De stichting Joods Verleden Edam is opgericht in 2017. In de afgelopen vijf jaar is er veel tot stand gebracht. Dat is het meest zichtbaar rond het Joods monument op het Oorgat, waar de gemeente op verzoek van de stichting een prachtig pleintje heeft gemaakt. De stichting heeft nog veel meer plannen om aandacht te vragen voor de Joodse geschiedenis van Edam.

Aan het Oorgat ligt sinds enkele jaren de gedenksteen met de 21 namen van de Joden die in de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd en vermoord. Mick Nolte, de huidige voorzitter, was samen met Marco de oprichter van de stichting. Voor hem is de terugkeer van de poort op de Joodse begraafplaats een mijlpaal. De Scholengemeenschap De Triade heeft het ontwerp van Jan Visser van de Edamse School prachtig uitgevoerd.

Binnenkort zal Mick Nolte het voorzitterschap van de Stichting overdragen aan Dennis Beckers. “Ik ben dankbaar voor wat er met het vorige bestuur van Wil Spanjer en Dik Rinkel is bereikt. Ik heb een mooie tijd mogen beleven in het samenwerken met de gemeente en met heel veel mensen, te veel om op te noemen. Nu ben ik verheugd dat Dennis dit op zich wil nemen” aldus Nolte. “Want we zijn nog lang niet klaar en het nieuwe bestuur van Maarten Rijswijk als secretaris en Dennis als voorzitter pakt de zaak prima op.”

Nieuwe voorzitter

Dennis is een jaar geleden weer teruggekeerd in Edam waar hij is opgegroeid. “Het was 4 mei 2023 dat Mick bij de herdenking op het Oorgat op me afstapte. Ik droeg een keppeltje omdat er gebeden werden gesproken en het traditie is om als jood dan je hoofd te bedekken. Zo zijn we met elkaar in gesprek gekomen.”

Toekomstplannen

Dennis vertelt wat de stichting de komende jaren wil bereiken. “Er staan nu twee markeringen van het Joods verleden in Edam. Aan de ene kant van het Oorgat de poort van de begraafplaats en aan de andere kant het beeld De Tochtgenoten. Dat zijn twee verhalen die we toegankelijk gaan maken voor iedereen die langs het kruispunt komt. De begraafplaats laat zien dat joden in de 18e en 19e eeuw hier in vrede tussen anderen hebben geleefd. Het monument aan de andere kant van de straat herdenkt het meest verschrikkelijke waar racisme toe kan leiden.”

Internationaal ontwerper

“We zijn nu met Guido Baratta, internationaal ontwerper die sinds kort zijn studio heeft op de Kaasmarkt, bezig een vorm te vinden om die verhalen te vertellen. Er zullen informatieborden en filmpjes komen. In de filmpjes vertelt een meisje over hoe het was om in de 19e eeuw als Jodin in Edam te leven, een ander hoe het was in 1943 om te worden uitgestoten en vervolgd. We voegen daar een derde stem bij van een kind van deze tijd. Die zal niet vertellen, maar vragen hoe we in deze tijd omgaan met vooroordelen en uitsluiting. Want als stichting willen we ook van betekenis zijn voor nu. Zo geven we lessen op scholen, hebben we onlangs ingesproken bij de gemeenteraad over de zaak Van Baar en zijn we bezig met het organiseren van een evenement met Joodse jazz. We hebben plannen genoeg en er is nog veel te doen.”