Foto Ed van der Elsken: Zwitserland 1967

Negen zalen omvat de Ed van der Elsken-tentoonstelling die nu te zien is in het Rijksmuseum in Amsterdam. En daaruit blijkt méér dan we tot nog toe wisten over de fotograaf, die eigenzinnig en koppig was. ‘Mijn sterke kanten zijn ontzettend sterk.’

In 1989 reist een filmploeg van NHK, de nationale televisieomroep van Japan, naar een houten boerderijtje in de polder bij Edam dat makkelijk herkenbaar is; de toegangshekken en de pipowagen op het erf zijn in vrolijke regenboogkleuren geschilderd. Hier resideert Ed van der Elsken, de vrijgevochten, geëngageerde fotograaf en filmmaker die gedurende veertig jaar baanbrekend werk heeft gemaakt. Hij pionierde met provocatieve zwart-witfoto’s, kunstig in de donkere kamer bewerkt, die onder meer de opstand tonen van jonge generaties tegen het establishment in de decennia na de Tweede Wereldoorlog.

Al vroeg schoot hij ook werk in kleur, een nieuwigheid die de manipulatie van de beelden tijdens het drukproces beperkte. “In zwart-wit kun je de boel veel meer belazeren”, stelde hij. In de kleurenfotografie “moet je met de billen bloot, moet je laten zien of je goede, inhoudsvolle foto’s zonder trucs kunt maken.” Hij fabriceerde fotoboeken die instantklassiekers werden. En maakte later documentaires die opvielen doordat ze vaak over hem en zijn omgeving gaan. De persoonlijke invalshoek is tegenwoordig niet meer weg te denken, maar was toen nog ongewoon.

Lees hier het hele Premium artikel op de site van de Volkskrant.