Tijdens de raadsvergadering van 19 februari hebben wij als betrokken burgers gebruikgemaakt van ons spreekrecht om het college en de gemeenteraad er op te attenderen da de burgers gehoord willen worden. In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart richten wij ons nu nadrukkelijk tot de politieke partijen en hun fractievoorzitters voor een onderhoud zodat het laakbaar bestuur aan de orde gesteld kan worden. Niet om langs de zijlijn te roepen, maar om u – gekozen volksvertegenwoordigers – aan te spreken op uw verantwoordelijkheid voor een integere, transparante en controleerbare bestuursfuncties.

De oproep tot een “nieuwe bestuurscultuur voor de gemeente Edam Volendam” mag geen verkiezingsretoriek blijven. Het is aan de politieke partijen om te bewijzen dat besluitvorming zorgvuldig, controleerbaar en in overeenstemming met het reglement van orde Moet plaatsvinden. Burgers moeten ervan uit kunnen gaan dat de raad zijn kader stellende en controlerende taak serieus neemt.

Besturen is een vak – en vraagt om de richting te bepalen van de organisatie.

Wanneer het college incident gedreven opereert, wanneer agendering niet transparant verloopt of wanneer termijnen structureel onder druk staan, ondermijnt dat het vertrouwen van de raadsleden in de politiek. Dat raakt niet alleen de geloofwaardigheid van het college en de raad, maar ook de opkomst bij verkiezingen en het vertrouwen in onze lokale democratie.

Dit impliceert dat achterkamertjespolitiek geen deel moet uitmaken van het politieke bestel. Hiermee wordt voorkomen dat de gemeenteraad – en daarmee de burger – buitenspel wordt gezet.

Participatie moet structureel onderdeel van beleid zijn

Wij roepen u op participatie niet te gebruiken als sluitstuk, maar als integraal onderdeel van het beleidsproces. Dat betekent concreet:

1. Vroegtijdige betrokkenheid – geen informatie verstrekking aan bewoners wanneer de plannen al dichtgetimmerd en besloten zijn.
2. Transparantie over dilemma’s – geef inzicht in financiële kaders, juridische beperkingen en bestuurlijke afwegingen.
3. Heldere terugkoppeling – maak expliciet wat met inbreng van inwoners is gedaan en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt.

Dat vraagt om een cultuur waarin ideeën en oplossingen centraal staan, niet politieke profilering of procedurele machtsspelletjes.

Confronterende vragen aan de fractievoorzitters
In de verkiezingsdebatten vragen wij u publiekelijk rekenschap af te leggen over de wijze waarop de besluitvorming de afgelopen vier jaar heeft plaatsgevonden. Kunt u aantoonbaar maken dat deze in overeenstemming was met het geldende reglement van orde? Zijn alle relevante onderwerpen daadwerkelijk aan de gemeenteraad voorgelegd en besproken?

Presidium
Het reglement van orde is helder over de rol van het presidium, het presidium (burgemeester en fractievoorzitters) is het interne overlegorgaan van de gemeente en regelt procedurele zaken, en controleert de raad (zie artikelen 2a en 2b). Het presidium is niet bevoegd tot het nemen van investering besluiten inzake gemeentelijk beleid.

• Hoeveel onderwerpen heeft u namens uw fractie in de afgelopen vier jaar in het presidium besproken die volgens het reglement toebehoren aan de agendacommissie?
• Welke concrete onderwerpen betreft dit?
• Sluit het huidige reglement nog aan op de realiteit van meerdere eenmansfracties?

Het presidium geeft aanbevelingen over de organisatie en het functioneren van de raad – niet over taken van de agendacommissie. Is die grens altijd gerespecteerd?

Agendacommissie

• Welke onderwerpen kon u niet meer in de agendacommissie bespreken omdat zij reeds in het presidium waren behandeld of vastgesteld?
• Vindt u dat deze onderwerpen wél via de agendacommissie aan de raad hadden moeten worden voorgelegd?
• Over hoeveel gevallen spreken wij in totaal in de afgelopen vier jaar?

Indien agendering feitelijk verschuift van de agendacommissie naar het presidium, raakt dat direct aan de transparantie van besluitvorming.

Oproep en agenda (artikel 7)
Het reglement is helder over de termijnen: drie weken voorafgaand aan de raadsvergadering moeten oproep, voorlopige agenda en stukken worden verzonden; bij spoedeisende gevallen geldt uiterlijk 48 uur. Naast de reeds gestelde vragen voegen wij daar een principiële vraag aan toe:

• Wat is de oorzaak van structurele of incidentele te late aanlevering van stukken?
• Ligt de verantwoordelijkheid hiervoor bij het ambtelijk management, of is er sprake van politieke sturing vanuit het presidium?
• Is het voorgekomen dat een bepaald voorstel versneld op de agenda is geplaatst – ondanks overschrijding van termijnen – omdat het reeds in het presidium was besproken en bestuurlijk “doorgedrukt” moest worden?
• Indien dat het geval is: hoe verhoudt zich dat tot de controlerende rol van de gemeenteraad en het recht van raadsleden op volledige en tijdige informatie?

Deze vragen zijn niet bedoeld om te insinueren, maar om duidelijkheid te verkrijgen over de kerntaken van het presidium binnen de gemeente Edam-Volendam. Wanneer termijnen structureel worden overschreden, is dat óf een organisatorisch probleem binnen het ambtelijk apparaat, óf een politiek probleem waarbij besluitvorming prioriteit krijgt boven zorgvuldigheid. In beide gevallen is het aan de fractievoorzitters om daar transparant verantwoording over af te leggen.

De kernvraag is eenvoudig
Worden procedures gevolgd omdat ze de democratische kwaliteit waarborgen, of worden ze opgerekt wanneer dat politiek beter uitkomt? Het reglement bepaalt:

• Minimaal drie weken voorafgaand aan een raadsvergadering moeten oproep, voorlopige agenda en stukken worden verzonden.
• In spoedeisende gevallen geldt een termijn van uiterlijk 48 uur.

Onze vragen aan u:

• Voor welke onderwerpen is niet voldaan aan de termijn van drie weken?
• Voor welke spoedeisende gevallen is de 48-uursnorm niet gehaald?
• Hoe vaak is dit in de afgelopen vier jaar voorgekomen?

Termijnen zijn geen formaliteit. Zij waarborgen dat raadsleden hun controlerende taak serieus kunnen uitvoeren en dat burgers tijdig kennis kunnen nemen van besluitvorming.

Tot slot: politieke verantwoordelijkheid is geen optie, maar een plicht dat burgemeester en wethouders verantwoording verschuldigd zijn aan de raad.

De nieuwe bestuurscultuur begint niet bij mooie woorden, maar bij aantoonbare naleving van regels, heldere verantwoording en open debat. U vraagt om vertrouwen van de burger. Dat vertrouwen verdient u door transparant te handelen en verantwoording af te leggen.

Wij blijven als betrokken burgers de politiek in Edam-Volendam kritisch volgen zodat de democratische spelregels niet alleen worden onderschreven, maar ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Hierbij vastgelegd dat de BELANGEN van de kiezer of burger centraal staan.

Betrokken Burgers