Hoe realiseer je als volksvertegenwoordiger een nieuw dorpshart zonder te luisteren naar het volk?

Het oorspronkelijke idee? De gemeenteraad vroeg aan wethouder Marisa Kes (VD80) om een visie over de toekomst van het centrum van Volendam. Het gevolg? Zij maakte een compleet plan waar alle ellende mee begon.

De plannen van de wethouder zijn op zijn minst “grootschalig” te noemen. De visie voor het te realiseren dorpshart is totaal niet in overeenstemming met de huidige economische situatie van zowel ons dorp, als van Nederland. Om ervoor te zorgen dat het plan toch als noodzakelijk wordt ervaren, wordt een externe partij ingeschakeld, te weten: WPM. Helaas kan een projectontwikkelaar, die zelf alom bekend staat als een partij die zich graag inschrijft voor dergelijke projecten, niet als een onafhankelijke partij worden beschouwd. Bij de eerste onderbouwing voor de noodzaak gaat het dus al mis.

Uit een uitgebreid onderzoek uit 2007 is gebleken dat er geen behoefte was aan nieuwe winkelgelegenheid in Volendam. Daarna kwam de crisis en begonnen de internetwinkels aan hun opmars met als gevolg dat er nu overal winkelpanden leeg staan. Ook in Volendam moet de ene winkel na de andere sluiten. Onder andere het Kaashart, Lizz en het Josephientje. Er is dus al veel leegstand in Volendam en toch vindt onze wethouder dat er meer winkels nodig zijn. Dit is dus niet in overeenstemming met de werkelijkheid. Maar toch geeft WPM in het onderzoek uit 2013 aan dat er een grote behoefte is aan extra winkelgelegenheid in onze gemeente. Wij als bewoners zijn zeer nieuwsgierig naar de manier waarop dat rapport tot stand is gekomen. Wij verzoeken dan ook om dit soort gegevens met ons te delen zodat u ons kunt overtuigen van de noodzaak van dit geheel.

De bewoners vinden dat het plan zoals het nu wordt gepresenteerd bovendien niet goed is onderbouwd. Het doel van het op de schop gooien van het Dorpshart was om het percentage verkopen dat door Volendammers worden gedaan in andere plaatsen, binnen ons dorp te halen. Iets wat op zich al een vreemde insteek is, want bijna elke Nederlander winkelt wel eens buiten zijn of haar dorpsgrenzen. Er moet volgens de gemeente dus een meer divers winkelaanbod komen zodat de Edammer en Volendammer niet meer buiten het dorp geld zullen uitgeven. Echter, in de raadsvergadering waar wethouder Kes haar complete plan presenteerde, maakte zij direct melding van het feit dat van de 4800 m2 te realiseren winkelruimte, al 2800 m2 mondeling is vergeven aan ondernemers die willen uitbreiden. Denk hierbij aan Deen, Hema, Action en Kruidvat. De argumenten voor het doorvoeren van dit plan berusten dus op onjuiste feiten. Het extra winkelaanbod dat wordt geschetst zal niet worden gerealiseerd. De bestaande winkels zullen slechts worden vergroot. En daarvoor moet het complete centrum van Volendam worden aangepast. Onze vraag is dus of het plan tussentijds ook wordt getoetst aan de einddoelen die door de gemeente zijn gesteld? En wat gebeurt er wanneer de praktijk niet in overeenstemming blijkt met het door de gemeente beoogde doel?

De parkeergarages zijn de grootste insteek van dit hele proces. De vraag die hier de kop opsteekt is of er aan de Volendammer bevolking wel eens is gevraagd of zij het zien zitten om voortaan betaald te parkeren? Is er bovendien onderzoek gedaan naar wat dit voor het winkelend publiek inhoudt wanneer er in de oude kom wel moet worden betaald voor een parkeerplaats en bij de Stient en de Van Baarstraat niet?

In november 2013 blijkt er inderdaad een enquête te zijn gehouden onder de bewoners van onze gemeente. De manier waarop deze enquête werd ingezet, getuigt echter niet van een grote mate van professionaliteit. Iets wat wij van een gemeente met zulke grote ambities toch wel mogen verwachten. Het enquêteformulier was vermomd als flyer en zat verstopt tussen het wekelijkse pakket reclamefolders. Burgers met een NEE-sticker op hun brievenbus hebben deze enquête dan ook niet ontvangen.

Het is opvallend dat er op elke enquête een persoonlijk nummer stond vermeld dat eenmalig te gebruiken was voor het invullen van de vragenlijst via internet. Sowieso wordt hiermee duidelijk dat oudere mensen, zonder internet, bij de coalitie VD80 / CDA dus niet meer te hoeven rekenen op enige vorm van inspraak. Het zou natuurlijk kunnen dat dit unieke nummer is gekoppeld aan persoonsgegevens. Een slimme wethouder weet hier wel raad mee. Echter, wanneer alle flyers dan dus toch uniek zijn en apart moeten worden gedrukt, waarom kiest onze wethouder er dan niet voor om elke burger een persoonlijke brief te sturen met daarin de uitnodiging om mee te werken aan dit onderzoek? Bovendien zou dit natuurlijk een brief moeten zijn die ook fysiek kan worden ingevuld en ingeleverd. Zo zou er recht kunnen worden gedaan aan de mening van alle inwoners.

