets met Edam-Volendam. Ze zijn georiënteerd op Purmerend en Hoorn. Bij hun fusieaanzoek speelt liefde dan ook geen enkele rol. Het zijn verstandelijke overwegingen die hen voor Edam-Volendam deden kiezen. Het gaat om een verstandshuwelijk volgens de beste boerentradities. Onze gemeente heeft twee rapporten laten maken om de gemeenteraad te informeren. Het eerste is van KplusV uit Arnhem. Het is Licht optimistisch over een fusie. Het is echter zo vaag en slecht onderbouwd dat het zo de prullenbak in kan. Harde conclusies ontbreken. Het waarschuwt bijvoorbeeld voor de toenemende complexiteit in het besturen van de nieuwe fusiegemeente. Daar ben ik het overigens van harte mee eens. De fusiepartners verschillen zo sterk van elkaar dat de belangen ver uit elkaar lopen. Het rapport van KplusV werkt dat volstrekt onvoldoende uit en laat het bij de luchthartige conclusie dat er voor ieder probleem wel een oplossing is te vinden. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat commerciële onderzoeksbureaus, zoals KplusV uit Arnhem, altijd adviseren in de richting die de opdrachtgever wenselijk vindt. Daaruit mag je de conclusie trekken dat de burgemeester en de gemeentesecretaris de fusie waarschijnlijk wel prima vinden.

Edam-Volendam heeft niets te winnen bij een fusie, dat heeft Zeevang wel. Dat blijkt uit het (geheime) rapport van de accountants van Ernst & Young, dat harde cijfers geeft. Maar met die cijfers moet je zelf aan de slag om conclusies te trekken. De bewonerslasten van Zeevang zijn heel wat hoger dan in Edam-Volendam. In Zeevang zullen ze omlaag gaan en in Edam-Volendam zullen ze niet hoger worden. Rara, hoe kan dat? Het verschil wordt opgevangen omdat de nieuwe gemeente minder personeel nodig heeft. Daar geloof ik werkelijk niets van. Bij de gemeente Edam-Volendam ligt er nog een (geheim) organisatieonderzoek waaruit blijkt dat de gemeente meer personeel nodig heeft. Dat is een. Over enige tijd na de fusie zal dan blijken dat de zaak zo complex is, dat er wel personeel bij moet. Een van de belangrijkste redenen waarom Zeevang wil fuseren is dat ze niet genoeg geld heeft voor twee belangrijke projecten.

Zeevang heeft een aardige spaarpot, maar die is niet vet genoeg om de investeringen voor die twee projecten (ontsluiting naar de provinciale weg en een multifunctioneel centrum) op te hoesten. De begroting van Zeevang is sluitend, maar er is geen ruimte om de exploitatiekosten van dat multifunctionele centrum te betalen. Ernst&Young hebben die kosten wel op een rijtje gezet, maar niet in een fusiebegroting opgenomen. Dat hoefde ook niet. De gemeenteraad van Zeevang beslist er pas dit najaar over. Als ze die besluiten nemen wordt Zeevang een schip van bijleg. Gaat de huidige gemeenteraad van Zeevang die besluiten nemen? Ik denk het wel. Zeevang schrijft dat ze klein wil blijven, maar wel een hoog voorzieningenniveau wil hebben. Dat kan ze alleen als ze een rijke partner heeft. Als de nieuwe fusiegemeente er straks niet zo happig op blijkt te zijn om die projecten uit te voeren, kun je nu al voorspellen dat ze, net als de Edammers, beginnen te klagen dat Volendam alles heeft en anderen niks kunt. Voor de Edammers heeft dat altijd goed gewerkt.

Er zijn nog aardig wat meer problemen die samenhangen met de complexiteit die voortvloeit uit een fusie van twee gemeenten die naar aard en omstandigheden sterk verschillen. Daar kan ik nog wel tientallen vragen over stellen en de nodige conclusies over trekken. Maar ik laat dat graag over aan de leden van de gemeenteraad. Die zijn verantwoordelijk voor een besluit dat grote gevolgen zal hebben. Een hard werkende ondernemer laten trouwen met een koeienboer is een huwelijk waar je wel drie keer over na mag denken. Ik ben tegen. Dat is bekend. Maar na het lezen van die rapporten ben ik geen enkel argument tegengekomen waaruit blijkt dat Edam-Volendam ook maar iets te winnen heeft bij zo'n fusie. De commissaris van de Koningin in Haarlem zal zo'n fusie wel leuk vinden. Een bedreigde kleine gemeente redden door een fusie met een rijke gemeente, is een mooi resultaat voor hem.

Onze burgemeester heeft al beweerd dat hij fusiespecialist is. Die zal een grotere gemeente ook wel mooi vinden. Als Edam-Volendam de fusie weigert, zal Zeevang zich wel aansluiten bij Purmerend. Ik zie, behalve Zeevang, maar een groep die een persoonlijk belang bij een fusie heeft. Van een aantal leidinggevende ambtenaren zal het salaris wel omhoog gaan. Voor raadsleden maakt een fusie niets uit. Hun maandelijkse vergoeding gaat niet omhoog en blijft 889 euro per maand. Gelukkig maar, want dan spelen er geen persoonlijke belangen mee. Maar hoe staat het met partijbelangen? Bij de laatste verkiezingen stemde meer dan 40% in Zeevang op de VVD. Het zou me dus niet verbazen dat de plaatselijke VVD, met wonderkind en financieel genie Karregat in haar midden, vóór de fusie is.

Het advies van fusieonderzoeksbureau Louter' luidt: "bezint eer ge begint" en vervolgens: "niet aan beginnen". Misschien niet leuk voor al die aardige mensen in Zeevang. Maar die kunnen zich nog altijd aansluiten bij Purmerend, waar ze al veelal werken, naar school gaan en boodschappen doen.

Peter Louter