Gisteren werd in de raadszaal van Oostzaan het coalitieakkoord gepresenteerd. Een document vol plannen over wonen, een gezond uigavepatroon, behoud van identiteit een dorpsraad en zorg en natuur. Oostzaan krijgt een coalitie van vier partijen. CDA, GroenLinks, D66 en PvdA sloten een akkoord van 2026 tot 2030. Daarmee belandt de VVD, jarenlang de grootste in het dorp, als enige partij in de oppositie. De PvdA is de enige partij die ook in de vorige coalitie zat. De VVD was niet aanwezig bij het ondertekenen van het coalitieakkoord. Maar aanhangers van die partij hoeven zich volgens de coalitie geen zorgen te maken. De partijen zijn in gesprek gegaan met de VVD en hebben naar eigen zeggen vrijwel elk punt dat de partij inbracht in een of andere vorm verwerkt.
‘Bestuurlijke nuchterheid’
De toon van het coalitieakkoord is nuchter. De coalitie schrijft uitdrukkelijk dat zij ‘geen lijst met grote beloften’ presenteert. De financiële positie staat zwaar onder druk, de ambtelijke organisatie is kwetsbaar en het voorzieningenniveau zit volgens het akkoord ‘op of soms zelfs onder het minimumniveau’. De boodschap is herstellen, niet uitbreiden. Over de zorg dat zo’n brede coalitie intern conflict kan veroorzaken is Sarah van Brussel, fractievoorzitter van GroenLinks, heel duidelijk. ‘Die angst voelen wij helemaal niet. Voor ons kwam ten eerste de bestuurlijke toekomst. Als je het daarover eens bent, is de rest eigenlijk niet zo relevant.’
Toch is het niet alsof er geen plannen zijn. Er komt een permanente dorpsraad en een kinderburgemeester. Voor wonen zet de coalitie maximaal in op nieuwbouw, met minimaal dertig procent sociaal. De helft van de sociale huur blijft voor Oostzaners. Financieel houdt zij de hand op de knip: de OZB blijft gelijk, op inflatie na, en de begroting moet in 2029 sluitend zijn. Verder ligt de nadruk op preventie en armoedebeleid, op behoud van natuur in het Twiske en het Oostzanerveld, en op het versterken van 30 km-zones. Betaald parkeren wijst de coalitie af, maar blauwe zones tegen uitwijkverkeer uit Amsterdam en Zaanstad sluit zij niet uit.
Advies burgeradviesraad
De bestuurlijke toekomst staat centraal, maar nergens staat met welke gemeente Oostzaan zou moeten fuseren. ‘We hebben bewust geen naam genoemd. Het besluit is zo belangrijk dat we het samen met de raad willen bepalen,’ zeggen de fractievoorzitters. Maar de coalitiepartijen hebben in de raad een meerderheid, en ook een uitgesproken voorkeur. Ze hebben dus alle mogelijkheid om zelf een besluit te nemen. ‘Een fusie komen we niet omheen,’ wordt gemeld tijdens de presentatie van het akkoord aan het publiek. Een zelfstandig Oostzaan, met zo’n 9.700 inwoners, is op termijn nauwelijks houdbaar. In maart 2026 koos de burgeradviesraad met 86 procent voor Purmerend, omdat dat beter past bij de schaal en het dorpse karakter, en Oostzaan er een herkenbaarder kern blijft dan in Zaanstad. En hier raakt het akkoord de fusie wel, zonder het hardop te zeggen. De rode draad, behoud van het groene en dorpse karakter en nabijheid van bestuur, is vrijwel woordelijk de Purmerend-redenering van de inwoners. De coalitie wil bij een fusie kernvoorzieningen borgen, zoals theater De KunstGreep, de bibliotheek, de sporthal, de BelBus en het gemeentelijkloket.