Burgemeester Lieke Sievers onthult gerestaureerde borden in Grote Kerk
Zondag 22 januari om 15.00 uur onthult burgemeester Lieke Sievers van Edam-Volendam twee unieke, onlangs gerestaureerde borden van de Grote Kerk in Edam. Het betreft het monumentale Tien Geboden-bord uit het einde van de 16e eeuw en een rouwbord met steigerende eenhoorn uit 1613. Beide, historisch gezien, belangrijke borden. De restauratie door de zeer vakkundige restaurateur Maurice Steemers is gerealiseerd door een bijdrage van de handwerkgroep van de Grote Kerk. Mevrouw Elly ten Holt zal mede de onthulling namens hen verrichten.
De Grote Kerk behoort tot de 100 belangrijkste rijksmonumenten van Nederland en is onder andere vermaard om haar 32 gebrandschilderde ramen (1602-1627), haar prachtige Smit-Verhofstadt-orgel en bijzondere Librije.
Over het Tien Geboden-bord
Het tien geboden bord moet na de reformatie van 1572 besteld zijn. Na de afscheiding van de katholieken waren er geen heiligen meer in de kerk, maar gold een tiengeboden bord als een nieuw en belangrijk onderdeel van de gelovigen. Zowel het beschilderde bord als de lijst stammen uit het eind van de 16e eeuw of begin 17e eeuw.
De rijke lijst bestaat uit diverse houtsoorten en is geheel in renaissance stijl uitgevoerd, overeenkomstig de mode van toen. Tijdens de restauratie bleek een nog vroegere tekst onder de huidige schildering te zitten. Ook vroegere restauraties werden zichtbaar. Wanneer dat gebeurd is, is moeilijk te achterhalen.
Wonderlijk is dat in een gemeente kroniek van 1891 staat dat naast de bekende grote schilderijen van de gemeente ook het Tien Geboden-bord opnieuw van een vernislaag is voorzien (f 25,-). De laatste decennia is er echter niets meer gebeurd en dat was ook zichtbaar. De eikenhouten panelen begonnen los van elkaar te zitten, schilfers verf lieten los en het vernis begon op een soort zwarte teer te lijken. Het paneel was ook gekrompen en begon los in zijn lijst te hangen. Dit alles is door de grondige restauratie verholpen.
Eigenaar De Eenhoorn, huidig Damhotel
Een rouwbord dateert uit 1613 en toont een wapenschild waarop een steigerende eenhoorn. Ook dit bord heeft in de loop van de tijd schade opgelopen, waaronder loslatende verfdelen. Er zijn vroeger retouches aangebracht die kleurverschillen vertoonden. De verflaag was sterk vervuild en de lijst was onstabiel. Dit bord hangt in het koor, vlakbij het bijbehorende graf met dezelfde eenhoorn.
Op het graf staat : ‘1612 Den 7 October is al hier begraven Cornelis Jansz van Der Myl Hollandsch Edelman.’ Hieruit blijkt dat het rouwbord na de begrafenis is geschilderd. De heer van der Myl was eigenaar van herberg De Eenhoorn, het huidige Damhotel.