‘Jeetje, ik word moeder’: Martina Kwakman zette als zeventienjarige een kind op de wereld (foto)

‘Jeetje, ik word moeder’: Martina Kwakman zette als zeventienjarige een kind op de wereld



Het dorp stond op z’n achterste poten. ‘Dat zal mij nooit overkomen’. Naïef of niet, die moralistische gedachte, de echo van die door generatiegenoten uitgesproken woorden klonk door tot in huize Kwakman. Als je kind een kind krijgt, weet je beter. De jeugd wordt vrijer en alles wordt normaler. Opvoeden is een woord met een veel ruimere betekenis geworden. Arnold en Karin Kwakman spreken van een nakomeling, maar in werkelijkheid beviel hun dochter Martina bijna twee jaar geleden op zeventienjarige leeftijd van een baby. Niet gepland. En de biologische vader en diens ouders willen het kind niet erkennen. Maar bij moeder Martina en haar ouders is Arrie, zoals het rondhuppelende nieuwe leven wordt genoemd, in een warm nest geland. Een verhaal over puber en moeder zijn, tegelijk. Van make-up, de meest trendy mode en het nieuwste drankje, naar luiers en pap.

Voor even was zij ‘the talk of the town’. Zo jong al zwanger en iedereen giste naar de naam van de vader. ,,Da’s makkelijk praten, over een ander. Ze hebben het over jouw kind en daar mogen ze niet aankomen…”, zegt oma Karin. Moeder en dochter, gelijke karakters zorgden regelmatig voor botsingen, maar de band was al innig en heeft er niet onder geleden. Karin: ,,Haar jeugd is voorbij. De familie aanbidt het kind. Maar van het één op het andere moment neemt je populariteit als meid af. Je bent een vrouw met een kind.”

Onregelmatige ongesteldheid
Martina blikt terug: ,,Ik was vaak ziek, vermoeid, zat op het Hout- en Meubilerings College in Amsterdam om interieurstylist en later binnenhuisarchitect te worden, maar moest me regelmatig ziek afmelden. De menstruatie ging in de eerste twee maanden gewoon door. Het blijkt te kunnen, dan gaat het om nabloedingen, oud bloed. Ik had altijd al onregelmatige ongesteldheid, dus ik sloeg er geen acht op.”

,,Ik heb best momenten gehad, dat ik dacht van: ik zal toch niet… maar dan werd ik weer ongesteld en gingen die gedachten weer weg. Eind augustus, mijn ouders waren een weekendje naar België, vroeg ik aan een vriendin of zij een test wilde halen bij de apotheek, want ik durfde het zelf niet.”

,,Ik was weer een tijdje niet ongesteld geweest en ik was al wat aangekomen, kreeg een ronde buik. Ik kreeg een vermoeden… Ik vertelde dat vermoeden tegen m’n vriendin. Die schrok. Nu m’n ouders weg waren, was het een geschikt moment om het uit te vinden. Ik was zenuwachtig, vooraf, maar helemaal toen bleek dat ik zwanger was. Ik moest het namelijk gaan vertellen aan m’n ouders. Ik heb in no-time een pakje sigaretten opgerookt en ben naar m’n tante gegaan.”

Karin: ,,Ondertussen had ik tijdens de laatste dag van het weekendje België al een raar gevoel. Vroeg Arnold om naar huis te gaan, terwijl we nog een hele dag voor de boeg hadden. Belde m’n zus me onderweg. Of ik even alleen wilde komen. Zag ik Martina daar zitten in de bank en ik wist het meteen: ze is zwanger… M’n eerste reactie was meer dat ik het gevoel had dat ze er al een hele tijd meeliep en waarom ze het me niet eerder had verteld, dan hadden we iets kunnen delen. Bleek dat ze het net pas wist. We hebben het samen aan Arnold verteld.”

‘Nee, ik heb het nooit in m’n hoofd gehaald om het weg te laten halen’
Arnold: ,,Tuurlijk denk je eerst van: hoe kun je zo stom zijn? Maar daarna laat je alles even bezinken.” Martina: ,,Op het moment dat je er achter komt, spoken er zoveel vragen door je hoofd: en nu? Is het een jongetje of een meisje? Hoe zal ik het noemen? Hoe gaat m’n leven er uit zien? Hoe ga ik het pa en ma vertellen? Nee, ik heb het nooit in m’n hoofd gehaald om het weg te laten halen. Bovendien was het 21 weken, dus dan wordt het een technisch moeilijk verhaal. Maar ik wilde geen leven weghalen.”

