De grootschalige inzet van scanauto’s voor parkeerhandhaving in Nederland leidt tot een zorgwekkend hoog aantal onterechte boetes. Uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) blijkt dat ongeveer 10 procent van de jaarlijkse 3 tot 5 miljoen naheffingen onterecht wordt opgelegd, wat neerkomt op zo’n 500.000 foutieve boetes per jaar. Hoewel de technologie gemeenten in staat stelt om per uur tot wel 1.200 auto’s te controleren, waarschuwt de toezichthouder dat de menselijke maat en de bescherming van burgers in het geding komen

Gebrek aan context en menselijk oordeel
Het grootste probleem bij de inzet van scanauto’s is dat de technologie, die werkt met algoritmes en AI, de volledige context van een situatie niet kan zien. Waar een handhaver te voet kan waarnemen of iemand aan het laden en lossen is of een passagier opwacht, maakt een scanauto slechts een momentopname. Bovendien worden gehandicaptenparkeerkaarten, die vaak niet op kenteken staan maar achter de voorruit liggen, regelmatig niet door de camera’s herkend. De menselijke controle, die vaak op afstand in een kantoor plaatsvindt, schiet hierbij tekort omdat beoordelaars soms tientallen beelden per minuut moeten verwerken en lastig in de auto kunnen kijken

Gevaar van opstapelende boetes
Een ander groot risico voor de burger is de stapeling van boetes. Omdat scanauto’s gebieden veel vaker kunnen controleren dan handhavers te voet, kan iemand in korte tijd meerdere boetes krijgen voor dezelfde fout. Doordat de communicatie over een boete vaak traag verloopt via de post of digitale berichtenbox (MijnOverheid), weten mensen pas dagen later dat zij een overtreding hebben begaan. Hierdoor kunnen schulden snel oplopen, zeker omdat veel gemeenten korte betaaltermijnen hanteren en de betaalplicht niet opschorten tijdens een bezwaarprocedure. In extreme gevallen kan dit binnen drie weken leiden tot een kostenpost van 1.000 euro en maatregelen zoals een wielklem of wegslepen

Aanbevelingen voor gemeenten
De AP adviseert gemeenten dringend om de rechten van burgers beter te beschermen

• Invoering van ‘circuit breakers’: Systemen die de boetestroom automatisch stopzetten bij een ongewoon hoog aantal boetes voor één kenteken, zodat een handhaver eerst onderzoek kan doen
• Transparantie op de boete: Vermeld duidelijk dat er een scanauto is gebruikt en geef burgers de mogelijkheid om de foto’s direct in te zien
• Opschorten betaalplicht: Geef burgers de ruimte om bezwaar te maken zonder dat zij direct in de financiële problemen komen door korte betaaltermijnen
• Betere menselijke controle: Zorg dat beoordelaars voldoende tijd en informatie hebben om signalen van de scanauto kritisch te toetsen, bijvoorbeeld door bij twijfel vaker een handhaver ter plaatse te sturen
• De toezichthouder zal op 1 juli 2026 controleren of gemeenten hun inzet van scanauto’s correct hebben geregistreerd in het algoritmeregister, aangezien momenteel meer dan de helft van de onderzochte gemeenten dit nog niet heeft gedaa