Het blijft onzeker of de windmolens van honderdvijftig en tweehonderd meter hoog tussen Amsterdam, Oostzaan en Zaandam er daadwerkelijk komen. In november 2024 keurde de provincie de vergunning al af vanwege bezwaren over natuur en verkeersveiligheid. Daartegen ging Amsterdam eveneens in bezwaar maar dat werd afgewezen. Daarna werd het plan opgeknipt in drie verschillende plannen maar ook dat wordt nu afgewezen. Amsterdam probeert nu ook die weigering aan te vechten bij de rechter. Indien de rechter de afwijzing in stand houdt zal Amsterdam zich neerleggen bij die uitspraak.

<>hr>

Geachte leden van de gemeenteraad Amsterdam,

Het college heeft dinsdag 12 mei 2026 besloten de bezwaarprocedure tegen de gedeeltelijk geweigerde ontheffing soortenbescherming op grond van de Wet natuurbescherming over te nemen van het commerciele initiatief WOAN B.V. en zelf bezwaar te maken tegen het besluit van het college van gedeputeerde staten van de provincie Noord-Holland (GS) waarin de gevraagde ontheffing is geweigerd. Het college betreurt het dat de gemeente en provincie voor de tweede keer in dit dossier tegenover elkaar komen te staan. Eerder werd door het college al beroep aangetekend tegen de geweigerde omgevingsvergunning voor het afwijkend gebruik van het bestemmingsplan. De ontheffing soortenbescherming is net als de omgevingsvergunning, noodzakelijk voor de bouwen en het gebruiken van het Windpark Noorder IJ-plas.

Het college weet dat omwonenden zich zorgen maken over de gevolgen van de turbines op hun gezondheid. De procedure over de ontheffing gaat alleen over diersoorten en de geweigerde omgevingsvergunning voor het windpark is niet geweigerd vanwege de negatieve effecten op de gezondheid van omwonenden. Hieronder licht het college het besluit toe.

Belang gemeente
Het is voor de gemeente van belang dat het windpark gerealiseerd wordt voor het behalen van de doelstellingen volgens de RES 1.0 en daarmee het behalen van de afspraken uit het landelijke klimaatakkoord. Het college heeft tevens een zorgplicht die volgt uit internationaal, Europees en nationaal beleid en uitspraken door de Nederlandse rechter als ook door het Europees hof. Overheden zijn verplicht zijn maatregelen te treffen en burgers te beschermen tegen gevaarlijke klimaatverandering. Een inactieve houding en een gebrek aan resultaten bij de energietransitie om burgers te beschermen tegen gevaarlijke klimaatverandering is onaanvaardbaar. Overheden kunnen bij een inactieve houding en onvoldoende resultaat aansprakelijk worden gesteld. Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Datum 26 mei 2026

De ontheffing soortenbescherming
Op 1 april 2026 heeft het college van gedeputeerde staten van de provincie Noord-Holland (GS) besloten de ontheffing soortenbescherming, aangevraagd door WOAN B.V (Wind Ontwikkeling Amsterdam Noord), op grond van de Wet natuurbescherming ten behoeve van de bouw van het Windpark Noorder IJ-plas (Windpark) deels te weigeren en deels te verlenen. Deze gedeeltelijke weigering houdt in dat er geen toestemming is verleend voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor vogels en de Meervleermuis. Voor andere vleermuissoorten is de ontheffing wel verleend. Het besluit kent een voorbereidingstijd van ruim drie jaar. In deze drie jaar heeft WOAN B.V., de initiatiefnemer van het Windpark, uitgebreide onderzoeken overgelegd en vragen beantwoord. Na een eerste weigering zijn gesprekken gevoerd met de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord die namens GS een besluit neemt. Lange tijd was de verwachting dat de ontheffing alsnog verleend zou worden. Het besluit is dan ook zeer teleurstellend.

