De werkzaamheden aan de versterking van de Brug A7 door Rijkswaterstaat hebben in 2024 een grote impact gehad op onze gemeente. Zowel op onze inwoners en ondernemers als ook op de ambtelijke organisatie Met dit memo wordt u geïnformeerd over de evaluatie van het project, de uitgevoerde (verkeers)maatregelen, de effectiviteit hiervan en de geleerde lessen. Met dit memo worden de moties ‘Verbod zwaar verkeer op viaduct A7 over Noordhollandsch Kanaal bij Purmerend’ d.d. 26 januari 2023 en ‘Bus en treinvervoer opschalen in plaats van afschalen’ d.d. 28 maart 2024 afgehandeld.

Terugblik

In augustus 2023 maakte Rijkswaterstaat bekend dat de Brug A7 versterkt moest worden. De planning was van februari 2024 tot 1 september 2024. Rijkswaterstaat gaf aan grote verkeershinder te verwachten met vertragingen tot wel twee uur. Daarnaast was de verwachting dat er een verhoogd risico op sluipverkeer zou zijn. Voor de werkzaamheden was een gefaseerde aanpak noodzakelijk, wat resulteerde in beperkte rijstroken en de tijdelijke afsluiting van op- en afritten aan de A7 bij Purmerend.

Door de korte voorbereidingstijd verliep de communicatie met Rijkswaterstaat in de beginfase moeizaam. Doordat de communicatie naar de stakeholders laat werd opgestart, kwamen er veel vragen en telefoontjes van ongeruste inwoners bij de gemeente binnen. Om deze zorgen te adresseren, werd binnen de gemeente een projectteam opgericht dat zich richtte op het beperken van de verkeershinder, die betrekking had op de gemeente Purmerend. Ook had dit projectteam oog voor de impact die de werkzaamheden had op de stakeholders en adviseerde en ondersteunde Rijkswaterstaat om deze doelgroepen van de juiste informatie te voorzien. Daarnaast was het projectteam continu in gesprek met buurgemeenten, Provincie Noord-Holland, HHNK, EBS, NS, VRA en de zorgsector met als doel maatregelen op elkaar af te stemmen en overlast zoveel mogelijk te beperken.

Het project startte uiteindelijk op 8 april 2024. Gedurende de werkzaamheden bleek dat een deel van het vrachtverkeer zich niet aan de gewichtsbeperkingen hield. Dit leidde tot een totaalverbod voor vrachtwagens en tijdelijke afsluitingen van rijstroken richting Amsterdam. De oorspronkelijke einddatum van 1 september werd mede hierdoor niet gehaald. Op 16 oktober 2024 was de A7 weer volledig open voor verkeer.

De verwachte verkeersinfarcten bleven uit. In de ochtendspits bleef de doorstroming op de A7 goed (met uitzondering van de periode met slechts één rijstrook richting Amsterdam). De avondspits vertoonde weinig tot geen extra vertraging op de A7. Wel werd er extra vertraging gemeten in Purmerend, met name in de avondspits. Het sluipverkeer over de gemeentelijke wegen nam toe, maar bleef beheersbaar door de goede doorstroming op de A7. Op basis van het werkelijke verkeersbeeld is er voor gekozen om een aantal maatregelen af te schalen.

Communicatie

Rijkswaterstaat stond aan de lat voor de communicatie over de werkzaamheden. Door de wisseling die zij hadden van communicatiebureau kwam de communicatie laat op gang. De website was lange tijd niet volledig en ondertussen werden via de media berichten gedeeld over de gesloten verklaringen en afsluitingen. Dit zorgde voor onrust onder bewoners en ondernemers van onze gemeente. De informatiebijeenkomsten waren in het begin overbezocht waardoor bezoekers hun vragen vaak niet konden stellen. Resultaat was dat ons KCC veel extra telefoontjes heeft afgewikkeld. De gemeente is ingesprongen om de communicatie beter in te richten. Dit gebeurde door o.a. haar eigen kanalen goed te benutten, wekelijks een inloopspreekuur voor vragen op het stadhuis te bemensen en onze contacten in te zetten om de stakeholders zoals ondernemersverenigingen etc. te benaderen.

Na een moeizame start, is de communicatie goed geregeld en resulteerde de inspanning in een korte communicatielijn, waardoor zowel omwonenden, inwoners als ondernemers tijdig op de hoogte werden gesteld van de ontwikkelingen rondom het project en de maatregelen. Het contact met lokale ondernemers en de lokale transportsector is goed verlopen en wij zijn hun dankbaar voor de medewerking en het delen van hun kennis tijdens het project. Er heeft een evaluatie over de communicatieaanpak plaatsgevonden met Rijkswaterstaat zodat er lering kan worden getrokken uit met name de beginfase.

