Zombie, je kunt er nog wat van opsteken:
http://www.rijnlandmodel.nl/achtergrond/sociologie/gevangenendilemma.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Tit_for_tat
Je reactie is overigens van de laagste trede op de pyramide van Graham: "Sounds something like this: you are an ass hat. De laagste trede betekent de hoogst mogelijke onzindelijkheid in argumentatie. Voor het feit dat je er god bijhaalt is in de pyramide niet voorzien.
Ik kan er natuurlijk ook de escalatieladder van Friedrich Glasl bijhalen om je wat mee inzicht te verschaffen in het feit dat je vaak de stap naar escalatie zet:
Escalatieladder
Een bruikbaar instrument om escalaties vroegtijdig te herkennen én aan te pakken is de escalatieladder. Deze ladder is op schrift gesteld door de Oostenrijker Friedrich Glasl. De achtergrondgedachte is dat een aanvankelijk "rationele" (primair inhoudelijke) interactie door duidelijk te herkennen acties van één of meerdere gesprekspartners in een escalatie terecht komt. De escalatie verloopt in fasen, en bij een bepaalde mate van ontsporing is er geen weg meer terug. Het is dus zaak vroegtijdig de signalen van escalatie waar te nemen en zich niet te laten meeslepen.
[bewerken] Fase I
De eerste fase, de basis, is een interactie waarin de inhoud van het gesprek op redelijke toon besproken wordt. Er kunnen belangentegenstellingen of verschillen van inzicht aanwezig zijn, maar de gesprekspartners laten zich door inhoudelijke en redelijke argumenten beïnvloeden. Men spreekt ook wel van een "win-win"-gesprek, want de aanwezigen proberen niet alleen het eigen belang te dienen, maar ook oog te houden voor het algemene belang en dat van de ander(en).
De escalatie begint als iemand schuift van inhoud naar persoon, en van zakelijk naar emotie. De schuiving kan subtiel, voor derden vaak ongemerkt plaatsvinden. Het kan een steek(je) onder water zijn, een rivaliserende opmerking, een suggestieve vraag, een subtiele beschuldiging. De reactie van de ander is verdediging. De ander voelt zich immers persoonlijk aangevallen, en zal als natuurlijke, primaire reactie in de verdediging schieten. Die verdediging is meestal ook persoonlijk, gericht op de persoon van de aanvaller. Deze aanvals-verdedigingsspiraal kan snel ontsporen en het hele gesprek gaan beïnvloeden. Zo komt het gesprek in fase II.
[bewerken] Fase II
De persoonlijk-emotionele fase. Kenmerken: het gesprek wordt ik tegen jou. Inhoudelijke argumentatie verliest het van persoonlijke en emotioneel getinte bijdragen. De ander wordt vijand, tegenstander (in de eerste fase was hij geprekspartner). De inspanningen richten zich meer en meer op het beschadigen van de ander (kleineren, beschuldigen, beledigen, vernederen etc.). Het is persoon versus persoon. Kampvorming kan ontstaan: ben jij voor of tegen mij? Wie niet voor me is, is tegen me, enzovoort. Deze fase kan steeds bitterder en agressiever worden. Het bewustzijn vernauwt zich en de redelijkheid verdwijnt meer en meer. Als het zover is dat de ander geen mens meer is maar een dier ("kakkerlak"), een ziekteverschijnsel ("kankergezwel") of object ("stuk vreten"), treedt de derde, laatste fase in.
[bewerken] Fase III
De oorlogsfase. Als de ander geen mens meer is (ontmenselijkt), zelfs geen vijand meer, maar slechts een te vernietigen object, boos dier of levensbedreigend ziekteverschijnsel, is de stap naar destructie niet ver meer. Het geestelijk-emotioneel klimaat om de ander te "vertrappen", "uit te roeien" of "te slopen" is geschapen. Glasl noemt deze fase ook de fase van de principes: het gaat niet meer om meningen, om tegengestelde belangen of botsende karakters, het gaat in deze fase om onwrikbare waarheden die geen enkele tegenwerking of tegenwerping meer verdragen. De taal wordt dus uitermate destructief, en is een voorbode van fysiek (versus verbaal) geweld. In echtscheidingszaken kun je deze fase regelmatig zien ontstaan tussen de voormalige echtelieden, met uitspraken als "Als je mij kapot maakt, dan maak ik jou kapot", of "Ik sleep je mee de afgrond in". In deze fase is redelijke interventie door een derde vrijwel onmogelijk geworden, en is het raadzaam een gezaghebbende ingreep van bovenaf te doen (een rechterlijk vonnis, ingrijpen door een ordedienst of de politie, strenge verboden en geboden gekoppeld aan sancties).
