Vanavond in de Grote Kerk Edam: Matthäus zoals Bach bedoelde
„Wáhrlich, wáhrlich. Je gooit je kaak open in opperste verwondering. Maak een open klank, niet van dat oratoriumgedoe." Het is een van de laatste aanwijzingen die dirigent Stephen Kavelaar zijn projectkoor geeft, zaterdagmiddag in de Lutherse Kerk in Edam. De afgelopen vier weken is er door ruim 50 koorleden stevig gerepeteerd zodat er morgen, op Goede Vrijdag, weer een kwalitatief hoogstaande Matthäus Passion uitgevoerd kan worden. En die kwaliteit, die zit `m in de details. „Weiti betekent hier niet wijf, maar de mooiste vrouw die ooit bestaan heeft", vervolgt Kavelaar. „Er wordt hier in poëtische vorm wel het een en ander gezegd. Het is haast erotisch. Denk daar maar aan tijdens het zingen."
De Matthäus op Goede Vrijdag is in Edam een naoorlogse traditie. Van 1946 tot 1963 werd het oratorium van Bach ieder jaar uitgevoerd, totdat de Grote Kerk aan restauratie toe was. De traditie verwaterde. Pas in 1999 was de Matthaus terug. „Het was 13 graden in de kerk. Ijskoud. De damp kwam uit de monden van de koorleden", herinnert Kavelaar zich. „Sinds 2,001 is het weer een volwaardig project. Het lukt de organisatie steeds heel goed om alles rond te krijgen. En de kachel gaat op tijd aan!"
Dat de Edamse Matthäus opnieuw een succes is, mag best bijzonder heten. Bestuurslid Jan Sparreboom: „We werken met een budget van 45 duizend euro. Ruim 65 procent daarvan wordt gedekt door inkomsten uit de kaartverkoop. De rest moeten we aanvullen met subsidie vanuit de gemeente, particuliere fondsen en het lokale bedrijfsleven." Volgens de dirigent is de uitvoering van het meest populaire klassieke werk van Nederland niet zomaar `een concertje'. „De uitvoering op Goede Vrijdag is een religieuze beleving. Het is bijna een ritueel." Kavelaar tracht dan ook de natuurlijke gang van het oratorium te volgen.
„Bach is een kei in muzikale verbeelding. Met het koor werk ik heel bewust aan onbevangenheid. De muziek heeft namelijk al zoveel zeggingskracht, daar moet je vooral vanaf blijven." Groot verschil met dat andere werk van Bach, de Johannes Passion, zit `m dan 'ook in de wijze waarop de lijdensweg van Jezus verbeeld wordt. „De Johannes kun je zien als een analytisch persbericht. Toen en toen gebeurde er dat en dat. De Mattheus is een zeer uitgebreid verhaal, het lijkt meer op een heel katern in een krant." Om het verhaal tot leven te brengen. zoals Bach dat ooit bedoeld heeft, werkt het projectkoor samen met Kinderkoor Musicanti en met orkest The Northern Consort. Kavelaar: „Zij spelen op authentieke instrumenten. De snaren hebben een mildere klank. Dat geeft de Mattheus een lading die overeenstemt met de zienswijze van Bach."