Gemeente kan niet volledig aantonen hoeveel afval bedrijven aanbieden en wat zij daarvoor betalen. Lokaal Edam-Volendam wil duidelijkheid over mogelijke kosten voor inwoners en de gevolgen voor diftar. Hoeveel bedrijfsafval wordt er daadwerkelijk aangeboden? Betalen ondernemers voor al hun afval? En komen kosten mogelijk bij inwoners terecht? Lokaal Edam-Volendam (LEV) heeft deze vragen in de vorige raadsperiode herhaaldelijk in de gemeenteraad gesteld en er ook over gepubliceerd. De beantwoording van 34 schriftelijke vragen op 17 september 2026 laat zien dat de gemeente jarenlang onvoldoende zicht had op de afvalstromen van bedrijven.

Bedrijven betalen, maar hoeveel brengen ze werkelijk?
Ondernemers betalen reinigingsrechten voor het aanbieden van bedrijfsafval. De tarieven zijn onder meer afhankelijk van de hoeveelheid die zij jaarlijks mogen aanbieden. Het college erkent echter dat afval op de milieustraten niet wordt gekoppeld aan degene die het inlevert en dat er geen controle aan de poort plaatsvindt. Ook kan de gemeente nog geen volledig overzicht geven van het aantal bedrijfsbezoeken, de aangeleverde hoeveelheden en de ontvangen vergoedingen. Hoe controleert de gemeente dan of ondernemers binnen de hoeveelheid blijven waarvoor zij betalen? En kan worden uitgesloten dat eventuele extra kosten bij inwoners terechtkomen?

Bijna 245.000 kilo elektronisch afval: herkomst onbekend
In 2025 werd 244.860 kilogram afgedankte elektrische en elektronische apparatuur afgevoerd. Omgevingsdienst IJmond constateerde dat daarbij een verkeerde afvalcode werd gebruikt en vroeg de gemeente om de herkomst aan te tonen. Dat kan de gemeente niet volledig. Een berekening voor vier aangesloten bedrijven verklaart de totale hoeveelheid evenmin. Uit onderzoek van De Afval Spiegel blijkt bovendien dat in 2024 ongeveer een kwart van de bezoeken aan de milieustraten afkomstig was van bedrijven. De gemeente kan niet volledig aantonen welk deel van het elektronisch afval van huishoudens en welk deel van bedrijven afkomstig was.

Wat betekent dit voor de huisvuilzak en diftar?
LEV wil daarnaast weten hoeveel bedrijfsafval jaarlijks via de gewone huishoudelijke restafvalinzameling wordt afgevoerd. Wordt dit afzonderlijk geregistreerd? Betalen bedrijven daarvoor? En wordt dit afval mogelijk meegeteld bij de hoeveelheid restafval per inwoner? De beantwoording geeft hierover nog geen concrete hoeveelheden of bedragen. Als bedrijfsafval wordt meegeteld als huishoudelijk restafval, kan een vertekend beeld ontstaan van de hoeveelheid afval die inwoners produceren. Ook kunnen kosten mogelijk bij huishoudens terechtkomen. Of dat daadwerkelijk gebeurt, moet nog worden vastgesteld. Dat is relevant nu wordt gesproken over diftar en de doelstelling om het huishoudelijk restafval terug te brengen naar 100 kilogram per inwoner.

Ook de via de Woo verkregen stukken over de gemeentelijke afvalenquête zijn relevant. Van de 2.476 deelnemende inwoners stond 43 procent negatief tegenover invoering van diftar, 32 procent positief en 23 procent neutraal. In een aangehouden concept-raadsvoorstel werd naar aanleiding van de enquête voorgesteld voorlopig geen diftar in te voeren en een vrijwillig alternatief, ‘recycle-keuze’, te onderzoeken. Tegen deze achtergrond wil LEV dat eerst duidelijk wordt of bedrijfsafval wordt meegeteld in de huishoudelijke restafvalcijfers en of de kosten correct worden verdeeld.

Vergunningaanvraag bleef ruim een jaar onvolledig
Omgevingsdienst IJmond wees de gemeente in april 2023 op de vergunningplicht voor bedrijfsafval. In mei 2025 werd een vergunning aangevraagd. Toen de omgevingsdienst in oktober 2025 aanvullende informatie verlangde, besloot de gemeente bewust deze voorlopig niet aan te leveren. Pas op 30 juli 2026 werd de aanvraag aangevuld. Bij een controle in mei 2026 constateerde de omgevingsdienst meerdere overtredingen. Het college erkent bovendien dat de afgelopen vijf jaar geen specifieke interne controles op het acceptatie- en verwerkingsbeleid hebben plaatsgevonden. Deze tekortkomingen speelden tijdens de vorige bestuursperiode, toen de portefeuille Openbare Werken onder verantwoordelijkheid viel van de wethouder namens Volendam80. Volendam80 pleit in haar verkiezingsprogramma voor het openhouden van milieustraten in eigen beheer. Daarbij horen ook de juiste vergunningen, een sluitende administratie en controle op de kosten.

Wie betaalt uiteindelijk de rekening?
Het nieuwe college moet nu duidelijkheid verschaffen over de resterende tekortkomingen en de financiële gevolgen. LEV wil een volledig overzicht van de hoeveelheden bedrijfsafval, de inkomsten uit reinigingsrechten en de kosten die mogelijk bij huishoudens terechtkomen. Ook moet duidelijk worden of bedrijfsafval wordt meegeteld in de huishoudelijke restafvalcijfers. Dat inwoners daadwerkelijk te veel hebben betaald, is nog niet vastgesteld. Zonder sluitende registratie kan de gemeente echter ook niet volledig onderbouwen dat de kosten correct zijn verdeeld. Eerst moet duidelijk zijn wie het afval veroorzaakt, hoeveel daarvoor wordt betaald en wat daadwerkelijk in de huisvuilzak van inwoners terechtkomt. Pas daarna kan de raad op basis van betrouwbare cijfers besluiten over het mogelijk toepassen van diftar of andere oplossingen.

Fractie Lokaal Edam-Volendam (LEV)