In de rubriek Han Lips kijkt tv schrijven verschillende redacteuren van Het Parool elke dag over wat hun opvalt op tv. Vandaag: Heimwee naar Schokland.

Almere is net vijftig jaar oud, maar de geschiedenis van Flevoland gaat wel degelijk terug tot de Middeleeuwen. Het eiland Schokland, tegenwoordig omgeven door de kaarsrechte weilanden van de Noordoostpolder, kende eeuwenlang een bloeiende vissersvloot. Wel werd het eiland steeds kleiner door de oprukkende Zuiderzee. Het waren barre omstandigheden met bittere armoede. “Elke volgende storm kon de laatste zijn,” aldus Huub Stapel in documentaireserie Heimwee naar Schokland. In 1859 moesten de laatste bewoners huis en haard verlaten, gedwongen door de overheid.

Het wonderlijke is dat anderhalve eeuw later nazaten van de ‘Schokkers’ nog steeds leven met heimwee naar het eiland. Terwijl de meeste Nederlanders vermoedelijk geen idee hebben van hun betovergrootouders.
Zo kwam een jonge vrouw bij het monument op het vroegere eiland aanzetten met haar zwangerschapsecho. De as van haar opa was daar uitgestrooid en dit was haar manier om hem het heuglijke nieuws te vertellen. “Opa vertelde er altijd over. Ik dacht altijd: Schokland, het zal wel. Maar het wordt steeds meer ook mijn verhaal.”

Een vader vertelde hoe hij zijn zoon, toen hij ging trouwen, meenam naar het vroegere eilandje. Het regende dat het goot. “Hoe goed het ons ook gaat tegenwoordig,” zei hij tegen zijn zoon. “Hier komen wij vandaan.” Huub Stapel is weer onweerstaanbaar als reizende reporter die namens Omroep Max laat zien hoe mooi Nederland kan zijn. Net als in de series Het nieuwe land en Eens ging de zee hier tekeer trekt hij samen op met schrijver en historicus Eva Vriend.
En dan blijkt Flevoland dus helemaal niet zo jeugdig. “Heel onterecht dat iedereen altijd zegt: Flevoland is saai, agrarisch en rechtlijnig,” meende maritiem archeoloog Yftinus van Popta. “Als je toch eens wist wat voor verhalen hier in de bodem zitten en wat dit landschap heeft meegemaakt.”

Maar het mooiste verhaal kwam uit Volendam, waar Stapel uit varen ging met de 3JS (nou ja, twee van de drie) en Kees Tol. Dat zijn stuk voor stuk afstammelingen van de pakweg dertig Schokkers die na 1859 met de pet in de hand aanklopten in Volendam. 3JS-zanger Jan Dulles opperde zelfs dat de Volendammers hun muzikaliteit te danken hebben aan de Schokkers. De palingsound komt eigenlijk van de overkant van de Zuiderzee?
Dulles schatte dat twee derde van de Volendammers roots heeft op Schokland. Ander onderzoek houdt het trouwens op zo’n tien procent van de bevolking, dus misschien had omroep Max toch nog een andere bron moeten raadplegen dan alleen twee van de 3JS.