Verhelderend opiniestuk waarom de Jozefschool niet gesloten zou moeten worden

Hieronder vindt u een verhelderend opiniestuk van Peter Louter over waarom de Jozefschool niet gesloten zou moeten worden.

Bijna overal in Nederland lopen de leerlingaantallen terug waardoor er scholen moeten worden gesloten. Zo ook in het ooit kinderrijke Volendam dat op circa 20.000 inwoners 10 basisscholen telt. Samen met de school voor voortgezet onderwijs Don Bosco vallen ze onder het bestuur van de Stichting Katholiek Onderwijs Volendam (SKOV). De stichting voorziet dat er in de nabije toekomst twee scholen zullen moeten worden gesloten. In 2013 werd al eens eerder besloten de Jozefschool te sluiten. Als gevolg van de protesten van de ouders werd het besluit ingetrokken. Nader onderzoek moest uitwijzen hoe op beredeneerde wijze tot de keuze van sluiting van een van de tien scholen kon worden gekomen.

De Jozefschool is uniek

In 2014 vierde de Jozefschool haar 100-jarig bestaan. Het is de enige basisschool in de ‘Oude kom’ zoals het centrum van Volendam wordt genoemd. Leerlingen en hun ouders vormen een weerspiegeling van de bevolking van de ‘Oude Kom’ en die is nogal anders en diverser dan in de andere wijken van Volendam. De diversiteit wordt door de betrokkenen als uniek beleefd en meer dan bij andere basisscholen draagt de Jozefschool bij aan de gemeenschapsbeleving van de inwoners van de ‘Oude Kom’. Het is de belangrijkste reden waarom de inwoners van het centrum geen afstand willen doen van hun ‘eigen’ school. De school floreert. De ouders zijn zeer betrokken. De aanwas van kinderen in het centrum is groot genoeg om het leerlingenaantal voor de komende jaren op peil te houden.

Geen vrije schoolkeuze heeft de SKOV schatrijk gemaakt

De omvang van de rijkdom van de onderwijsstichting is zodanig dat er geld genoeg is om problemen op te lossen. In Volendam bestaat geen vrije schoolkeuze. De onderwijsstichting bepaalt naar welke school de leerlingen gaan. Door het schuiven met leerlingen werden de bestaande scholen maximaal benut. Dat economisch model heeft de SKOV geen windeieren gelegd. Ze behoort tot de rijkste onderwijsstichtingen van het land. Dat economische model ligt ook ten grondslag aan de keuze om de Jozefschool te sluiten. Om te blijven beantwoorden aan de eisen heeft de school een verbouwing nodig van ongeveer één miljoen. Dat vindt de onderwijsstichting te kostbaar. Dus komt de florerende school als eerste in aanmerking voor sluiting.

Als ze er in Volendam niet uitkomen, spreken de centen

Het behoort een beetje tot de Volendamse cultuur om het over van alles en nog wat oneens te zijn. Er spelen altijd een groot aantal verschillende belangen en inzichten. Die cultuur heeft twee oplossingen voortgebracht. De eerste is het ‘bazenmodel’. De SKOV is ook daar een goed voorbeeld van. De zojuist afgetreden bestuurders Dick Mooijer en Freek de Boer hebben een aantal jaren een soort dictatoriaal beleid gevoerd. Wat zij wilden, moest gebeuren. Zij besloten in 2013 dat de Jozefschool maar dicht moest. Daar kwam zoveel weerstand tegen dat ze het besluit introkken. Nu is de tweede oplossing aan de beurt. Als ze er in Volendam niet uitkomen, spreken de centen. Er wordt gekeken naar wat het minste kost of het meeste (en voor wie) opbrengt. Dit model is nu aan de orde. Het bestuur heeft gekeken welke school bij instandhouding de meeste kosten met zich meebrengt. Of die discussiestopper in dit geval geaccepteerd zal worden is nog maar de vraag. De GMR, de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad is nog lang niet overtuigd en vindt dat ze te weinig gegevens heeft om tot een afgewogen oordeel te komen.