Verkeersmaatregelen

De volgende verkeersmaatregelen zijn genomen.

1. Bypass bij de rotonde bij de toerit van de A7 richting Amsterdam.
2. Optimalisaties van de Verkeersregelinstallaties (VRI’s).
3. Doseren van verkeer Purmerend in.
4. Aanvullende VRI’s in Zuidoostbeemster.
5. Om en Om regelingen Beemsterpolder.
6. Gesloten verklaring Oostdijk en Westdijk.
7. Inzet verkeerregelaars.
8. Gesloten verklaring voor vrachtverkeer in Purmerend.
9. Geslotenverklaringen in de ochtendspits in de Beemster en de Westerweg in Purmerend, inclusief ontheffingenregime.

Evaluatie maatregelen

1) De bypass vanaf de Laan der Continenten naar de toerit A7 richting Amsterdam
Deze maatregel werkte goed en past ook in de structurele aanpak van de noord-zuidverbinding. In het Mobiliteitsplan Purmerend (2022) is onder meer aangegeven dat de Laan der Continenten de functie heeft om alle gebieden van Purmerend met de regio te ontsluiten en de doorstroming daartoe op orde moet zijn. De bypass heeft hierin een functie en is een structurele verkeersmaatregel. Er is daarom ook met Rijkswaterstaat afgesproken de bypass te behouden. Rijkswaterstaat zorgt voor het beheer en onderhoud van deze aansluiting. De bocht vanaf de rotonde loopt minder vloeiend, en daarom wordt in overleg met Rijkswaterstaat gekeken naar verbeteringen.

2) De optimalisaties van de VRI’s
Met name bij de kruising Gedempte Where en Gedempte Singelgracht werkte deze maatregel goed.

3) Doseren van het verkeer
De doseerinstallatie op de Edisonweg zorgde in het begin voor veel overlast. Deze is verwijderd nadat bleek dat er geen groot aanbod van verkeer was. Ook het doseren bij de Salvador Allendelaan is om dezelfde reden verwijderd. De doseerinstallatie op de Oude Provincialeweg heeft gedurende het gehele project aan gestaan. Op deze route was het drukker. Op deze manier werd de drukte bij de Sluisbrug beperkt.

4) Aanvullende VRI’s in Zuidoostbeemster
Op de Purmerenderweg bij de aansluiting met de N244 en op de kruising Zuiddijk en Zuiderweg waren extra VRI’s geplaatst. Deze hebben gezorgd voor een goede regulering van het verkeer. Met name de VRI op de Purmerenderweg had een doserend effect op mogelijk sluipverkeer dat via het centrum naar de afrit 4 Purmerend Zuid reed.

5) Om-en-Om-regelingen Beemster
De maatregelen hadden als doel om de routes door de Beemster onaantrekkelijk te maken. Door de goede doorstroming op de A7 waren deze routes al onaantrekkelijker dan de A7. De om-en-omregeling op de Jisperweg, Middenweg en Nekkerweg is nog voor het einde van het project verwijderd. Uit voorzorg is de om-en-om-regeling op de Purmerenderweg blijven staan tot het einde van het project. Eveneens is de om-en-om-regeling op de Purmerenderweg in Purmerend tot het einde van het project blijven staan.

6) Gesloten verklaring Oostdijk en Westdijk
Voor de Oostdijk en Westdijk is gekozen voor een volledige gesloten verklaring. De bedoeling was om de dijk volledig af te sluiten. De eerste maatregelen werden door passanten verwijderd, ook wanneer deze vast waren gezet aan het asfalt. Gebleken is dat er geen veilige en goede tijdelijke afsluiting te plaatsen was, waardoor uiteindelijk de gesloten verklaring zonder fysieke maatregelen in stand gehouden is.

7) Inzet verkeersregelaars
Gedurende het project, met name in het begin, hebben zij een belangrijke rol gespeeld in de doorstroming en de monitoring. Naarmate het project vorderde, is de inzet van verkeersregelaars afgeschaald. Met Rijkswaterstaat was de afspraak gemaakt om de inzet op te schalen wanneer dat nodig werd geacht.

