‘Medewerkers blijven bij Baanstede’

Het is nog wel schrikken voor een deel van 1100 medewerkers van sociale werkvoorziening Baanstede. Baanstede verlegt zijn blik naar 'buiten', maar mét behoud van werkgelegenheid, beklemtoont algemeen directeur Frank Verheul.

Verheul is er van overtuigd dat het gaat lukken om een slag te maken van aanbieder van een werkplek naar detacheringbedrijf. „Het is eerder succesvol gedaan in het land. Mensen zijn primair bang om hun baan te verliezen. Daar is geen sprake van. We willen Baanstede — zonder verlies van banen — minder kapitaal-belastend maken. Want daar zit juist het probleem."

Baanstede is niet rendabel en is op de huidige grondslagen ook niet rendabel te krijgen. Er rest een miljoenentekort, dat telkens moet worden aangezuiverd door de deelnemende gemeenten. Bij ongewijzigd beleid zal het tekort alleen maar verder toenemen. De deelnemende gemeenten hebben al eerder gezegd 'nu is het genoeg'.

Baanstede heeft tot 2016 de tijd gekregen om het huis op orde te brengen. Dat 'huis' is echter een belangrijk deel van het probleem. „Het doel van de sociale werkvoorziening is om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden naar betaald werk. Wat wij hebben gedaan is werkplekken creëren. We hebben daarvoor een arbeidslocatie opgetuigd en die kosten drukken zwaar op onze begroting. Zo zwaar, dat wanneer wij op de oude voet verder gaan de uitvoering van de sociale werkvoorziening in gevaar komt."

Het plan van Baanstede is er op gericht om het werk dat nu bij Baanstede in huis gebeurt, te laten uitvoeren bij het bedrijf waarvoor de mensen aan het werk zijn. „Als iedereen buiten de panden van Baanstede aan de slag is, hebben wij die fysieke ruimte niet meer nodig, hebben we minder faciliteiten nodig, hoeven er minder ondersteunende werkzaamheden te worden verricht, hebben we daar geen mensen voor nodig en hoeven we daar geen kosten voor te maken. Op deze manier kunnen we én kostendekkend werken én recht blijven doen aan de oorspronkelijke opzet van de sociale werkvoorziening. Die is mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden naar betaald werk. Dat is — ook in de nieuwe opzet — wat we doen."

Verheul beklemtoont dat er arbeidsrechtelijk voor de medewerkers meet een sw-indicatie niets verandert. „Mensen blijven in dienst van Baanstede, ook wanneer zij 'buiten' bij een bedrijf aan het werk zijn. Tenzij het bedrijf hen in dienst neemt, zoals dat in beginsel altijd de bedoeling is geweest."

Medewerkers van Baanstede kenmerken zich door grote onderlinge verschillen. „De opbouw is ruwweg in drieën in te delen. Nu al werken er 220 mensen buiten in het groen. Voor hen verandert er feitelijk niets. Ook de andere mensen zullen we groepsgewijs actief bemiddelen naar een werkplek bij bedrijven. Het gaat overigens zowel om individuele als om groepsdetacheringen."

'Omslag is haalbaar'

Management en bestuur van Baanstede hebben zich uitgebreid laten informeren over hoe de sociale werkvoorziening (sw) succesvol de transitie van binnen naar buiten kan maken. Hét voorbeeld in Nederland is de Atlant Groep in Helmond. Algemene directeur Theo van Kroonenburg beaamt met trots dat de (sw) dit jaar 3,8 miljoen euro verdeelt onder de deelnemende gemeenten. „Eerder kenden we altijd tekorten. Het heeft wel zes jaar geduurd, maar 96 procent van de medewerkers werkt nu succesvol 'buiten'. Ingrediënten voor succes zijn visie, duidelijkheid, openen eerlijkheid. Vertel waar je heen wil en waarom, wees duidelijk in dat er geen andere weg is. Belangrijk is dat je mensen écht meeneemt en je angsten wegneemt. Vier je successen, maar benoem ook eerlijk wat niet is gelukt."