Arnold: ,,Het was Martina’s keus, maar ons standpunt was dat we de baby wilden houden en gelukkig dacht zij er ook zo over. We gaan er samen voor, zo zeiden we.” Martina: ,,Ik kan me voorstellen dat je aan weghalen denkt als er geen financiën zijn en als er geen ouders zijn die achter je staan, want zo’n toekomst kun je een kind niet aan doen.” Enigszins was er opluchting in huize Kwakman. ,,Omdat we maandenlang dachten dat ze een ziekte zoals Pfeiffer onder de leden had”, zegt Karin.

De oudste telg van het gezin Kwakman hield van gezelligheid. Martina: ,,Ik was overal, doordeweeks, maar ook in het weekeinde. Bezocht elke bar wel even en ik ging drie keer in de week uit. Ik wilde niks missen. Zoals nu met Kerst en Oud & Nieuw, dan zou ik er ‘vroeger’ een kermis van maken. Vier dagen uitgaan. Kon ook in m’n eentje, daarom deed ik veel kennissen op.” De onbevangenheid kende ook een andere kant. ,,Ik kon veel alcohol hebben, terwijl ik nu zelfs katers heb als ik eens uitga. ”

De onduidelijkheid over wie de vader zou zijn, voedde niet alleen de roddels in het dorp, maar de hele situatie was des te pijnlijker voor haar ouders. Karin: ,,Het was een enorme teleurstelling voor me. Dat het gebeurt, sex, oké… Nou zijn wij groot gebracht tijdens de generatie dat je het alleen deed met degene waarmee je trouwde, een heel andere tijd dan nu. Maar nu had ik wel zoiets van: doe het dan met iemand waar je gevoel bij hebt…”

Logische vragen
Arnold: ,,Is alles, wat wij hebben gezegd, dan voor niks geweest? Komt er nog meer? We kwamen er in die tijd ook pas laat achter dat ze rookte. Wat was dan het volgende: drugs? Het zijn logische vragen die dan bij je opkomen.”

Martina: ,,Net zoals het logisch is dat ze teleurgesteld waren in mij. Ik denk dat de jeugd losser is dan vroeger. Maar dan nog is het per persoon verschillend, hoe vrij je bent. En met alcohol op ben je ook anders, gemakkelijker over te halen. Ik was misschien wat vroeg erbij, had cup C toen ik dertien was. Was ook altijd zoekende, ook in de bar. Ik zocht het perfecte. Hoewel ik ook besef dat het niet perfect is als je meteen bij de eerste keer vrijt.”

Karin: ,,Ze heeft enorm ‘gepuberd’. Wilde altijd los gaan. Misschien zijn we te streng, te vasthoudend geweest. Ze had een klok mee, maar was nooit op tijd. Zaterdagnacht zat ik elke week beneden te wachten. Ze mocht wel vóórzitten, maar mocht niet názitten.”

Martina: ,,Dat is wel goed geweest, anders was ik dat zeker ook gaan doen. Ik bleef me verzetten tegen de dingen die m’n moeder me oplegde. Maar vond het ook weer zielig als ze daar mee zat.”

Karin: ,,Er zijn wel boeken en cursussen, maar opvoeden doe je op gevoel. En voor je kind wil je het beste. Ze mogen tegen de lamp lopen en ze moeten ook leven, het is ergens het midden tussen vinden.”

Arnold: ,,Op een bepaald moment leg je een mate van verantwoordelijkheid bij je kind neer. Je kan niet haar handje blijven vasthouden. Martina was vroeg volwassen, niet op papier, maar wel in de praktijk. Daarom laat je soms de teugels wat vieren, tenslotte moeten kinderen zelf hun levenspad vinden. Aan ons de taak om bij te sturen waar nodig. Bijvoorbeeld in de gaten houden met wie ze omgaat. Maar haar vriendinnen hadden ook wel zoiets van: dit had ons ook kunnen overkomen.”