8) Gesloten verklaring voor vrachtverkeer in Purmerend
De gesloten verklaring voor vrachtverkeer, met uitzondering van bestemmingsverkeer, heeft ervoor gezorgd dat de routes niet in de navigatiesystemen werden voorgesteld. Desondanks is er geconstateerd dat doorgaand vrachtverkeer gebruik heeft gemaakt van de route door Purmerend. Dit waren zowel lokaal bekende chauffeurs als buitenlandse chauffeurs. Vrachtverkeer dat eenmaal op de A7 tot afslag Purmerend Zuid (vanuit richting Zaandam) was gereden, was vaak letterlijk de weg kwijt door onduidelijke bebording en reed daarom door. De verkeersregelaars hebben deze ook regelmatig weggestuurd. Na verbetering van de bebording nam doorrijdend vrachtverkeer af. Politie en handhaving hebben daarnaast een aantal handhavingsacties uitgevoerd.

9) Gesloten verklaringen in de ochtendspits in de Beemster en de Westerweg te Purmerend inclusief ontheffingenregime
Deze maatregel heeft de meeste impact gehad. Ten eerste diende dezelfde maatregel ook in de gemeente Edam-Volendam te worden genomen. Ten tweede heeft het veel inzet gekost, met name door de late beschikbaarheid van de ontheffingenwebsite, de late communicatie door Rijkswaterstaat over de maatregel en de grote hoeveelheid aanvragen. Uiteindelijk zijn er ca. 4.700 individuele aanvragen voor één of meer ontheffingen ingediend, waarvan er ca. 1.200 zijn goedgekeurd. Ook hebben we aan 500 bedrijven brief-ontheffingen verleend. De briefontheffingen waren met name voor de zorgsector of calamiteiten/storingsdiensten, zodat in speciale gevallen zoals bij medische spoed of bij storingen en calamiteiten er een ontheffing verleend kon worden om door de gesloten verklaring te mogen rijden. Dit heeft geresulteerd in veel vragen per e-mail en telefoon. De brief-ontheffingen hebben ook veel inzet gevraagd van bedrijven. Een bijeffect was dat de maatregel ook in navigatiesystemen werd opgenomen. Dit is bij een aantal navigatiesystemen en -apps in eerste instantie niet goed gegaan en daarmee een belangrijk leerpunt.

Financieel

Het inrichten van het projectteam, de communicatie, het verlenen van ontheffingen en het treffen van fysieke maatregelen waaronder de bypass hebben een behoorlijke investering gevraagd. De gemeente is met Rijkswaterstaat overeengekomen dat Rijkswaterstaat deze kosten vergoed.

Behouden maatregelen na het project Brug A7

Na de afronding van het project Brug A7 zijn alle tijdelijke verkeersmaatregelen ontmanteld. De besluitvorming voor deze maatregelen was namelijk gekoppeld aan de duur van het project, waardoor ze na de oplevering werden opgeheven. In samenwerking met de gemeente Edam-Volendam en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier heeft de gemeente de genomen maatregelen geëvalueerd, met het doel te bepalen of maatregelen mogelijk permanent kunnen worden ingevoerd ter verbetering van de doorstroming, verkeersveiligheid en verkeershinder.

Hieruit komt dat overwogen kan worden de gesloten verklaring (met uitzondering van bestemmingsverkeer) op de Oostdijk ten zuiden van de Kwadijkerweg permanent in te voeren. Deze maatregel biedt de mogelijkheid om sluipverkeer te bestrijden bij (grote) verkeershinder op de A7. De beslissing hierover vraagt echter nog nadere uitwerking. Deze uitwerking wordt meegenomen in de reeds geplande verkeersonderzoeken en onderhoudsprojecten in de Beemster.

Conclusie

Gedurende het project is de overlast van sluipverkeer beheersbaar gebleven. Alleen in de periode dat er slechts één rijstrook beschikbaar was, nam sluipverkeer in de Noord-Zuid richting toe. Gedurende die periode is met name overlast ervaren op de Purmerenderweg. Dit heeft geleid tot sluipverkeer over onder andere de Oostdijk in Zuidoostbeemster. De belangrijkste reden dat sluipverkeer beperkt bleef, was primair de goede doorstroming op de A7. De genomen maatregelen hebben effectief bijgedragen aan het beheersen van de verkeershinder. Alles bij elkaar kijken we met een positief gevoel terug op een geslaagd project en een goede samenwerking met Rijkswaterstaat. Deze evaluatie biedt belangrijke inzichten voor toekomstige projecten waar verkeershinder wordt verwacht, zoals bij de geplande werkzaamheden op de ring A10 Amsterdam.