Afgelopen donderdag 9 november is in de gemeenteraad Edam-Volendam de begroting 2024 vastgesteld. Tijdens de algemene beschouwingen heet PvdA Edam-Volendam de aandacht gevestigd op Wonen, Zorg en Vertouwen in de politiek. Hieronder de tekst van onze beschouwing.

Voorzitter, voor de PvdA zijn er een aantal zaken in het beleid die een hoge prioriteit hebben. Wonen, omdat de PvdA vindt dat een betaalbaar en goed huis voor iedereen bereikbaar moet zijn, een dak boven het hoofd en het hebben van een eigen stekje geeft rust en voegt kwaliteit toe aan het leven. Zorg omdat goede zorg van essentieel belang is voor het welzijn van mensen en de samenleving als geheel.

Het waarborgen van toegang tot goede zorg moet dan ook een belangrijke doelstelling zijn in het beleid. Bestaanszekerheid omdat het hierbij gaat om meer dan alleen geld. Voor bestaanszekerheid heb je ook een goed en betaalbaar huis, kansen op de arbeidsmarkt, betaalbare gezonde boodschappen – en ga zo maar door nodig, en als vierde punt het Vertrouwen in de politiek omdat dit vertrouwen een fundamenteel onderdeel is voor het welzijn van een samenleving, het vormt de basis voor het functioneren van de democratie, en dat laatste gaat ook zeker op voor de lokale politiek. Op deze onderwerpen heeft de PvdA de begroting voor 2024 dan ook tegen het licht gehouden.

De eerste twee dossiers kan de PvdA met gematigde tevredenheid bekijken. Met name op het gebied wonen worden grote stappen gemaakt. De stroomversnelling op het dossier Lange Weeren, de ontwikkelingen Oude Seinpaal, Maria Goretti, locatie de Botter, de Watering en andere locaties verdienen complimenten aan de wethouder en de afdeling. Die complimenten deel ik vanaf deze plaats dan ook graag uit. Toch is er ook hier wel een klein aandachtspuntje voorzitter. Naar de mening van de PvdA wordt er bij de woningbouwontwikkeling een grote en groeiende doelgroep vergeten, de alleenstaande jonge starter. Er zijn steeds meer jongeren die bewust kiezen alleenstaand te blijven, dan kost het als éénverdiener veel moeite en is het veelal onmogelijk een hypotheek te krijgen voor een grondgebonden gezinswoning. Bij de woningbouwplannen wordt volgens de PvdA te weinig rekening gehouden met deze doelgroep.

De gewoonte in met name de kern Volendam om op relatief jeugdige leeftijd één keer een woning te kopen, daarin te trouwen, kinderen en kleinkinderen te krijgen en er tot het eind van het leven in te blijven wonen is zachtjesaan aan het verdwijnen. Toch wordt er bij de woningbouwplannen te weinig naar alternatieve woonvormen voor deze doelgroep onderzocht. De PvdA denkt dat jongeren die nu nog om financiële redenen bij hun ouders wonen heel blij zullen zijn met een goedkoper twee of drie kamer appartement om vandaaruit in de toekomst eventueel door te kunnen stromen naar een grotere woning.

Wij willen de wethouder dan ook met klem verzoeken om bij verdere ontwikkelplannen deze doelgroep niet te vergeten.

In het Sociaal Domein/Samenleving blijft het beleid nagenoeg wat het is en wat goed is moet je dus ook niet te veel veranderen. Landelijk blijkt dat mantelzorgers steeds meer de taken van professionele zorgverleners over moeten nemen. Dit is voor de PvdA een zorgelijke ontwikkeling die echter ook steeds meer bij onze gemeente binnen begint te druppelen. De termen “op eigen kracht” en “samen” komen steeds vaker voor in de beleidsstukken. Gelukkig mogen wij als gemeente rekenen op een groot arsenaal mantelzorgers, maar ook onze gemeente vergrijst, bestaat uit kleinere gezinnen waarbij beide partners vaak een betaalde baan hebben.

Hierdoor begint het stuwmeer mantelzorgers ook in onze gemeente op te drogen. Het steeds meer leunen op de mantelzorgers zorgt voor een verzakelijking in de reguliere zorgverlening. Het laatste wat de PvdA wil is dat onze ouderen en zorgbehoevende slechter verzorgd worden. Eén voorbeeld van die verzakelijking wil ik even aanhalen. Mijn dochter werkt bij de zorgcirkel in het St Nicolaashof, de bewoners daar worden door het personeel en de leiding omschreven als “clienten”, klanten dus, ze krijgen waarvoor betaald wordt.