Martina: ,,Ik ben gerust niet de enige hier in het dorp die zoiets overkomt, maar anderen komen er sneller achter tijdens de zwangerschap, plegen abortus en daar hoor je niks over.”

Karin: ,,Ook het gebruik van de pil heb ik aan haar over gelaten.” Martina: ,,Ik slikte die niet, omdat m’n moeder er zelf vroeger slecht tegen kon. Bovendien had ik geen verkering. Het is verschillend. Tuurlijk praat je erover met vriendinnen. De een slikt ‘m wel, de ander niet. Sommigen hebben verkering, daar kan het ook van afhangen.”

Onveilig
Karin: ,,Maar al gebruik je de pil, dan nog
vrij je eigenlijk onveilig als je geen condoom gebruikt.” Martina: ,,Maar je denkt er eigenlijk alleen aan of je zwanger kunt raken of niet. Je denkt niet na over een soa (sexueel overdraagbare aandoening, red.). Ik heb me meteen laten testen, om te kijken of ik een ziekte, soa, hepatitis B of aids/hiv, had opgelopen. Gelukkig niet. Toen ik de uitslag afwachtte, kreeg ik een boekje mee om te lezen. Een ziekte is veel erger; zwanger zijn is een gezonde ziekte.”

,,In het begin dacht ik: jeetje, ik word moeder. Maar daarna vond ik het leuk. Pittig, toen ik ’t zo op die echo zag bewegen. Ik ben heel anders geworden. Het werd vlak voor de kermis bekend en je wilt niet weten hoe gauw het de ronde deed hier. De volgende dag ging om kwart over zes ’s morgens m’n mobiel en die legde ik ’s avonds om elf uur weer neer. Het betekende geen kermis voor me, hoewel ik nog wel had gekund. Maar ik bleef thuis en dat deed zeer.”

Arnold: ,,Ze is veel verantwoordelijker geworden. Ineens een ‘groot mens’. Het deed ons ook pijn om haar toen hier te zien zitten. Op de kermis en waar we ook kwamen voelde je dat mensen je aankeken. Maar tegenover die paar mensen die het minder leuk bedoelden, zijn er veel die met je meeleven. Er werd nauwelijks op de man af iets gevraagd. Daarom waardeer je diegene die het wel durft. Dan kun je zeggen hoe het zit. Je hoorde de gekste dingen. De tendens was dat Martina het ‘gedaan’ had. Maar je bent nog altijd met z’n tweeën als zoiets gebeurt.”

,,Er vond meteen een kamerswissel plaats. Noodgedwongen hebben we de vliering moeten inrichten voor een kamer. Martina sliep daarna in onze kamer, waar ook het ledikant kwam te staan.”

‘Er zit voor altijd een verhaal aan mij vast’
Martina: ,,In de tussentijd las ik in de papieren die ik kreeg dat het mogelijk was een eigen website bij te houden. Dat vond ik een leuk idee en ik merkte ook dat jongeren die ik voorheen tegenkwam en dan spontaan tegen me deden, nu ineens voorzichtig ‘hallo’ zeiden en me aankeken met zo’n blik van: zal ik het vragen? Daarom dacht ik: laat ik het dan maar zelf zeggen. Op m’n site (www.martina.kindjeopkomst.nl) hield ik een dagboek bij, waarbij ik ook antwoord gaf op normale vragen van gasten. In de eerste twee weken had ik al 3500 bezoekers, met heel veel reacties, ook van onbekende mensen. Ik dacht eerst dat alleen vriendinnen geïnteresseerd zouden zijn, maar ondertussen ging iedereen een kijkje nemen op de site. Dingen die te persoonlijk zijn, zette ik er niet op. Naarmate de bevalling dichterbij kwam, werd het steeds meer gevolgd op de site. Op de dag van de bevalling waren er zelfs vijftigduizend bezoekers…”

Karin: ,,Zoiets als dit heeft een enorme impact op je gezin. M’n jongste dochter Rosalie was eerst heel stil, Casper vond het wel cool.” Rosalie: ,,Ik schrok en zat meteen met allerlei vragen. Mijn zus zwanger, dat was wel raar.” Karin: ,,Alles draaide vervolgens om Martina en Arrie. Ik kan me voorstellen dat Casper en Rosalie wel eens voelen dat zij minder aandacht krijgen. We bespreken het en je probeert het te vermijden, maar het gaat wel eens zo. We waren al druk bezette mensen door het cafetaria, dus ze waren al wat gewend hier. Het was even moeilijk om de middenweg te vinden, om de aandacht te verdelen.”

