Foto: Cornalijn van Leuzen-Bijker, Mieke Jongsma-Schokkenbroek, Onny Huisink en Andre Oudejans komen in actie voor de bilbliotheek

Veel inwoners van Edam maken zich zorgen over het verdwijnen van voorzieningen. Zo wordt er aandacht gevraagd voor buurtcentrum De Singel, die deels van functie verandert, en zijn er grote zorgen en vraagtekens over de toekomst van de Edamse bibliotheek. Vier inwoners hebben de krachten gebundeld en willen met een actieplan aandacht vragen voor een gezonde toekomst van de bibliotheek. Mieke Jongsma-Schokkenbroek, Cornalijn van Leuzen-Bijker, Andre Oudejans en Onny Huisink benadrukken dat ze elkaar gevonden hebben als a-politieke betrokkenen en – vooral – bezorgde inwoners.

“Allereerst zijn we net als zoveel inwoners overvallen door het bericht dat de bibliotheek eind dit jaar zou gaan sluiten. En dat er een verkleinde dependance op termijn terugkeert in de nieuw te bouwen basisschool De Trimaran. We vragen ons af of daar weer een volwaardige bibliotheek komt of alleen een klein uitleencentrum zonder alle belangrijke functies die het nu heeft. Maar bovenal vragen we ons af waarom de bibliotheek überhaupt weg moet en waarom dat niet is gecommuniceerd met de gemeenschap en de gemeenteraad. Het zal waarschijnlijk nog jaren duren voordat er een nieuw schoolgebouw staat. Dan is deze functie dus jaren weg uit Edam.”

Ondanks dat na veel aandringen de directrice van Bibliotheek Waterland heeft aangegeven dat er wellicht nog overbruggingsmogelijkheden zijn, blijft de onduidelijkheid bestaan. “We snappen sowieso niet dat de directie van de regionale bibliotheekkoepel niet zelf naar buiten is getreden. En het aan wethouder Tuijp heeft overgelaten om het plan – na vragen van de Stadskrant – naar buiten te brengen. We willen de (toekomst)visie van de directie horen. Edam telt ruim 2.000 leden. En de voorziening wordt als belangrijk gezien. Juist in een tijd dat de jeugd steeds minder leest.” Andre Oudejans, voormalig leerkracht op De Nieuwe School. “Op andere plekken zie je juist dat daar op ingespeeld wordt. Bijvoorbeeld door zogeheten TikTok-schappen, waar boeken die de jeugd zelf aanprijst op sociale media staan gepresenteerd.”

Laagdrempelig
Cornalijn van Leuzen-Bijker, die zelf als orthopedagoog i.o. schoolpsycholoog werkzaam is in het onderwijs, komt met haar eigen kinderen wekelijks in de bibliotheek. “Juist voor kinderen en ouderen is dit een belangrijke plek. Die laatste groep valt af als je straks voor een brede collectie alleen nog in Volendam terecht kunt. Daarnaast zijn er taallessen, voorleesmiddagen, kunnen mensen laagdrempelig en gratis een krantje of tijdschrift lezen, en zijn er andere sociale activiteiten voor allerlei doelgroepen. We zijn bang dat er bijvoorbeeld straks voor het huidige testlab in Volendam helemaal geen plaats meer is.”

Denk aan het centrum
Onny Huisink, voormalig poppenspeler en regisseur van Speeltheater Holland, denkt dat de gemeente en de bibliotheek na moeten denken om – als de bibliotheek dan toch moet verhuizen – juist de centrumfunctie van een stadje als Edam te versterken met de terugkeer van de bibliotheek. “Die was vroeger aan de Kaasmarkt gevestigd in het pand waar ooit het Nut is opgericht, de bakermat van de Nederlandse bibliotheken. De vitaliteit van de binnenstad zou je juist kunnen versterken door deze functie terug te brengen naar het centrum. Er staan verschillende gebouwen te koop of te huur voor dit doel. Maar dan heb je wel lef en een visie nodig.”

Petitie
Doordat het vanuit de bibliotheek zelf oordovend stil is, hopen de betrokken initiatiefnemers dat er snel duidelijkheid komt over de toekomst van de Edamse vestiging. Mieke Schokkenbroek, tot voor kort psycho-sociaal ondersteuner van Dokters van de Wereld in Amsterdam: “We willen een petitie opstarten onder de Edamse bevolking. En aandacht vragen voor de betekenis van de bibliotheek. We willen de (bezorgde) stem van de Edammers vertolken en daarin de liefde voor het boek en de activiteiten van de bibliotheek laten zien. Het zou in onze ogen een oprecht verlies zijn indien de functies worden verkleind en verschraald.” Andre Oudejans: “Het lijkt erop dat doordat jongeren minder lezen, het als een bezuiniging wordt aangegrepen. Maar in mijn ogen moet je het juist omkeren: een fysiek boek is enorm belangrijk voor je ontwikkeling en concentratievermogen. Boeken en lezen moeten topprioriteit krijgen.”

Zorgplicht
Gemeenten en provincies moeten gaan zorgen voor voldoende en volwaardige bibliotheken. De gewijzigde Wet Stelsel Openbare Voorzieningen zal voor alle gemeenten gelden. De bekostiging van deze zorgplicht zal via het gemeentefonds verlopen. Gemeenten konden hiervoor geld aanvragen voor een nieuwe of betere bibliotheek. (Bron Staatscourant 2026). `Het is opvallend dat onze gemeente in plaats van de bibliotheek te verstevigen, zoals vanuit de overheid besloten is, van deze wet weinig gebruik maakt!`

Billboards
“Binnenkort willen we in Edam billboards opgehangen met foto’s op posters van Marco Bakker waarbij inwoners aangeven waarom de bibliotheek belangrijk voor hen is. Op dit moment wachten we nog op reactie van de gemeente. En er komt een petitie waarin inwoners gevraagd wordt om steun te geven aan het plan om een volwaardige bibliotheek in Edam (en in Volendam) te behouden. “Want hoewel Volendam een nieuwe accommodatie krijgt in het Amvo-gebouw zal dat een flinke verkleining betekenen van het huidige oppervlak. We willen graag horen wat daar de gevolgen van zijn.”

Rol directrice
Voor de toekomst is er een duidelijke wens. ”Dat bewoners en alle betrokken partijen samen optrekken om het belang van de bibliotheek te onderstrepen. De bibliotheek is een plek van ontmoeting en ontwikkeling en van grote waarde voor de gemeenschap. Daarbij wordt verwacht dat de gemeenteraad zich actief inzet en verantwoordelijkheid neemt. En dat de politiek breder kijkt dan alleen financiële overwegingen. Ook leeft de wens dat de directrice van de Waterlandse bibliotheekorganisatie zich duidelijker laat zien en haar rol pakt. Want uiteindelijk gaat het om een investering in de samenleving – iets wat verder reikt dan alleen geld.”