Het kabinet kan de hoop op breed draagvlak in de Kamer voor de stikstofaanpak laten varen. Oppositiepartijen ter rechterzijde van PRO willen de plannen “verbeteren”, maar de linkse fusiepartij vreest dat het uitmondt in “afzwakkingen”. Het kabinet wil het liefst steun zoeken op links én rechts, zei premier Rob Jetten drie weken geleden tijdens een werkbezoek aan de Veluwe. Hij zei te hopen op steun van liefst zo’n honderd zetels. Dat zijn er ruim dertig meer dan de coalitie er heeft in de Tweede Kamer. PRO, JA21 en een kleinere partij als CU of SP kunnen de zetels samen leveren, maar dat lijkt er niet in te zitten.
De kritiek op de stikstofplannen van JA21 en CU is stevig. Ze vinden het plan voor zones van 1.000 meter rondom kwetsbare natuurgebieden te streng. In deze stroken moeten boeren hun uitstoot nog verder verminderen dan in de rest van Nederland. Ook keren ze zich tegen de generieke koeiennorm. Het kabinet wil dat boeren per 2035 nog maar 2,6 koeien per hectare mogen houden. In de video hieronder leggen we uit wat dit inhoudt.
Pieter Grinwis (CU) heeft geen fundamentele bezwaren tegen zo’n grondgebonden melkveehouderij, maar pleit voor een lokale aanpak. Per gebied moet vooral de waterkwaliteit leidend worden, niet de stikstofuitstoot. PRO had juist liever een strengere koeiennorm gezien. “Als wij zelf een plan hadden gemaakt, hadden wij 2,2 erin gezet”, zei Kamerlid Laura Bromet. Een afzwakking van de stikstofplannen is voor de linkse fusiepartij onacceptabel. Bromet herhaalde de boodschap van partijleider Jesse Klaver tijdens het debat.
Het standpunt van PRO zorgde voor groot chagrijn bij de oppositie op rechts. Zij beschuldigden Bromet van “chantagepraktijken” en “dictatoriaal gedrag”. Volgens Grinwis (CU) legde Bromet een “hypotheek” op het debat. “Vroeger noemde je dat gewoon een partijstandpunt”, reageerde Bromet. De partijen op rechts zijn zich bewust van de verhoudingen in beide Kamers. Het kabinet kan in de senaat haast niet om PRO heen. Het alternatief is een route met de BBB, maar die partij heeft zich fel tegen de plannen gekeerd.
Pakket is een soort ‘Jengatoren’
Van alle Kamerleden stond niet een coalitielid, maar Bromet het langst achter het spreekgestoelte. “Ik heb in de twee uur dat ik daar stond af en toe het gevoel gekregen dat ík het plan heb gemaakt”, zei ze even later tijdens het debat. Maar het plan is gemaakt door de kabinetsleden van D66, VVD en CDA. De minderheidscoalitie ziet liever niet dat er nog veel gesleuteld gaat worden aan het pakket. D66-Kamerlid Anne-Marijke Podt vergeleek het met een Jengatoren. “Als je daar random blokjes uit gaat trekken, wordt hij wel heel wankel. Dat wil ik voorkomen.” De coalitie staat wel open voor plannen uit de Kamer die het stikstofpakket “verbeteren”. Mocht er toch een uitgestoken hand naar rechts komen, dan kan dat betekenen dat het kabinet de steun van PRO verliest. Bromet vreest dat “verbeteringen” zullen resulteren in “afzwakkingen”.
Maar dat zullen we pas na de zomer ontdekken. Het kabinet stuurt de verschillende wetten dan naar de Kamer. Ook wordt in september pas duidelijk of het pakket voldoende stikstofreductie oplevert. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) komt dan met de doorrekening van alle maatregelen.