Centen verdringen waarden en gezond verstand

Wie alleen naar de centen kijkt, kijkt weg van een aantal andere belangrijke onderwerpen die bij een keuze een rol zouden moeten spelen. ‘Alles van waarde is weerloos als geld een hoofdrol speelt’, zou je met een variant op de dichtregels van Lucebert kunnen zeggen. En er staat heel wat van waarde op het spel. Ik zou dat niet zo gemakkelijk kunnen zeggen als het om een armlastige onderwijsstichting gaat. Maar er is gewoon meer dan genoeg geld beschikbaar. Geld dat besteed kan worden om het voorzieningenniveau in het centrum voor de bevolking op peil te houden, geld dat het gemeenschapsgevoel in stand kan houden, geld dat besteed worden om belangrijke waarden in stand te houden. Geld dat op de goede manier wordt gebruikt, in plaats van op de verkeerde manier. De schatkist van de SKOV hoeft niet zo nodig nog voller te worden.

Gezond verstand

Er zijn nog wel andere manieren om te laten zien dat gezond verstand het af laat weten als er alleen naar de centen wordt gekeken. Volgens de bevolkingsstatistieken kan de Jozefschool de komende jaren op een aanwas van 30 tot 44 kinderen rekenen. Meer dan genoeg om de school in stand te houden. Aan de westrand van het dorp ligt dat heel anders. Daar staan drie basisscholen. Voor de komende drie jaren moet rekening worden gehouden met een aanwas van respectievelijk 56, 37 en 43 kinderen. Alleen de aanwas in het eerste jaar is voldoende om nog twee scholen in stand te houden. Daarna levert de verouderende wijk onvoldoende aanwas om zelfs nog twee scholen in stand te houden. Om dat toch te kunnen bereiken zal de SKOV kinderen uit andere wijken verplichten om naar scholen te gaan die dreigen leeg te lopen. Er zal worden gesleept met kinderen om het beleid in stand te houden. Het gebruik van kinderen uit andere wijken om leeglopende scholen gevuld te houden zal in de toekomst ook voor de nodige deining zorgen. Met de kinderen van de Jozefschool zal ook worden gesleept. Hoewel het SKOV-bestuur zegt ze te willen laten verhuizen naar de Petrusschool, wijzen insiders er op dat dit onhoudbaar is en de kinderen verdeeld zullen moeten worden over de Petrusschool en de Nicolaasschool. Geldgestuurd beleid alsof de onderwijskoepel een onderneming is die winst moet maken ten koste van ouders en hun kinderen.

Nieuwe bestuurder

Sinds 1 februari heeft de onderwijskoepel een professionele bestuurder, Hans van Rooijen, die de twee amateur-bestuurders Mooijer en de Boer vervangt. De laatste twee hebben hem echter hun erfenis achtergelaten in de vorm van het besluit dat de Jozefschool dicht moet. Hans van Rooijen heeft geen aandeel in het besluit gehad, wel kreeg hij opdracht om het aan de betrokkenen bekend te maken. Van Rooijen is opgezadeld met het uitvoeren van het besluit en zal ook als eerste met veel tegenstand te maken krijgen. Het is te hopen dat hij als onderwijsman de ruimte zal nemen om het beleid meer op onderwijsdoelen en onderwijswaarden te schoeien dan zijn amateuristische geldbeluste voorgangers. Hij heeft één ding mee. Welke school er ook zal worden gesloten, er hoeft niemand werkeloos te worden. Het berekende personeelsverloop voor de komende jaren biedt ruimte genoeg om iedereen te herplaatsen. Dat in aanmerking nemend geeft veel ruimte voor een op onderwijswaarden en gemeenschapswaarden gebaseerd besluit over welke basisschool het eerst in aanmerking komt om te worden gesloten. Wat mij betreft is dat in ieder geval niet de Jozefschool. Er is geld genoeg om er voor te zorgen dat die nog jaren mee kan en hij is die investering meer dan waard.

Maar voordat hij aan die klus begint zou Hans van Rooijen hulp moeten zoeken om het huidige amateuristische bestuur van de onderwijskoepel te vervangen door mensen met visie en gezond verstand.