Archeologie West-Friesland is inmiddels een bekend fenomeen aan de Markermeerdijk. In Warder werden in 2022 al restanten van een eeuwenoude boerderij blootgelegd, in 2023 werd in Etersheim de helft van een spuisluis zichtbaar. Na de dijkverlegging werd het mogelijk om in augustus van dit jaar naar de andere helft te graven. Dat leverde spectaculaire beelden op. En zo werd het steeds duidelijker hoe de mensen in de middeleeuwen omgingen met het water dat hen omringde. Sander Gerritsen, archeoloog: “In opdracht van de Alliantie Markermeerdijken doen wij onderzoek naar sporen van bewoning. Wij hebben aan de hand van 19e eeuwse kaarten aanwijzingen dat er in de late middeleeuwen in Warder bewoning moet zijn geweest. In vaktermen noemen we dat een ‘kadastraal minuut’. Wij zagen bultjes die langs de dijk kronkelden. Je moet je voorstellen dat het hier een woestenij was, een veenmoeras waarin mogelijk verhoogde huisplaatsen gebouwd werden. We spreken nu van terpen.”
Laat twaalfde eeuw
“Waar we eerst uitgingen van de late middeleeuwen, moeten we nu terugkomen op deze gedachtegang. Potscherven, een houten handvat van een mes, maar vooral het aantreffen van een stuk dijk die bij de opgravingen tevoorschijn kwam, geeft aanleiding om te denken dat we hier spreken over de twaalfde eeuw. Dat heeft ons ook behoorlijk verrast. Verder weten we ook dat het geen solitaire samenleving geweest moet zijn. Er moet zijn gehandeld en gereisd, getuige het aardewerk van Duitse herkomst en de olijfoliekruik die we hebben aangetroffen. Deze moet wel van Zuid-Europese origine zijn.” Inmiddels zijn alle drie onderzoekplaatsen met een diepte van 3,5 meter weer dichtgemaakt. De berm wordt hersteld, de nieuwe dijk is zo’n 35 meter naar buiten geplaatst en de weg is verlegd. Over een paar maanden is alles weer groen en het lijkt alsof het altijd zo is geweest. Niets is minder waar. Sander Gerritsen en collega’s hebben dat meer dan duidelijk gemaakt.
Foto en tekst Yvonne Jonkman: Archeoloog Sander Gerritsen geeft uitleg over de bevindingen aan de dijk in Warder.