De brandweer Edam bestaat dit jaar 100 jaar, het brandweer museum in het fort bestaat 10 jaar en het Young Fire Recue Team viert haar 5-jarig jubileum. Dit alles wordt zondag 2 juni groots gevierd bij het Fort Edam. Het complete wagenpark is te bekijken, er zijn demonstraties en diverse activiteiten voor jong en oud. Kortom; kom tussen 11.00 en 16.00 uur een kijkje nemen bij het fort aan het Oorgat 10 in Edam. Foto: Marianne Klok.

Honderd jaar geleden was de brandweer van Edam en Volendam nog samen, in 1924 werd dit opgesplitst in twee verenigingen. Brandweerman Cees de Waart kan mooi vertellen over vroegere tijden: “De brandweer bestond uit middenstanders zoals de bakker, slager en schoenmaker, omdat die altijd thuis waren. Er liepen draden over de daken van Edam waar bellen aan zaten. Als er brand was dan werd de bel geluid en kon men in de kazerne op een bord met nummers zien waar de melding vandaan kwam. Een van die bellen is nog te zien in het fort.”

Van alarm bel naar pieper

“Als je aankwam in de kazerne kon je pas zien in welke wijk de brand was. Dat kun je je nou niet meer voorstellen. Eind jaren ’70 werd de pieper geïntroduceerd en later kwam het gesproken woord, dan werd door een centralist opgenoemd wat er aan de hand was. Tegenwoordig krijgen we een tekstbericht met alle details in beeld op het moment dat de pieper afgaat.”

“De voertuigen zijn ook veranderd in de loop der jaren. We begonnen met handkarren, met paard en wagen. Daarna werd het gemotoriseerd en kregen we een A-Ford, dat was niet fijn in de winter.” Cees moet er nog om lachen als hij eraan terugdenkt. “Het was een open wagen waar we op moesten zitten. Ik zat het liefst gelijk achter de cabine, lekker uit de wind.” Brandweervrouw Lisa Molenaar luistert met bewondering naar de verhalen van Cees. “Ik kan me niet voorstellen dat jij dat nog hebt meegemaakt”, lacht ze. “Daarna werd het wagenpark gemoderniseerd tot wat het nu is”, vervolgt Cees, “en werd het vervoer van de hulpverleners gescheiden van de blusvoertuigen”.

Inclusief team met dames

Lisa Molenaar is één van de drie dames uit het team. “We houden ons wel staande tussen de mannen, we moeten met alles mee doen en dezelfde taken kunnen doen als de mannen.” In 2019 kwam Lisa voor het eerst kijken bij de brandweer en begon aan de opleiding. “Ik ben nooit meer weggegaan, ik vind het fijn om mens en dier te kunnen helpen. De uitdaging, afwisseling en adrenaline, daar hou ik van. Mijn opa was ondercommandant Jan Molenaar, hij heeft het niet meer kunnen meemaken, maar hij zou het geweldig hebben gevonden dat ik nu bij de brandweer zit.”

Hulpverlening

“Er kwam steeds meer hulpverlening in de loop der jaren, vanwege de toename van het aantal voertuigen op de weg. In Edam hebben we een hulpverleningsvoertuig dat wordt ingezet bij zware ongevallen. De wagen is gevuld met materiaal zoals hydraulisch knipgereedschap om slachtoffers te redden. Knippen en scheren noem ik dat; voertuigen openknippen om slachtoffers eruit te halen. Sinds een jaar hebben we een pilot dat we ook uitrukken voor reanimaties. En we verlenen ook til assistentie en helpen met het afhijsen van patiënten.”

Brandspuithuisjes

“Vroeger, nog vóór 1930, waren er brandspuithuisjes”, weet Richard van de Nes te vertellen. In elk brandspuithuisje stond een andere kleur handpomp; rood, wit en blauw. Er stond een huisje naast de Pietersbrug aan het Oorgat, een bij de Speeltoren en een bij het Stadhuis. Daarna kwam er een tijdelijke vestiging in de kaaswaag en later zijn we naar de Breestraat en Nieuwe Haven verhuisd. De huidige brandweerkazerne staat sinds twee jaar op de tijdelijke locatie aan de Dijkgraaf Poschlaan. Het is de bedoeling dat op termijn de kazerne naar Volendam gaat op de locatie van het oude politiebureau aan De Deimpt. Op dit moment zijn daar containerwoningen neergezet en ziet het er naar uit de verhuizing niet op korte termijn zal plaatsvinden.”

Humor helpt

“Elke maandagavond wordt er geoefend”, vertelt Peter Kemper, “met als doel onze vakbekwaamheid en de kennis op peil te houden. We oefenen bijvoorbeeld op gevaarlijke stoffen of brandhulpverlening waarbij oud-leden worden gebruikt als slachtoffer.” Cees de Waart begint te lachen; “Zeg maar gerust misbruiken! Je moet niet te lang op een brancard blijven liggen, anders binden ze je vast! Het zijn serieuze oefeningen, maar wel met humor. Humor tussendoor is af en toe nodig om het luchtig te houden. We maken genoeg ernstige dingen mee samen.”

Kennis up to date houden

Peter Kemper vertelt verder; “We moeten onze kennis goed onderhouden. We krijgen regelmatig trainingen en opleidingen voor de behendigheid en bediening van apparatuur. Op dit moment krijgen we training voor nieuw redgereedschap, maar ook hoe je anticipeert op je medeweggebruikers wanneer je op de wagen rijdt. De tijden veranderen, we krijgen steeds weer met nieuwe dingen te maken zoals drugslabs of zonnepanelen die in brand staan. Het aantal specialismes neemt steeds meer toe.”

Open brandweer dag

Jaap de Boer is met zijn 67 jaar de oudste en langstzittende brandweerman. Hij heeft tien jaar geleden het brandweer museum in het fort mede opgericht. Tijdens de open dag kan het museum bezocht worden en buiten staan de huidige tankautospuit, hulpverleningsvoertuig en de materiaalwagen opgesteld. Jaap gaat elk jaar langs de scholen om jeugd te werven en tijdens de open dag zal er ook een wervingskraam aanwezig zijn. Er is geen jeugdbrandweer meer zoals vroeger, in plaats daarvan is er nu het YFRT team.

Young Fire Rescue Team

“Het YFRT is opgestart vanuit de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. Het is een verzameling van geüniformeerde dienstverlening: brandweer, defensie, het Rode Kruis, politie, reddingsstation Warder, reddingsbrigade Zaandam en de gemeente. Het is een voorloper voor de jeugd die van school komt. Er komt van alles aan bod; reanimatie, E.H.B.O., politie werk met bijvoorbeeld paarden, zelfverdedigingstechniek, communicatie bij defensie en ze kunnen op bivak naar Oirschot.”

Kom zondag 2 juni naar het fort!

Tijdens de open dag heeft het YFRT een wervingskraam waar ze de jeugd laat kennismaken met het vak. Kinderen mogen zelf een fiets in stukken knippen met een hydraulische knipschaar, een computerbrand blussen en er is een demonstratie slangrollen. Voor de volwassenen staat er een Brandveilig Leven container waar voorlichting wordt gegeven en je met een 3D bril kan ervaren hoe het is om door een huis te lopen als de rookmelder afgaat. De open brandweer dag wordt om 11.00 uur geopend door burgemeester Lieke Sievers. Het duurt tot 16.00 uur en de toegang is gratis.