Burgerinitiatief en overnemen bezwaar door het college
Al in 2007 is onder de naam Burgerinitiatief Windenergie voor Noord een eerste voorstel ingediend voor het onderzoeken en ontwikkelen van een windpark om zo bij te dragen aan de doelstellingen van Amsterdam. Hoewel de plannen van WOAN B.V. passen binnen zowel gemeentelijk als provinciaal beleid, blijkt in de praktijk dat het verkrijgen van de benodigde vergunningen een zeer lang en complex proces is. De gemeente Amsterdam hecht groot belang aan burgerinitiatieven. Deze initiatieven spelen een belangrijke rol in het behalen van de energiedoelstellingen en het versnellen van de energietransitie.

Het college is van oordeel dat er van een burgerinitiatief niet kan worden gevraagd en verwacht om hier (in personele en financiële zin) jarenlang mee bezig te zijn. Daarom heeft het college besloten GS te verzoeken het college als houder van de besluiten aan te merken. Hiermee onderstreept het college niet alleen het belang van duurzame energieprojecten, maar ook de noodzaak om burgerinitiatieven voor een bepaalde periode actief te ondersteunen.

Natuuronderzoeken en precedent
Uit de voorbereiding van het besluit en de motivering van het besluit volgt dat zeer zware en bijzondere eisen aan de natuuronderzoeken zijn gesteld. Deze eisen wijken af van de gebruikelijke eisen bij natuuronderzoeken. In bezwaar kan gevraagd worden aan de bezwarencommissie zich uit te spreken over de gestelde eisen. Voor komende projecten, bijvoorbeeld het windpark in het havengebied, is de uitkomst van het bezwaar van belang. De gevolgen van het bezwaar strekken zich dus uit tot heel Amsterdam en, voorstelbaar tot heel Nederland.

Rol gemeente en initiatiefnemer
De gemeente neemt dit deel van de procedure tijdelijk over, zodat indien er een positief besluit wordt genomen door het college van gedeputeerde staten (GS) en de benodigde ontheffingen zijn verleend, de verdere ontwikkeling en exploitatie van de windmolens weer kan worden overgedragen aan de initiatiefnemer. Het betreft hier een tijdelijke ondersteuning van een burgerinitiatief en geen nieuwe rol van de gemeente Amsterdam in de ontwikkeling van windmolens in de Noorder IJplas.

Bezwaar en beroep geweigerde omgevingsvergunning
Naast het bezwaar tegen het weigeren van de ontheffing soortenbescherming door GS loopt er dus ook een beroep tegen de door GS geweigerde omgevingsvergunning voor de bouw van drie windturbines in de Noorder IJ-plas. De zitting heeft plaatsgevonden op 26 maart 2026. De uitspraak termijn is vorige week met 6 weken verlengd. Een uitspraak van de bestuursrechter verwacht het college voor nu eind juni.

Mocht de bestuursrechter een negatief besluit nemen in dit lopende beroep, dan zal het college zich bij deze uitspraak neerleggen, en geen hoger beroep instellen. Het college zet zich dan niet verder in voor het ontwikkelen van wind in de Noorder IJ-plas. Het college kiest er dan voor om de bewoners van de Noorder IJ-plas niet langer in onzekerheid te laten. De verloren opwek van het windpark Noorder IJ-plas (16 MW, dus circa 3 windturbines) zal niet worden toegevoegd aan de opgave voor de andere aangewezen zoekgebieden in Amsterdam. Het college treedt dan in overleg met de RES-regio hoe de verloren opwek elders mogelijk te maken om te blijven voldoen aan de door het Rijk gestelde opdracht 127 MW te plaatsen.

Tot slot
Het college is teleurgesteld over het gedeeltelijk weigeren van de ontheffing. Met dit besluit zet GS de energietransitie en daarmee het afbouwen van fossiele brandstof opnieuw onder druk. Ook de wens om energie opwek in lokaal eigendom en in coöperatieve vorm te ontwikkelen is hiermee niet geholpen. Het college is van mening dat er voldoende en uitgebreid onderzoek is ingediend waaruit volgt dat de ontheffing geheel kan worden verleend. Het college ziet zich genoodzaakt om bezwaar in te stellen tegen het besluit en de lopende procedures voort te zetten zodat het windpark mogelijk toch gerealiseerd kan worden en een ongewenst precedent voorkomen.

Met vriendelijke groet,
Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,
Zita Pels
Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie