Open brief aan het college B&W, de fractievoorzitters, de raadsleden en burgers van de gemeente Edam-Volendam

Allereerst hierbij de felicitaties met betrekking tot de hoge opkomst van de kiezers tijdens de gemeenteraad verkiezingen van 18 maart 2026.  Als nieuwe gemeenteraad heeft U nu de sleutel in handen om het vertrouwen van de burger in de lokale politiek te versterken. Ons advies is om de kader stellende en controlerende taak van de gemeenteraad onderdeel te laten zijn tijdens de coalitiebesprekingen.

Op19 februari 2026 heeft de groep betrokken burgers gebruik gemaakt van het spreekrecht om haar zorgen kenbaar te maken met betrekking tot het bestuursklimaat binnen de gemeente Edam – Volendam. Tijdens de inspreekbeurt zijn de fracties uitgenodigd om aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden met betrokken burgers in gesprek te gaan met als doelstelling hoe de integrale communicatie en dienstverlening binnen de gemeente structureel kan worden verbeterd. Onze intentie is om de kader stellende en controlerende taak van de gemeenteraad en de maatschappelijk en financiële effecten van het door de gemeenteraad ingezette beleid en bijbehorende beleidsdoelstellingen meetbaar te maken.

Na 19 februari 2026 zijn er met een aantal fracties gesprekken gevoerd, onder andere met Ons Belang, LEV, VVD, VD80 en BVNL. Tijdens deze meetings is de wijze van communicatie binnen het gemeentelijke apparaat besproken. Na deze gesprekken waren de bovengenoemde fracties unaniem van mening dat de bestuurscultuur binnen de gemeente aangepast moet gaan worden.

In het kader van Bewustwording zijn er tijdens deze meetings  7 boeken “Sterke Raad” overhandigd aan de voorzitters van de fracties in de opmaat naar een On-boarding programma voor Raadsleden en tevens is er afgesproken dat wij een thema/dialoog bijeenkomst gaan organiseren met de nieuwgekozen gemeenteraad van de gemeente Edam-Volendam.

In het kader van leren en verbeteren heeft de groep betrokken burgers direct na de verkiezingen uitnodigingen naar de fracties gestuurd om, voorafgaand aan de coalitievorming, de piketpaaltjes te plaatsen die van eminent belang kunnen zijn indien vertegenwoordigers van het kabinet van de CVDK, commissie BADO en de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden met de betrokken burgers en het nieuwe college in een thema/dialoogbijeenkomst van de gemeenteraad in gesprek gaan.

Voor de duidelijkheid, de fracties hebben tot heden nog niet gereageerd om voorafgaand aan de coalitievorming een dialoog met de groep betrokken burgers aan te gaan.

Naast de bestuurscultuur zijn de onderliggende processen voor een gedegen besluitvorming binnen de gemeente Edam-Volendam niet beschikbaar. Deze vaststelling heeft ertoe geleid dat de groep betrokken burgers contact met de provincie NH. Gezien de ernst van de zaak is inmiddels ook het kabinet van de commissaris van de koning van de bestuurlijke problematiek van de gemeente Edam – Volendam op de hoogte gesteld.

Inmiddels heeft de groep betrokken burgers van de Gemeente Edam-Volendam contact gezocht met de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden om met ons mee te denken en invulling te geven aan de door de fracties toegezegde thema/dialoogbijeenkomst met de nieuwgekozen gemeenteraad van de gemeente Edam-Volendam om een goede start te maken met de professionalisering van de gemeenteraad.

Tevens is contact gezocht met de commissie BADO. Met veel belangstelling is kennisgenomen van de notities van de commissie BADO “De eerste ervaringen met de rechtmatigheidsverantwoording” . M.n. de alinea rechtmatigheidsverantwoording. Vanaf 2023 stelt het college van B&W zelf een rechtmatigheidsverantwoording op die onderdeel is van de jaarrekening. Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels, die belangrijk zijn voor het financiële reilen en zeilen van de gemeente. De gemeenteraad gaat hierover in gesprek met het college van B&W en kan zo zijn controlerende en kader stellende rol beter vervullen. De gemeenteraad, bepaalt ook waar de grens ligt. Samengevat: de Raad bepaalt.

Voor de duidelijkheid wil de groep betrokken burgers op het belang wijzen dat een eensgezind college op basis van een aantal fracties de uitgangspunten van de raad onderschrijft.