,,Martina zat af en toe in een dip…” Martina: ,,Door de zwangerschap was ik heel emotioneel. Daar schrok ik zelf soms van. Daarom ging ik niet overal heen. Bang dat mensen verkeerde dingen zeggen die me dan raken. Ik heb m’n momenten. Dan denk ik aan later. Aan de volgende bouwvak, dat ik niet met m’n vriendinnen meekan op vakantie. Maar zo lang wil ik Arrie ook niet missen.”

,,Dan denk ik aan wat hem straks te wachten staat. Er zit altijd een verhaal aan mij vast. Ik had een ideaal plaatje in m’n hoofd. Eerst trouwen, dan kinderen krijgen. Dat is heel anders geworden. M’n ouders hadden hiervoor al veel meegemaakt, dus die weten hoe ze met dingen moeten omgaan. Gelukkig heb ik veel steun van familie, dat deed en doet me goed. Met name ome Jan en tante Thea staan altijd klaar voor ons. M’n vriendinnen hadden verschillende reacties. De één huilde, de ander wist niet wat ze moest zeggen en weer een ander reageerde enthousiast dat we meteen kleertjes zouden gaan kopen. Wat je door zo’n gebeurtenis leert, is wie je echte vrienden en vriendinnen zijn.”

Karin: ,,Ik was vooral bang dat ze moeite zou krijgen met ‘thuis’ zitten. Dat haar hoofd nog teveel op de dijk zou zijn. Maar ze veranderde meteen.” Martina: ,,Ik had meteen het moedergevoel, ik wist dat ik vanaf dat moment voor twee mensen moest gaan zorgen. Ik had immers al vier maanden dingen gedaan terwijl dat kindje al in m’n buik aan het groeien was. Ik was bang dat er schade was ontstaan, maar dat was gelukkig niet zo.”

Afhankelijker
,,Of m’n moeder m’n beste vriendin geworden is? Ja.” Karin: ,,We hadden al een goede band en ik wist veel van haar. Maar niet alles. En er zijn momenten geweest dat we behoorlijk met elkaar overhoop lagen. Maar zo sterk als het geworden is, dat zou zonder de zwangerschap nooit gebeurd zijn, denk ik.” Martina: ,,Ma moest af en toe voor me invallen tijdens het werk in het cafetaria, maar ik was altijd blij als ze er was en vond het erg als ze weg moest.” Karin: ,,Ze is natuurlijk afhankelijker. Normaal gesproken pak je die dingen samen aan, met je vriend. Zij moet dat nu alleen doen, daarom moeten we haar helpen. Het zal allemaal een reden hebben.”

Martina: ,,M’n tante zei tegen me dat dit misschien ‘de rem’ is geweest. Dat, als ik zo door was gegaan, er andere dingen gebeurd zouden zijn met me. Dat zou best kunnen. Maar alle liefde die ik zocht, heb ik gevonden en probeer ik terug te geven aan Arrie. Want er zijn gewoon mensen die tegen je gaan zeggen dat het kind zo geen toekomst heeft.”

Karin: ,,Samen komen we er. Ik heb het er wel moeilijk mee. Soms had ze zo’n inzinking. Dat vond ik hartverscheurend om te zien. Ze moet héél veel meemaken op zo’n jonge leeftijd.”

