Zwartgrijze modder met brokken. Zo ziet vers slib eruit op Marker Wadden. Het is cruciaal voor de natuur, maar zakt sneller weg dan verwacht. Daarom spuit Boskalis nu nieuw slib op in het moerasgebied. „We leren nog steeds hoe het systeem zich zet.” Zes weken lang werkt Boskalis met groot materieel in de jonge archipel van Natuurmonumenten in het Markermeer. In het haveneiland, het eiland waar bezoekers welkom zijn.

Het bedrijf gebruikt een zandzuiger, bulldozer en grijperkraan. Daarmee verstevigt het drie stranden hoger aan de randen van het natuurgebied: het Noordstrand, het Zuidstrand en het recreatiestrand. En spuit het slib op plekken waar dat de afgelopen jaar is weggespoeld of te diep is gezakt.

Dat er vijf jaar na de opening al herstelwerk nodig is, komt niet als een verrassing voor Natuurmonumenten, beheerder van het gebied. „Bij aanleg wisten we dat natuur en elementen het gebied verder zouden vormen’’, zegt boswachter Elsa Pater die de Stentor meeneemt door het jonge natuurgebied. Stranden en oevers hebben veel te lijden gehad van zware stormen in combinatie met hoog water. Een deel van het zand is verdwenen, slib in het moerasgebied is sneller of dieper ingezakt dat verwacht. „Maar zo vreemd is dat niet. Bouwen met grote volumes slib was nooit eerder gedaan.’’

Boskalis werkt alleen bij het Haveneiland, het grootste eiland van Marker Wadden. Dit stukje van de archipel, dat zeven eilanden omvat, dateert uit 2019 en is daarmee het oudste stukje van het natuurgebied. De andere eilanden zijn twee jaar jonger.
Dat er wat moet gebeuren aan het oudste gedeelte blijkt bij een schouw in 2025. In eerste instantie is het alleen de bedoeling afgekalfde stranden aan te pakken. Natuurmonumenten besluit daarna ook het nabijgelegen moerasgebied op te vullen met slib. Het groot materieel dat daarvoor nodig, ligt al in de haven voor het zandwerk.

Inmiddels is de klus zo goed als geklaard. Nog een week en de randen van de Marker Wadden zijn weer stabiel, met opgespoten zand uit het Markerweer. Daarmee ligt het achterliggende moerasgebied weer uit de wind. Door vers slib zijn de omstandigheden voor nieuwe natuur daar ook beter.

Slib is cruciaal voor natuurontwikkeling van Marker Wadden, legt boswachter Pater uit bij een laagje net opgebracht slib. Dat zorgt voor een rijke, zachte bodem waar planten, vissen en vogels van profiteren. „De variatie in dieptes, eilandjes en overgangen van water naar land neemt hiermee toe. Juist die afwisseling maakt Marker Wadden ecologisch zo waardevol en trekt het veel vogels, vissen en insecten aan.’’
Als het slib een beetje is ingeklonken, ontstaan plassen. Pater laat zien wat ze bedoelt. Bij een van de wandelpad ligt een net opgebracht slib naast moeras met plassen en zichtbare, oude slib.
De kluut doet het goed in zo’n omgeving. „Die heeft dit nodig. Andere soort gedijen bij een andere habitat.’’ Riet voor roerdomp en baardmannetje, bosjes voor rietzangers, kale stukken voor grondlopera als visdief, bontbekplevier en kluut. Diep water met waterplanten voor eenden. „,Ze zijn daar waar rust, ruimte en voedsel is.’’

Natuurmonumenten gaat ervanuit dat allerlei soorten profiteren van opgespoten zand en slib voor ondiep water, open water en nieuwe begroeiing. „We zijn benieuwd welke vogels als eerste deze nieuwe plekken ontdekken’’, zegt Pater die met een verrekijker geregeld de horizon aftuurt. Lepelaars, grutto’s, allerlei soorten plevieren. Een aantal soorten heeft ze al gespot. „We zien nu al foeragerende wintertalingen en steltlopers op de slibvelden.’’

Nog een week en de machines van Boskalis vertrekken uit de Marker Wadden. Vanaf 27 maart vaart de veerboot weer tussen Lelystad en het jonge natuurgebied. Natuurmonumenten heeft de afgelopen jaren in kaart gebracht welke bezoekersaantallen Marker Wadden aankan. Dagelijks hooguit 200 mensen op de veerboot, vijf tijdsloten voor charterschepen en 70 tot 80 kleine boten in de haven.

Hiermee blijft de drukte binnen de perken. Volgens Pater komen bezoekers voor rust en ruimte. „Ze komen niet naar Marker Wadden voor een Efteling-beleving.’’ In de rij staan voor de uitkijkhut is niet de bedoeling. Met een aantal bedrijven broedt Natuurmonumenten op nieuwe plannen voor de Marker Wadden. Het gaat dan om uitbreiding en verdere versterking van de kustlijn op een natuurlijke, duurzame manier die beklijft in de toekomst. Later dit jaar moet daarover meer duidelijk zijn.