Dit is overigens niet voorbehouden aan het St Nicolaashof of de Zorgcirkel deze omschrijving wordt helaas landelijk gevoerd. Voorzitter, elke keer als ik dat hoor doet het me pijn, het zijn geen klanten, het zijn bewoners, het zijn vaders en moeders, opa’s en oma, bappies en ooitjes maar het zijn vooral mensen die menselijk behandeld willen worden. In mijn ogen is een klant iemand waar je aan hoopt te verdienen. Als dat niet meer mogelijk is, is de klant niet belangrijk meer.

Wij als raad moeten heel goed in de gaten houden dat deze tendens lokaal niet verder doorgezet wordt en dat de zorg aan bewoner altijd het belangrijkst blijft. Deze bewoners hebben -en ik chargeer- niet iemand nodig die met een stopwatch in de hand de overeengekomen taken uitvoert, nee die hebben ook een luisterend oor, aandacht en een stukje warmte nodig. Laten wij als Edam-Volendam er voor zorgen ook op dit gebied het kleine Gallische dorpje te zijn dat weigert zich bij deze tendens neer te leggen.

Voorzitter, bij de komende tweede kamer verkiezingen heeft de combinatie PvdA/GroenLinks de bestaanszekerheid en het vertrouwen in de politiek hoog op de agenda staan, een lijn die de lokale fracties onderschrijven en dan ook zullen volgen. De fractie GroenLinks heeft net uitgebreid het aspect bestaanszekerheid op de agenda geplaatst. Ik vestig nu even de aandacht op het vertrouwen in de politiek.

Vertrouwen in de politiek is een essentieel aspect en een cruciale factor voor het succes van lokale overheden. Landelijk worstelen de politieke partijen met dit onderwerp, hoe keren we het algemene beeld dat de politiek al verder van de bevolking komt te staan. Maar ook provinciaal en lokaal zou dit een punt van aandacht moeten zijn. Eigenlijk is het terugwinnen van het vertrouwen heel makkelijk, gewoon doen wat je belooft. Maar daar schort het bij ons ook nog wel eens aan voorzitter, ook wij nemen weleens te veel hooi op de vork, we maken mooie plannen nemen daar gedegen besluiten over maar dan komt de uitvoering………

Ik wil dit graag kort toelichten aan een dossier uit de vorige coalitieperiode. In juni 2018 hebben we als raad het Verkeersplan Edam-Volendam 2018-2023 aangenomen. Een plan dat door Goudappel Coffeng opgesteld is aan de hand van een drietal prima voorbereide bewoners participatiebijeenkomsten. In dit plan zijn 29 speerpunten opgenomen, waarvan er 10 extra aanvullend budget nodig hadden. Voorzitter ik zou er bijna een quizzvraag aan kunnen wijden, hoeveel van deze speerpunten zijn er inmiddels uitgevoerd denkt u? Een speerpunt wat door alle partijen de kwalificatie hoog kreeg was het voetgangerspad langs de Dijkgraaf de Ruiterlaan tussen de Julianaweg en het grote Ven.

Nu 5 jaar later moeten de voetgangers zich nog steeds op het fietspad begeven. Het aanpassen van de kruising Oorgat/Voorhaven, het extra verlichten van Voetgangersoversteekplaatsen voorbeelden dus waar we wel iets beloofd hebben, maar waar na 5 jaar nog niets of weinig mee gedaan is. Geen statusupdate naar de participanten, geen statusupdate naar de raad en geen informatie naar de bewoners. Een volgende participatie bijeenkomst zou dus best wel minder kunnen slagen omdat de bevolking geen vertrouwen meer heeft dat de gedane beloftes ook daadwerkelijk uitgevoerd worden.

Ook in deze begroting staan weer een hoop “en wat gaan we doen” regels, waarbij je bij sommige al op voorhand kan bedenken dat dit niet waargemaakt kan worden door verschillende redenen.

Voorzitter, ik mis soms het gevoel in deze raad dat ook wij een taak hebben het vertrouwen in ons niet te beschamen. Dat wij bij een te nemen besluit onszelf ook niet afvragen of het besluit duidelijk is voor de bevolking. Hoe kan je aan de gemiddelde man of vrouw op straat uitleggen dat er € 100.000 – een bedrag waarvoor de gemiddelde inwoner een enorme aanbouw kan laten plaatsen – nodig is om te bekijken of er in de Ark vergaderd kan worden- want zo wordt het besluit vaak geïnterpreteerd-, zonder de reactie te krijgen “het is zeker je eigen geld niet”. Graag zou ik eens een debat willen voeren of dit anders kan want duidelijkheid schept ook vertrouwen.

Voorzitter, dan terug naar de voorliggende begroting. Deze is uitgebreid op technisch niveau in Planning en Control besproken de door de commissie ingediende vragen zijn uitstekend beantwoord, daarvoor dank aan de ambtenaren. Over het beleidsmatige gedeelte gaan we het de rest van de dag hebben, een debat waar ik naar uitkijk.

Dank u voorzitter.