Martina: ,,Ik kan nog veel dingen, maar bepaalde dingen niet meer. Als mijn vriendinnen twee weken met vakantie gaan, kan ik hooguit een week. Want als ik een hele zondag moet werken en ’s avonds naar huis terugloop, hoop ik dat Arrie nog wakker is, zodat ik hem even kan zien. Laat staan dat ik een week weg ben…”

,,Even gauw winkelen of even gauw naar de handbalwedstrijd van de mannen kijken kan ook niet, wanneer iedereen van ons gezin op pad is. En met Kerst en Oud & Nieuw ga ik één avondje uit. Anders dan voorheen. Dan was ik als eerste in de bar en ging als laatste weer weg. Bovendien was ik op zoek, naar een jongen. Nu blijf ik lekker zitten met mijn vriendinnen. Ik kijk met heel andere ogen naar jongens. Verder dan dat het alleen ‘een lekker ding’ is. Want ik kijk eerst of het een jongen met verantwoordelijkheidsgevoel is. Voor Arrie…”

‘Mamma’
,,Ik wist zelf niet eens wat verantwoordelijkheid dragen was. Mijn huiswerk van school deed ik even snel in de bus, ik was vooral bezig met welke kleding ik aan moest trekken, of we ’s avonds nog ‘buiten’ gingen staan met vrienden en vriendinnen en wat we in het weekeinde gingen doen. Wat me gebeurd is, heeft me gedwongen na te denken over dingen. Tijdens het uitgaan heb ik het niet teveel over Arrie. Toen hij voor het eerst ‘mamma’ zei, heb ik wel meteen mijn vriendinnen gebeld. Maar ze beseffen niet echt wat ik meemaak. Dat kan ook niet. Dat moet je meemaken om het te voelen.”

,,Ik sta er van te kijken hoe goed Rosalie en Casper er mee omgaan. Ik reageer wel eens anders tegen hen, maar ben ze dankbaar. Eigenlijk ben ik van beton geworden, met daar binnenin een zacht eitje. Hard aan de buitenkant. Alsof mensen me niet kunnen raken. Dat kan wel, bijvoorbeeld als ze aan mijn ouders en familie komen.
Mijn ouders hebben ed situatie héél netjes aangepakt en toch zijn er dingen over hen verteld die niet kloppen. Dat vind ik niet eerlijk. Dat kunnen die mensen beter aan mij vragen, dan vertel ik ze hoe het werkelijk zit.”

De biologische vader en zijn ouders willen het kind niet erkennen. ,,Daar heb ik wel mee gezeten. Maar ik heb mezelf eroverheen gezet. Arrie zal ooit de nieuwsgierigheid krijgen en willen weten wie zijn biologische vader is. Die vrijheid om dat te ontdekken, zal ik hem dan geven. Ooit zullen vriendjes en de juffrouw op school vragen naar zijn vader.”

,,Hij is niet alleen van mij, Arrie. Ook van mijn ouders. Die kunnen hem vooralsnog beter opvoeden. Mijn moeder zegt wel eens dingen tegen Arrie, bijvoorbeeld even streng zijn als hij iets niet mag, dat ik denk: waarom kan ik dat nou niet? Dat komt ook door mijn leeftijd. Mijn moeder heeft er al drie op de wereld gezet en ik heb geen vriendinnen waar ik het even aan vragen kan.”

‘Arrie komt altijd op de eerste plek’
,,Ik was nooit echt bezig met familie, maar door de manier waarop ze voor mij hebben klaargestaan, besef je pas hoe belangrijk ze kunnen zijn. Ik had nog geen besef van wat me allemaal gebeurde. Per maand leer ik bij.”

Karin: ,,Ze was nog een kind. Ik was als moeder nog niet eens klaar met haar. En het is logisch dat ze bijvoorbeeld nog haar sociale leven op peil wil houden. Ze heeft er niet om gevraagd en ze heeft het niet bewust gedaan. Maar Arrie komt altijd op de eerste plek.”

Arnold: ,,Het is een kwestie van de middenweg vinden. Als ouders ben je vaak de ‘boeman’, omdat je haar iets verbiedt als ze dat op dát moment wil, terwijl je eigenlijk wijst op de verantwoordelijkheid.” Karin: ,,We zien Arrie als ons vierde kind, maken geen onderscheid.”

Ze werkt bij haar vader. Martina: ,,Regelmatig heb ik aan een nieuwe studie gedacht, maar dat kan misschien pas weer wanneer Arrie naar school gaat.”

Het onbezorgde leventje is voltooid verleden tijd. Terwijl nieuw onschuldig kroost door de kamer beent. ,,Hij zegt nog weinig woordjes, maar hij weet vooral veel uit te beelden. En als-ie straks begint…”