De GGD wil een verbod op het gebruik van UF-schuim, isolatiemateriaal dat in de spouwmuren van tienduizenden woningen in Nederland is aangebracht. Uit onderzoek van Zembla blijkt dat op tal van plekken gezondheidsklachten zijn ontstaan en dat de GGD zelfs mensen adviseerde per direct hun huis te verlaten.

UF-schuim (iets anders dan purschuim) bevat formaldehyde, een stof die op de lijst van Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) staat omdat het kankerverwekkend is en dna kan beschadigen. Uit een inventarisatie van Zembla blijkt dat bewoners op zeker zeven locaties gezondheidsklachten hebben gekregen.

Het gaat om bewoners van huurwoningen in Elst, Dalfsen, Dedemsvaart, Capelle aan de IJssel en Purmerend, en om particuliere huiseigenaren in Oostzaan en Nieuwegein. De gemeten formaldehyde-concentraties waren op meerdere locaties zo hoog dat bewoners van de GGD het advies kregen per direct hun huis te verlaten. Sommige huizen zijn al jaren onbewoonbaar. De schadelijke stoffen drongen door de muren heen het huis binnen.

Benauwdheid, hoofdpijn en eczeem
Op korte termijn veroorzaakt formaldehyde benauwdheid, hoofdpijn en eczeem. De stof is op lange termijn kankerverwekkend. „Wat de GGD betreft, zouden we het nu moeten gaan verbieden”, zegt milieu-epidemioloog Jeroen de Hartog van GGD Utrecht in de uitzending van Zembla (donderdag om 21.15 uur te zien op NPO2). De GGD bracht een groeiend aantal gezondheidsklachten in kaart.

Ook Ad Ragas, hoogleraar risicoanalyse van chemische stoffen (Radboud Universiteit), pleit in Zembla voor een direct verbod op toepassing van UF-schuim. Hij wijst erop dat formaldehyde keel- en neuskanker en leukemie veroorzaakt. De stof is bovendien genotoxisch, dus in staat om het dna te beschadigen, zegt Ragas, en daarom is er ‘geen dosis die absoluut veilig is’. „Ik zou mijn huis nooit van mijn leven laten isoleren met UF-schuim.”

In Dalfsen staan twee appartementencomplexen al drie jaar leeg, omdat in een aantal woningen het formaldehydegehalte nog altijd te hoog is. Op andere locaties konden mensen maandenlang in slechts enkele kamers van hun appartement wonen, omdat verblijf in de rest van de woning niet mogelijk was door te hoge formaldehydeconcentraties.

Verbod werd al in 1980 overwogen
Zembla onderzocht ook hoe het kan dat UF-schuim nog altijd wordt gebruikt, terwijl al 45 jaar bekend is dat formaldehyde kankerverwekkend is. Uit interne documenten van het ministerie van Volksgezondheid blijkt dat topambtenaren vanwege het kankerrisico al in 1980 een verbod op het isolatieschuim overwogen.

Het ministerie van Volkshuisvesting wees echter op de hoge kosten die het vervangen van formaldehydehoudende bouwmaterialen (naast UF-schuim ook spaanplaat) met zich mee zou brengen. Anders dan in Canada werd UF-schuim in Nederland niet verboden.

UF-schuim werd ruim vijftig jaar geleden voor het eerst toegepast en leidde destijds al tot gezondheidsklachten, blijkt uit het onderzoek van Zembla. De laatste jaren wordt het materiaal steeds vaker gebruikt, vooral omdat de overheid het na-isoleren van bestaande woningen stimuleert. Het schuim kan op eenvoudige wijze van buitenaf in bestaande spouwmuren worden gespoten, ook als daar restanten van oud isolatiemateriaal in aanwezig zijn.

Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening laat Zembla weten op de hoogte te zijn van zowel de huidige problematiek als die van het verleden. Voor vervolgstappen wachten ze een lopend onderzoek van de GGD af.

Wat te doen als er UF-schuim in huis is verwerkt?
Wie vermoedt dat UF-schuim in zijn of haar huis is verwerkt, doet er volgens de GGD goed aan in elk geval het huis goed te ventileren. Wie geen gezondheidsklachten heeft hoeft niet meteen iets te doen. Zijn er wel klachten, neem dan contact op met de GGD. Die kan beoordelen of het door UF-schuim kan komen.

Online zijn ook meters te koop om het formaldehyde-gehalte in de woning te meten. De GGD is daar geen voorstander van omdat die niet altijd betrouwbaar of nauwkeurig genoeg zijn.