Naar de inhoud

Nieuwe 'D66-stad' in Markermeer: technisch mogelijk, financieel onhaalbaar

IJstad moet worden gebouwd op een eiland tussen Almere (onder) en Amsterdam. Foto: Thomas Roell / Shutterstock.com
Van de 'tien nieuwe steden' die D66 tijdens de laatste campagne beloofde, kan er één zo goed als zeker worden afgestreept. IJstad, een nieuwe stad in het Markermeer tussen Amsterdam en Almere, blijkt in de praktijk geen haalbare kaart.

Dit blijkt uit een onafhankelijk haalbaarheidsonderzoek in opdracht van de ministeries van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en dat van Infrastructuur en Waterstaat. IJstad moet op termijn zo’n 60.000 woningen tellen op een nieuw, opgespoten eiland in het Markermeer van 2.500 hectare groot. De nieuwe stad zou plaats bieden aan circa 126.000 inwoners, zo is te lezen op de projectwebsite. IJstad zou daarmee net zoveel zielen tellen als Maastricht nu heeft.

D66 raamt het totale kostenplaatje op 20 miljard euro. Daarvan is 10 miljard euro gebudgetteerd voor een brug dan wel tunnel boven of onder het IJ, 5 miljard euro voor de drooglegging van een nieuw eiland en nog eens 5 miljard voor natuurherstel in het Markermeer. De investering moet deels worden terugverdiend via de grondopbrengsten en de woningverkoop.

Dit gaat gebouwd worden, zo meldt de projectwebsite met de nodige stelligheid. Op de homepage telt op het moment van schrijven een klok op de seconde nauwkeurig de 847 dagen af voordat de eerste bouwfase in 2029 van start gaat.

Vier keer zo duur
Dat optimisme is buiten de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek gerekend. Technisch gezien is het plan uitvoerbaar, concluderen de onderzoekers van een consortium bestaande uit onder meer (bouw)adviesbureaus Twynstragudde en Sweco, onder toezicht van Deltacommissaris Co Verdaas. Maar de financiële, juridische en ecologische belemmeringen zijn hoogstwaarschijnlijk te groot om het plan door te zetten.

Zo is bouwen op vers gecreëerd land in het Markermeer volgens de onderzoekers vier keer zo duur dan op bestaande grond. De onderzoekers rekenen met een ruime marge van tussen de 8,7 tot 17,9 miljard euro aan benodigde publieke middelen voor alleen al de landaanwinning, onderhoud, voorfinanciering en de aanleg van de benodigde infrastructuur.

Deze kosten kunnen volgens de onderzoeker niet worden terugverdiend met grondopbrengsten en woningverkopen. Alleen al het publieke tekort op de grondexploitatie bedraagt dan naar schatting 54.000 euro per woning.

Uitgeklede variant
Daarbij komt dat de onderzoekers al rekenen met een behoorlijk uitgeklede variant van IJstad. Het uitgangspunt is een eiland van 1.040 hectare met ruimte voor 25.000 woningen. Alleen al de aanleg van het eiland zou ongeveer 86 miljoen m3 aan zand vereisen – ruim 50 miljoen m3 meer dan voor de aanleg van de Amsterdamse Vinexwijk IJburg is gebruikt.

De bouw van IJstad heeft volgens de onderzoekers een ‘significant negatief effect’ op de natuur- en waterkwaliteit. Het project zou zo’n 1,3 procent van het wateroppervlak van het Markermeer en het IJmeer afsnoepen, waardoor 12 miljoen m3 aan waterbergingscapaciteit verdwijnt. Dit kan gevolgen hebben voor de dijken en andere waterkeringen in het gebied, maar ook voor de drinkwatervoorziening in tijden van droogte.

Ook vormen beide meren een Natura 2000-gebied. Een grootschalig bouwproject in het water leidt tot verstoring van de leefomgeving van vogels en vissen en is alleen al daarom juridisch aanvechtbaar.

'Niet klein denken'
Mochten de plannen toch doorgang vinden, dan vormen ze op afzienbare termijn geen oplossing voor het woningtekort in de Metropoolregio Amsterdam. Door de complexiteit van het project kunnen de eerste woningen pas tussen 2055 en 2065 worden opgeleverd, zo verwachten de onderzoekers. De aanzienlijk optimistischere aftelklok op de projectwebsite ten spijt.

Huidig premier Rob Jetten (D66) gaf tijdens de verkiezingscampagne vorig najaar al toe dat IJstad 'een ingewikkeld verhaal' zou worden. 'Maar de woningnood lossen we niet op door klein te denken', zo zei hij in september vorig jaar tegen het Parool. 'Als er land kan worden opgespoten voor het bedrijfsleven bij de Rotterdamse Maasvlakte, dan kan dat elders ook voor woningbouw.'

Een webadres wordt vanzelf een link, en smileys als :-) of ;-) worden 🙂 😉.

Nog 1000 van de 1000 tekens

Je e-mailadres wordt niet getoond en alleen gebruikt om je op de hoogte te houden van antwoorden.