We leven in een wereld waar het bij het verbouwen of restaureren van een huis vaak draait om snelheid, nieuwbouw en luxe. En dat vindt Stefan Witteman doodzonde. “Soms wordt er een oud pand gesloopt en verdwijnt er 200 jaar oud vakmanschap zo in de vuilcontainer. Prachtige authentieke keukens worden vervangen door een wit glanzend nieuw model voorzien van alle luxe die je maar kunt bedenken.” Stefan is een purist, een traditionele timmerman met een liefde voor hout. Vanuit zijn timmerloods in Edam werkt hij aan monumentale ex- en interieurs. Foto Marianne Klok: Stefan Witteman bij de gerestaureerde weidemolen uit Middelie.

Stefan heeft het timmerbedrijf van zijn vader overgenomen en kreeg de passie voor het vak met de paplepel ingegoten. “Op mijn 8e hielp ik mijn vader al tijdens het bouwen van molen interieurs. Zo kon ik in de vakanties wat bijverdienen en werd ik gestimuleerd om te werken. Ik heb jarenlang met mijn vader meegelopen en daardoor heb ik nu een goed gevulde rugzak vol met kennis.”

Authentiek is tijdloos

“Ik ga voor authenticiteit en probeer oude interieurs uit de 17e tot 19e eeuw te redden van de ondergang. Vaak worden ze gesloopt omdat eigenaren meer luxe willen. Terwijl je juist heel goed een authentieke keuken kan behouden en combineren met de luxe van deze tijd. Als je iets historisch weg sloopt, dan krijg je dat nooit meer terug. Het mooiste is om dingen te behouden die monumentaal zijn, de betimmering is vaak tijdloos. Veel mooier dan een interieur uit een woonmagazine dat je na vijf jaar alweer zat bent.”

Vakmanschap van vroeger

“Het ex- en interieur van 17e, 18e en 19e-eeuws huizen spreekt mij enorm aan. Het is prachtig om met een restauratie iets weer terug te brengen in de oorspronkelijke staat. Ik werk volgens een historische bouwstijl en schaaf bijvoorbeeld de houten delen nog met de hand waarbij je de sporen van de schaaf terugziet in het hout. Ik maak net als vroeger gebruik van houten verbindingen die in het zicht zitten, zodat je kunt zien hoe het gemaakt is. Voor dit vakmanschap was er vroeger wel iets meer tijd, maar ik probeer voor mezelf ook die tijd te nemen.”

In harmonie met de natuur

“Ik krijg wel eens het verzoek om iets wit te schilderen, maar ik ben voorstander om dingen in de oude kleuren te houden. Alleen op die manier kun je de sfeer behouden. Achteraf krijg ik vaak te horen dat eigenaren blij zijn dat ik ze dat advies heb gegeven. De pigmenten van vroeger zijn gebaseerd op pigmenten uit de natuur; Bentheimer, Doodekop (ossebloed) en oker. Mijn vader haalde ook de kleuren uit de natuur, dan plukte hij een blad van een boom en hield die als voorbeeld voor het hout. De kleuren uit de natuur passen nog steeds het beste bij de mens. Dat zit in ons, het brengt een soort rust.”

Oudste woonhuis Oosthuizen

Onlangs heeft Stefan het hele interieur gerestaureerd van een pand in Oosthuizen. “Dat was mijn mooiste klus van de afgelopen 5 jaar. De eigenaren van het oudste huis van Oosthuizen houden van historie, het is echt monumentaal geworden. Ik heb daar een dubbele schouw gemaakt, een bedstee, 19e-eeuwse plavuizen neergelegd, een juk aangebracht (houten balk ter ondersteuning van de constructie) en alles geschilderd. Ook de buitenzijdes zijn gerestaureerd met opgeschaafde delen en met hout betimmerd en geteerd. Het enige wat ik nog ga maken is de topgevel.”

Smeden en teren

“Ik beleef het meeste plezier aan het maken van interieurs, maar ik doe ook het exterieur waaronder gevels, luiken, dak- en gootwerk. Laatst heb ik bijvoorbeeld de molen van Edam voorzien van nieuwe luiken die nu weer in de originele kleur staan en voorzien zijn van henge smeedwerk, door mij handgemaakt. Een ander ambacht dat ik gebruik is teren. Sommige delen van huizen en schuren staan nog in de teer. Ik gebruik een opgeschoonde teer, een volledig natuurproduct dat gewonnen wordt uit boomharsen en sappen.”

Molen Middelie

“Een leuk ander project wat net mijn werkplaats heeft verlaten is de restauratie van een weidemolen van Diane Muts uit Middelie. Die molen is ooit gemaakt door haar vader en had na 40 jaar zijn beste tijd gehad. Ik heb daar twee nieuwe roedes (wieken) voor gemaakt en heb hem terug gebouwd zoals een originele weidemolen, inclusief een grote staart erop. Dat zijn mooie en dankbare opdrachten, je ziet dat op deze manier bouwwerken bewaard blijven.”

Traditioneel timmeren

“De oude garde, de mensen die het traditionele timmeren uitoefenen, verdwijnt langzaam. Er is weinig kennis meer over het vakmanschap, dat is jammer. Huiseigenaren laat ik zien wat er mogelijk is en ik probeer op die manier historische panden te redden. Een monumentaal pand kan geïsoleerd worden, maar het is wel zaak dat je het herstelt op de manier zoals het al 200 jaar gedaan wordt. Een huis met historie heeft een verhaal te vertellen en dat moet bewaard blijven.” Meer informatie vindt u op www.stefanwitteman.nl