Tegen deze achtergrond stellen de betrokken burgers een aantal fundamentele vragen aan de fracties c.q. politieke partijen en verwachten dat de beantwoording van deze vragen via de raad en door het college van Burgemeester en wethouders ten uitvoer worden gebracht.

1. Welke concrete maatregelen/acties uit onderstaande lijst treft uw fractie / coalitie om de kwaliteit (juistheid, volledigheid en tijdigheid) van de informatievoorziening m.b.t. de bedrijfsvoering van de gemeentelijke organisatie te versterken en uw fractie / coalitie in staat wordt gesteld om de maatschappelijk en financiële effecten van het door uw ingezette beleid en bijbehorende beleidsdoelstellingen meetbaar te maken?

Lijst van mogelijke maatregelen/acties ter verbetering van de bedrijfsvoering:

• Implementeer een overkoepelend kwaliteitszorgsysteem (beleid, procedures processen)
• Implementeer een integraal risicobeheersing systeem (beleid, procedures processen)
• Implementeer een samenhangend stelsel van bedrijfs-, en ICT- processen (Opzet, Bestaan en Werking)
• Implementeer een samenhangend stelsel van gemeentelijke procedures en processen en afstemming met Rijks-brede processen/systemen
• Implementeer een Plan en Control cyclus.
• Implementeer jaar-, afdelingsplannen die invulling geven aan de politieke beleidsdoelstellingen
• Implementeer rapportages waarin de voortgang van de politieke beleidsdoelstellingen is opgenomen zoals die in de jaar-, afdelingsplannen zijn opgenomen.
• Actualiseer de monitor verbetering interne processen en stuur actief op de bevindingen die door de accountant in de management letter zijn benoemd.

2. Welke maatregelen treft uw fractie / coalitie in de doorlooptijd gedurende het overgangsrecht naar de nieuwe Omgevingswet en voorkomen wordt dat Burgers de dupe worden van het gemis aan kwaliteitszorg-, risicobeheersing systeem, samenhangende bedrijfs-, en ICT-processen en een integraal sluitende leer en verbeter cyclus waarbij de menselijke maat centraal staat?

Lijst van mogelijke maatregelen/acties in het kader van leren en verbeteren:

• Ga op werkbezoek bij gemeenten die in het kader van Omgevingswet de uitvoeringstoets hebben uitgevoerd, zoals de gemeente Purmerend. Leer van hun ervaringen en werkwijze in de doorlooptijd gedurende het overgangsrecht van de oude naar de nieuwe omgevingswet.
• Voorkom het risico dat burgers en bedrijven het vertrouwen verliezen als procedures niet eerlijk en transparant verlopen. En daarnaast als besluiten te lang duren, ten gevolge van falende ICT of onjuiste informatie.
• Voorkom het risico van management control dat veroorzaakt wordt door falende systemen, onjuiste informatie en falende ketenprocessen.
• Voorkom het risico dat klachten van burgers en bedrijven kunnen leiden tot bredere kritiek op gemeentelijke organisatie door deze klachten serieus te nemen.

3. Welke concrete acties stelt uw fractie / coalitie voor met betrekking tot de reeds ingeboekte besparingen bij de afdeling Ruimtelijke Ordening naar aanleiding van de Omgevingswet?
4. Welke concrete acties stelt uw fractie / coalitie voor om de vereiste cultuurverandering om de basis m.b.t. alle eerder benoemde bedrijfsvoeringaspecten in samenhang op orde en geschikt te krijgen voor de nieuwe wereld waarin digitale systemen in dienst van de leefwereld van de mens staan?
5. Welk concreet commitment geeft uw fractie / coalitie aan burgers bij het starten van een noodzakelijke herstructurering van de gemeentelijke organisatie?
6. Op welke wijze geeft uw fractie / coalitie vorm aan Burger Participatie?

Op basis van uw reactie zal een strategisch document worden opgesteld waarin de belangen van burgers — onderbouwd met belangen en feiten — helder worden vastgelegd.

De inwoners van de gemeente Edam-Volendam hebben het recht op een transparante overheid, een goed functionerende gemeentelijke organisatie en een gemeenteraad die haar controlerende rol daadwerkelijk, door tijdige en accurate informatieverstrekking, kan waarmaken.

Namens de betrokken burgers