Het vertrek van niet zomaar een dominee: Rieks Hoogenkamp (foto)

Na iets meer dan 20 jaar gaan ze Zuiderwoude verlaten: dominee Rieks Hoogenkamp en zijn vrouw Jeltje. Zonder sentimenteel te worden is het toegestaan te constateren dat het vertrek van Rieks en Jeltje als een gemis zal worden gevoeld in de kerkgemeenschap van Zuiderwoude. Door de jaren heen immers heeft Rieks zich laten gelden als een groot inspirator en een al even bekwaam organisator. Hij was meer, veel meer dan een doorsnee predikant en wie je er ook naar vraagt, hij of zij is louter positief over dominee Rieks.

“Ik was de eerste die hem leerde kennen,” zegt Els van de Lingen, “hij belde mij om een afspraak te maken als nieuwe predikant van Zuiderwoude. Mijn idee over predikanten werd compleet omver geblazen toen hij binnenstapte. Hij was toen al een soort Joost Zwagerman figuur. En hij kwam op het juiste moment. De gezamenlijke kerken wilden een invulling geven aan de Lutherse Kerk. Rieks bedacht invullingen in de vorm van ontmoetings- en thema avonden.” Samen met nog zes anderen richtte hij ook Areópagus op dat, met de Lutherse Kerk aan het Zuideinde als basis, in tien jaar tijd meer dan 600 avonden, themaweken, evenementen, kunstprojecten en tientallen reizen zou organiseren.

In 2011 hield Areópagus op te bestaan. “De kunst van ergens mee ophouden is bijna net zo groot als de kunst iets op te zetten en te onderhouden,” zegt Rieks zelf over het stopzetten van het centrum voor kerk, cultuur en samenleving in Waterland. “Met Areópagus zijn we opgehouden, maar als het iets voorstelde gaat het op de een of andere manier wel door. Er komen nieuwe krachten en ideeën.” Erwin Wijman, die als een van de vele vrijwilligers nauw betrokken was bij Areópagus zegt: Officieel ontstond de gemeente Waterland in 1991 maar het werd pas echt een gemeente toen Rieks Hoogenkamp begon met Areópagus. Monnickendam zag Overleek. Zuiderwoude zag Katwoude. Broek uit werd een thuiswedstrijd. Rieks was de regisseur. Hij verbond mensen voor verbinden een modewoord werd.’’

Het organiseren van cultureel historisch verantwoorde reizen vormde zoals aangehaald een niet onbelangrijk onderdeel van de activiteiten van het centrum voor kerk, cultuur en samenleving. Henny van Geemen was vanaf het eerste moment bij die reizen en de voorbereidingen op de trips betrokken. “Ik deed de administratie,” vertelt ze om het kort te houden. “Rieks zette de grote lijnen uit, maakte zogezegd het raamwerk. Wij vulden de details in. Het was elke keer weer fascinerend te zien wat een goede organisator Rieks was. En een handelsmannetje hè! Hij maakte de afspraken met touroperators en reisbureaus, hij maakte de scherpe prijzen af. Mooie reisbestemmingen hadden we. De Bach- en Luther Reis in 2006, met 80 deelnemers. Twee bussen vol. De Europese reis naar onder meer Straatsburg, Antwerpen en Brussel.

Met Areópagus ben ik naar Sint Petersburg geweest en heb ik de Calvijnreis meegemaakt. Als we op tour gingen, beheerde ik de financiën. Eigenlijk was het elke keer best enorm veel werk. Ga maar na, met een groot gezelschap vliegen naar Rome. Wat denk je dat daar allemaal bij komt kijken. Maar de power waarmee Rieks achter dergelijke projecten ging staan, inspireerde enorm. Dat was niet alleen zo bij de reizen, maar bijvoorbeeld ook bij het Leerhuis in de Lutherse Kerk. Een evenement dat weer een heel andere doelgroep aansprak. Rieks was en is een enorme animator. Als je nog niet enthousiast was over een idee, dan werd je het wel als je hem er over had horen praten.”

Dat begeesterd worden door het enthousiasme van Rieks Hoogenkamp herkent Astrid van de Weijenberg onmiddellijk. “Rieks aan de deur. Dat betekent dat je de komende weken en maanden weer onder de pannen bent,” lacht ze. “Je wordt gewoon meegesleept in avonturen als de organisatie van het Liedboek Festival. 2500 mensen naar Monnickendam halen. Rieks doet het. Wij zijn zijn hulpjes. En genieten daarvan.” Astrid verzorgde samen met Erwin Wijman jarenlang de redactie van het Areópagus-programma blad. Ze heeft louter goede woorden over voor de dominee. En dat blijkt wederzijds. “Had ze mijn preken maar geredigeerd,” verzucht Rieks in de colofon van zijn afscheidsboekje ‘Buiten Eden.’ Daarin ook een verklaring voor zijn vertrek naar Culemborg al kan er getwijfeld worden aan de juistheid van de door hem opgegeven reden. Eerder al liet Rieks Hoogenkamp zich tegenover Prettig Weekend ontvallen: “Ik geloof erg in vertrekken zonder gedwongen te zijn door periodes of leeftijdgrenzen. Verhuizen naar een plaats waar je niemand kent is interessant. De meeste mensen die ik tegen kom, kunnen dat niet begrijpen. Wij vinden het juist weer aardig.”

Naar Culemborg
Er was trouwens een tijd waarin ‘naar Culemborg gaan’ niet veel goeds betekende. Dat kwam zo. Net als bijvoorbeeld Monnickendam verkreeg Culemborg in een vrij vroeg stadium (1318) stadsrechten. Als Vrijstad hield de plaats er onder meer een eigen rechtspraak op na. Wie wat op zijn kerfstok had, moest voor schout en schepenen verschijnen en ontliep zijn straf niet. Dikwijls ging het om financiële geschillen. Zolang de vermeende schuldenaar in Culemborg verbleef, werd zijn schuldeiser niet in de stad toegelaten. ‘Naar Culemborg gaan’ betekende in handelskringen dan ook niets meer of minder dan failliet gaan. Zover hebben Rieks en Jeltje Hoogenkamp het gelukkig niet laten komen. Aangenomen mag worden dat hun verblijf in Zuiderwoude hen verrijkt heeft. Net zoals Zuiderwoude rijker is geworden van de aanwezigheid van een charismatisch voorganger als Rieks Hoogenkamp. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het zijn aanstaande vertrek van de dominee door velen nu al gevoeld wordt als een verarming.

Van de afscheidsreceptie van dominee Rieks Hoogenkamp en zijn vrouw Jeltje, doen wij in onze volgende editie uitgebreid verslag.