Vooropgesteld, wij van BVNL zijn tegen immigratie. Wat ons betreft wordt liever nog gister dan vandaag het Australische model ook hier in Nederland ingevoerd en komen er alleen nog echte oorlogsvluchtelingen de grens over die — wanneer het weer veilig is in het land van herkomst — ook weer terugkeren.

Echter hebben wij door het kiesgedrag van de Nederlandse medemens al decennia lang te maken met een opendeurenbeleid. Zitten we omdat ‘we’ blijkbaar maar niet willen leren van het verleden waarschijnlijk ook na de verkiezingen weer opgescheept met een links kabinet en daar rekenen we de VVD inmiddels ook onder. Dit houdt dus ook in dat wij als gemeente ook na de verkiezingen (gewoon’ weer te kampen krijgen met een opgave om een x-aantal statushouders te huisvesten. Statushouders, welteverstaan.

Dat zijn erkende vluchtelingen die een status hebben gekregen en zij zijn dus geen asielzoekers meer. Statushouders hebben recht op een woning, mogen leren, werken, hebben een inkomen en betalen huur of kopen een woning. Asielzoekers zijn in afwachting van hun asielprocedure, worden opgevangen in Asielzoekerscentra (AZC) en mogen niet werken. Hoewel sommige (lokale) politieke partijen graag alle groeperingen over een kam scheren, zit hier dus een groot verschil tussen. Ook voor ons als gemeente. Daarnaast hebben we nog de ontheemden uit de Oekraïne waar een speciale regeling voor geldt. Wij leggen e.e.a. graag uit.

Ontheemden: geen asielzoekers

Binnen onze gemeente bieden we momenteel onderdak aan circa 250 personen die vallen onder de groep ontheemden uit Oekraïne waar na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne een speciale regeling voor is opgesteld door de regering. Dat is de `Richtlijn Tijdelijke Bescherming voor vluchtelingen uit Oekraïne’. Deze regeling bepaalt onder andere dat Oekraïners wel mogen werken (in tegenstelling tot asielzoekers) en de kinderen naar school gaan. Dit zijn derhalve uitsluitend oorlogsvluchtelingen uit Oekraïne.

Deze regeling is verlengd tot 4 maart 2025. Wat er daarna met deze doelgroep gaat gebeuren, is nu nog niet duidelijk. Met de opvang in de Meermin voldoen wij momenteel aan onze landelijke opgave. De Meermin zal wel in het komende jaar langzaam vrijgemaakt worden voor herontwikkeling. In de tussentijd wordt naar alternatieve opvang gezocht voor deze circa 250 personen totdat duidelijkheid ontstaat over hun uiteindelijke status.

Asielzoekers: vluchtelingen die asiel aanvragen

Volgens het VN-Vluchtelingenverdrag uit 1951 is een vluchteling iemand die in zijn thuisland gegronde vrees heeft voor vervolging. Redenen voor vervolging kunnen zijn: afkomst, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of seksuele voorkeur. Vluchtelingen kunnen asiel krijgen wanneer ze risico lopen op marteling of een onmenselijke of vernederende straf. Ook wanneer de situatie in een land bijzonder onveilig is, bijvoorbeeld wanneer er een oorlog is, kan een persoon asiel krijgen. Ruim 150 staten hebben zich bij het VN-Vluchtelingenverdrag aangesloten. Nederland deed dat in 1956. Iedere staat die het verdrag heeft ondertekend, moet zich aan de regels van het verdrag houden.

Dit betekent onder andere dat vluchtelingen en asielzoekers niet mogen worden teruggestuurd naar een land waar ze gevaar lopen. In Nederland beslist de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) tijdens de asielprocedure over de asielaanvraag en of de asielzoeker erkend wordt als vluchteling en een status krijgt waarna hij/zij vanuit het AZC gehuisvest moet worden in de gemeente waaraan zij worden toegewezen door het Ministerie.

In onze gemeente kennen we géén asielzoekers! In Hotel Volendam in Katwoude (gemeente Waterland) zijn momenteel circa 160 asielzoekers ondergebracht waaronder 4o zogenaamde AMV’rs (alleenstaande minderjarige vluchtelingen). Zij zijn nog in afwachting van hun asielprocedure van de IND. Ze moeten zich voor een asielaanvraag melden in het aanmeldcentrum in Ter Apel of op Schiphol om de asielprocedure te starten. Zolang ze nog niet erkend zijn als vluchteling, worden ze asielzoeker genoemd en hebben ze minder rechten.

Binnen onze gemeente kennen we geen asielzoekers. Zij komen dan ook niet in aanmerking voor een huurwoning, maar worden zoals aangegeven opgevangen in een AZC. Omdat de AZC’s momenteel vol zijn, zoekt het Ministerie (via het Centraal Orgaan Asielopvang) naar tijdelijke locaties, waaronder onder andere eerst de tent in de Purmer en nu Hotel Volendam in Katwoude. Als zij erkend vluchteling zijn en een status krijgen, worden zij weer verdeeld over de diverse gemeenten in Nederland.

Statushouders: verplichte opgave

Tot slot zijn er dan de statushouders. Een statushouder is een voormalig asielzoeker die een status (vergunning) heeft gekregen om in Nederland te mogen blijven. Deze verblijft in een asielzoekerscentrum (AZC) tot er een woning beschikbaar Is, heeft een eigen inkomen en betaalt huur (of koopt een woning). De rijksoverheid bepaalt elk half jaar het aantal statushouders dat elke gemeente moet huisvesten. De zogeheten gemeentelijke taakstelling. Voor de gemeente Edam-Volendam is deze voor het jaar 2023, 101 personen. Hiervan hebben we inmiddels ruim 40 personen daadwerkelijk gehuisvest. Wat inhoudt dat we dus een achterstand hebben van circa 60 personen.

Omdat het veelal grote gezinnen betreft duurt het lang om deze te huisvesten aangezien er nauwelijks grote huurwoningen beschikbaar komen. De gemeente heeft wel afspraken met de Vooruitgang en de Wooncompagnie om geschikte woningen beschikbaar te stellen voor zover mogelijk (circa 15% van de vrijkomende woningen). De Provincie Noord-Holland is bestuurlijk toezichthouder op dit onderdeel en kan maatregelen treffen als de gemeente niet aan de taakstelling voldoet.

Zo heeft de Provincie vorig jaar aangegeven desnoods hotelkamers te gaan huren, op kosten van de gemeente, om aan de taakstelling te voldoen. Dit is een zeer onwenselijke situatie natuurlijk. De Provincie weet echter dat de woningcorporaties slechts zeer beperkte aantallen vrijkomende sociale huurwoningen hebben en dat de taakstelling dan ook niet te halen is. De achterstand van 2023 zal dan ook weer worden meegenomen naar 2024 en opgeteld bij de opgave die we voor het komend jaar krijgen. En gezien de peilingen – zoals eerder aangehaald – zal deze waarschijnlijk weer niet meevallen.

Denk na

Zijn wij hier blij mee? Verre van. Kunnen wij als gemeente(raad) of BVNL Edam – Volendam hier iets aan doen? Nee, helemaal niets. We hebben er mee te dealen en het enige wat we kunnen doen, is iedereen blijven aansporen om vooral niet op de zittende partijen te stemmen. Dan blijven we dit namelijk houden. Sterker nog, het wordt nog veel erger met alle gevolgen van dien.

Denk hier vooral aan wanneer je op 22 november in het stemhokje staat. Niet alleen voor jezelf, maar vooral voor de volgende generaties en de toekomst van ons ooit zo mooie Nederland.