Er zijn van die persberichten waarbij je na enkele regels denkt: ‘wacht eens even…, dit heb ik toch al gelezen?’ Dat overkwam mij deze week bij de gemeenten Wormerland en Oostzaan. Beide gemeenten kwamen vrijwel gelijktijdig met een persbericht over het vuurwerkverbod. De redactie vroeg mij of ik er iets mee kon. Jazeker! Hoewel het om twee verschillende gemeenten en twee verschillende burgemeesters gaat klinkt de boodschap opvallend hetzelfde.
Is dat gek? Nou eigenlijk niet zo. Wormerland en Oostzaan werken immers ambtelijk samen. In beide persberichten staat dezelfde communicatieadviseur als contactpersoon. Het is dus heel goed mogelijk dat de gemeentelijke woordvoerder gewoon één keurige tekst heeft gemaakt en die vervolgens twee keer door de bestuurlijke gehaktmolen heeft gehaald. Daar moet dan nog wel een citaat in.
Burgemeester Judith Michel van Wormerland zegt dat het vuurwerkverbod en de ontheffingsmogelijkheid nieuw zijn en dat het toezicht en de handhaving onvoldoende kunnen worden gegarandeerd.
Burgemeester Marvin Polak van Oostzaan zegt dat het vuurwerkverbod en de ontheffingsmogelijkheid nieuw zijn en dat het toezicht en de handhaving onvoldoende kunnen worden gegarandeerd.
Kijk. Dat noem ik nog eens regionale samenwerking. Bestuurlijke eenheidsworst. Ik begrijp natuurlijk best dat gemeenten niet allemaal hun eigen poëtische interpretatie van wet- en regelgeving hoeven te schrijven. Een vuurwerkverbod is een vuurwerkverbod. Een ontheffing is een ontheffing. Als je die ontheffing niet wilt of kunt verlenen, moet je dat ergens opschrijven.
Al zou je bijna denken dat de burgemeester tegenwoordig niet meer zelf spreekt. Misschien is de functie van burgemeester wel langzaam veranderd. Vroeger had je een burgemeester die zei: “Dat gaan we niet doen!” Tegenwoordig heb je: “Gelet op de nieuwheid van het landelijke beleidskader, de daarmee samenhangende uitvoeringsvraagstukken en de beschikbare capaciteit achten wij het op dit moment niet wenselijk om gebruik te maken van de bestaande ontheffingsmogelijkheid.” Dan denk je als inwoner: ‘Prima, maar wat zei de burgemeester nou eigenlijk?’
En toen moest ik denken aan iets heel anders. Want zowel in de gemeenteraad van Wormerland als Oostzaan zijn de ogen voor een mogelijke fusie gericht op Purmerend. Stel dat die fusie er zou zijn. En dat de toekomst ‘nu’ is: Wormerland en Oostzaan opgegaan in Purmerend. De woordvoerder van de burgemeester van Purmerend bereid een persbericht voor over het landelijk vuurwerkverbod en de ontheffingsmogelijkheid. Het besluit dat voorligt is: Gemeente Purmerend gaat geen ontheffingen verlenen op het vuurwerkverbod.
De woordvoerder denkt even na en laat de burgemeester van Purmerend in het persbericht zeggen: “Het vuurwerkverbod en de ontheffingsmogelijkheid zijn nieuw. Omdat wij het toezicht en de handhaving tijdens de jaarwisseling onvoldoende kunnen garanderen, is besloten om geen ontheffingen te verlenen.” Klaar. Het mooie is dat in deze hypothetische situatie Wormerland en Oostzaan al waren voorbereid op hun toekomstige Purmerendse bestaan. Anticiperend bestuur. Maar ja… Het kan allemaal ook nog anders verlopen. Want stel dat de bestuurlijke toekomst uiteindelijk toch richting Zaanstad gaat en de gemeente Zaanstreek (what’s in a name) moet bepalen of er wel of geen ontheffing wordt verleend op het landelijke vuurwerkverbod, dan komt burgemeester Jan Hamming voor de camera. Vooral als de toekomst ‘nu’ zou zijn.
De verslaggever vraagt: “Meneer Hamming, waarom worden er in Zaanstad, Wormerland en Oostzaan geen ontheffingen verleend?” Hamming kijkt ernstig, want dat kan hij goed. De camera draait. De microfoon wordt wat dwingender in beeld gebracht. Dan klinkt: “Het vuurwerkverbod en de ontheffingsmogelijkheid zijn nieuw. Omdat we het toezicht en de handhaving tijdens de jaarwisseling onvoldoende kunnen garanderen, hebben we besloten om geen ontheffingen te verlenen.” De verslaggever knikt, maar probeert toch nog wat (er is toch geen woordvoerder in de buurt, dus het kan): “Maar als de situatie volgend jaar anders is?” Hamming (in mijn fantasie): “Dan zullen we op basis van de ervaringen met het nieuwe landelijke vuurwerkverbod beoordelen of en onder welke voorwaarden tijdens een volgende jaarwisseling gebruik kan worden gemaakt van de ontheffingsmogelijkheid.”
Dank u wel. Dat was het. Eén grote bestuurlijke familie. Het mooie is natuurlijk dat er helemaal niets mis hoeft te zijn met zo’n boodschap. Het landelijk verbod op consumentenvuurwerk van categorie F2 is nieuw. De wet biedt onder voorwaarden een mogelijkheid voor verenigingen en stichtingen om een ontheffing te krijgen voor georganiseerd vuurwerk. Wormerland en Oostzaan maken daar deze jaarwisseling dus geen gebruik van. U weet inmiddels waarom. Dat is ook allemaal keurig uitgelegd.
Maar de communicatie is misschien wel een voorproefje van iets veel groters. Want als gemeenten steeds intensiever samenwerken, ambtelijke organisaties in elkaar grijpen en bestuurders dezelfde teksten krijgen voorgeschoteld, ontstaan er vanzelf iets bijzonders. Ik noemde het net bestuurlijke eenheidsworst. Vandaag twee burgemeesters, morgen misschien één. En overmorgen? Misschien nog steeds dezelfde woordvoerder. Dat scheelt een hoop werk. Je hoeft alleen nog maar even in te vullen waar de burgemeester woont. Oostzaan, Wormerland, misschien Purmerend, of als het echt anders loopt in Zaanstad (maar dan is Jan Hamming waarschijnlijk allang met pensioen).
De rest staat al klaar. Ik vraag me in stilte intussen af, of er voor de bestuurlijke toekomst ook ergens een ontheffingsmogelijkheid bestaat. Dan is er tenminste iets om over te schrijven. Ik denk zo maar dat de woordvoerder er nog op zal terugkomen. In een apart persbericht. Met ongeveer dezelfde tekst als de vorige keer.
Om de een of andere reden krijg ik ineens ongelooflijk veel zin om wat gillende keukenmeiden af te steken…