Verder blijkt de vraagstelling van de enquête behoorlijk suggestief te zijn. Met vragen als “Waar winkelt u het liefst?” En: ”Wilt u meer winkels?” wordt wel concrete informatie verzameld, maar op een te breed niveau. Vragen die meer de kern van het Dorpshart zouden raken, werden niet gesteld. Vragen als:

• Wilt u voortaan betaald parkeren in de Oude Kom?


• Vindt u het noodzakelijk dat er woningen verdwijnen voor het scheppen van meer winkelgelegenheid?


• Vindt u een centrum met winkels en daarboven twee of drie lagen appartementen een typisch aangezicht voor de Oude Kom van Volendam?

Deze vragen werden jammer genoeg niet gesteld. De verhulde vragen die kunnen leiden tot een uitkomst in het voordeel van de gemeente, werden helaas wel gesteld. Heel veel inwoners hebben zelfs aangegeven deze enquête helemaal niet te hebben ontvangen. Ik heb inmiddels aan de gemeente inzage gevraagd omtrent de opzet, uitvoering en analyse van deze enquête. Tot op heden heb ik hier echter nog geen reactie op mogen ontvangen. Aangezien in de Wet Openbaarheid van Bestuur ons recht op informatie van de overheid aan burgers is vastgelegd, ga ik ervan uit dat de gemeente deze gegevens alsnog zal verschaffen. Ons doel is om een transparant uitgevoerd referendum te laten plaatsvinden onder de totale bevolking van Edam-Volendam. Dit zou kunnen leiden tot een helder inzicht omtrent de wensen van alle inwoners.

Het plan zoals opgesteld door de gemeente zal leiden tot een bouwput van diverse jaren, waardoor ook de laatste kleine ondernemers het oude centrum zullen verlaten. De karakteristieke huizen zoals die nu te zien zijn aan de Zeestraat en waarvoor veel toeristen en dagjesmensen naar ons dorp komen, zullen verdwijnen. Daarvoor in de plaats zullen flats verrijzen die er “oud” uit moeten zien. Dit is echter niet hetzelfde. Onze cultuur en achtergrond zullen straks alleen nog te bezichtigen zijn in het Volendammer museum. Wij vinden dat ons karakteristieke centrum moet worden behouden en dat de redenen voor verandering niet goed zijn onderbouwd. Een concrete op onderzoek gebaseerde onderbouwing moet eerst voorhanden zijn voordat er verder kan worden gegaan met het uitwerken van dit plan.

Maar staat de verdere uitwerking van dit buitensporig grote plan eigenlijk wel vast? Uit de beantwoording van de gemeente op de ingediende zienswijzen door zowel bewoners als ondernemers, laat de (voormalig) wethouder vele malen blijken dat het nog helemaal niet zeker is dat de herontwikkeling er ooit zal komen. Dat lijkt ons des te meer een reden om die ontwikkeling dus niet nu al via een wijzigingsbevoegdheid mogelijk te maken. De gemeente zorgt voor onrust door nu al een wijzigingsbevoegdheid te verkrijgen zodat op een later tijdstip, zonder tegenspraak, het bestemmingsplan kan worden gewijzigd. Zou de gemeente tevens kunnen uitleggen waarom er bij een dergelijk belangrijk project wordt gekozen voor een lichte procedure van een wijzigingsbevoegdheid, terwijl dit normaliter toch moet worden geregeld via een herziening van het bestemmingsplan? Volgens de gemeente is er nog niets concreets en staat alles open voor discussie. Echter, achter de schermen lijkt alles in gereedheid te worden gebracht om het complete plan straks in één keer door te voeren. Het geven van deze gemengde signalen zorgt bij ons voor veel onrust die zal leiden tot vele protesten. Om nog maar te zwijgen van de bezwaren die her en der door zowel bewoners als ondernemers zullen worden ingediend.

Dat de gemeente openstaat voor discussie, vinden wij een positief punt. Wij zouden niets liever willen dan met de gemeente om tafel te gaan zitten en samen iets te maken waar iedereen, zowel de gemeente, ondernemers als bewoners, zich in kan vinden. De praktijk leert dat bewonersparticipatie ontzettend belangrijk is om projecten te laten slagen. De gemeente Alphen aan de Rijn is hierin een voorloper. Peter Westgeest, gemeentelijk adviseur bewonersparticipatie zegt hierover het volgende:

‘Je moet er wél voor zorgen dat je als gemeente zoveel mogelijk aansluit bij bestaande initiatieven, dan vind je datgene wat bewoners bindt. Daarvoor moet je als gemeente heel goed luisteren en projecten niet zelf in willen vullen. Want voor je het weet, maak je een ontwerp dat door bewoners niet wordt herkend, saai wordt gevonden en waar ze snel op zijn uitgekeken. Laat het echt iets van de bewoners zijn, dan heb je de meeste kans op continuïteit.’

En dat is nou precies wat wij graag zouden willen. Ook wij, de bewoners, hebben een visie met betrekking tot het dorpshart. Een visie die laat zien wat wij voor ogen hebben met het Dorpshart in Volendam. Wij nodigen de vertegenwoordigers van de gemeente dan ook van harte uit om dit eens samen met ons te bespreken. Met nadruk op “vertegenwoordigers” omdat politici nog wel eens vergeten hoe zij zo ver zijn gekomen. Zij worden gekozen DOOR de burgers om zich in te zetten VOOR deze burgers. Wij zouden graag zien dat er nu ook eens een keer wordt geluisterd NAAR de burgers. Onze deur staat open, u bent van harte welkom.

Namens bewoners
Zeestraat 10/12/14/16/18, Spoorbuurt 3/4/5/11/12, en W.J. Tuynstraat 21/23/25/27/29