Vanaf volgend jaar is de vakantie in eigen land 12 procentpunt duurder omdat het kabinet vasthoudt aan een btw-verhoging op overnachtingen. Die zal kampeerders, huisjeshuurders en hotelgasten naar Airbnb of over de grens jagen, klinkt het vanuit de sector. Campings, vakantieparken, groepsaccommodaties en hotels doen nu een laatste oproep aan kabinet en Tweede Kamer om de btw-verhoging te schrappen.

“Er is nog één strohalm,” zegt Lianne Jansen van recreatiebranchevereniging Recron. “Er ligt binnenkort een impactanalyse naar de gevolgen van deze verhoging bij het kabinet. Het kan niet zo zijn dat daar een rooskleurig beeld uitkomt. Dat moet het moment zijn dat de logiessector wordt uitgesloten van een verhoging.”

Waar onder druk van het parlement eind vorig jaar de btw-verhoging op cultuur werd afgeblazen, bleef die voor ‘overnachtingen’ fier overeind. Campings, vakantieparken en hotels vallen vanaf 1 januari 2026 onder het hoge btw-tarief van 21 procent. Daarmee wordt vakantie in Nederland in één klap 12 procentpunt duurder. Bovenop de veel hogere kosten van de afgelopen jaren.

Op gras kamperen is goedkoper

Het wordt bovendien flink puzzelen. Om kampeerboeren en natuurcampings te ontzien blijft kamperen op gras onder het lage tarief vallen, mits de gast daar zijn eigen tentje, camper of caravan neerzet. Voor tegels of asfalt geldt het hoge tarief. Net als wanneer er – opkomende kampeertrend – privésanitair en een keukenblokje aanwezig zijn.

Zitten er wielen onder de gehuurde stacaravan: 9 procent. Zonder: 21 procent. En sta je zelf haringen in het gras te jassen naast zo’n goedgevulde glampingtent, dan weet je dat de buren de Nederlandse schatkist extra spekken, terwijl jij nog van het ‘dienstentarief’ gebruik maakt.

Onbetaalbaar

De btw op overnachtingen ligt in Nederland nu al hoger dan elders, maar vanaf volgend jaar is het verschil enorm. Omliggende landen vragen 7 procent (Duitsland) of 6 procent (België) btw. De gevolgen lijken ook zonder ‘impactanalyse’ van het ministerie van Financiën eenvoudig te voorspellen: vakantie in Nederland wordt onbetaalbaar. Ook voor de 12,5 miljoen Nederlanders die in eigen land hun vrije tijd vieren.

“Het kabinet ontzegt hiermee een hele groep mensen vakantieplezier,” zegt topman Mikael Andersson van vakantieparkgigant Landal. “Veel van onze gasten hebben het al niet zo breed en kiezen juist voor vakantie in eigen land. Die groep wordt direct geraakt doordat de prijs in één klap fors omhoog gaat, zonder dat daar iets tegenover staat.”

“Mensen zullen daardoor helemaal niet meer op vakantie kunnen, of minder lang,” zegt Andersson. “Nederlanders met wat meer geld zullen vaker voor het buitenland kiezen. Met als gevolg dat mensen toch het vliegtuig pakken, meer kosten maken en meer uitstoot veroorzaken.”

Melkkoe

Dat geldt dubbel voor hotels, volgens de horecabranche toch al melkkoe van de overheid. De Nederlandse tak van hotelgigant Accor (met onder meer Mercure, Novotel, Ibis en Sofitel) heeft Hotelschool Den Haag onderzoek laten doen naar de gevolgen van de btw-verhoging, inclusief een enquête onder tweehonderd gasten in de Amsterdamse Mercurehotels.

“Daar komt uit dat gasten zeer gevoelig zijn voor de opeenstapeling van prijsverhogingen, met name leisuregasten,” zegt topman Erwin van der Graaf van Accor Benelux, Duitsland en de Alpenlanden. “70 procent zegt daar gevoelig voor te zijn, 58 procent daarvan zal een verblijf in Nederland heroverwegen.”

De rest zal korter blijven of kiezen voor een goedkoper hotel. “Mensen die net een vijfsterrenhotel kunnen betalen, gaan nu naar vier sterren. Dat publiek verschuift naar driesterrenhotels. Of naar Airbnb, terwijl steden als Amsterdam dat juist proberen in te dammen.” Bij vakantieverhuur van woningen wordt helemaal geen btw over de overnachtingskosten betaald, wel 21 procent over de servicekosten van Airbnb.

Vliegvakanties goedkoper

Van der Graaf: “Vliegvakanties naar all-inclusivebestemmingen zullen hierdoor nog goedkoper lijken. TUI en Corendon zien dit met genoegen aan. En je maakt voor bepaalde sociale groepen, zoals schoolklassen en ouderen, een pleziertje onmogelijk. Die hebben het budget niet.”

“Dit is voor Nederlanders een sigaar uit eigen doos. Lastenverlichting voor de burger is nobel, maar welke lasten verlicht je als je vervolgens hun vakantie duurder maakt? Ik ben bezorgd dat politici zeggen: dat zien we later wel. Dan zitten de hotels al twee jaar in de problemen. Als de perceptie is dat Nederland heel duur is, dan blijven gasten weg. Dat beeld krijg je niet meer omgebouwd.”

De maatregel zal de schatkist, onder het mom van ‘belastingvereenvoudiging’, volgens het kabinet jaarlijks 1,2 miljard euro opleveren, 910 miljoen euro bij hotels en 302 miljoen euro bij vakantieparken en campings. Geld dat vervolgens wordt verjubeld aan gaten in de begroting en lastenverlichting voor dezelfde burgers die de btw-verhoging moeten ophoesten.

Verhoging kóst de schatkist geld

Maar volgens onderzoek van Decisio en Celth in opdracht van Horeca Nederland levert de btw-verhoging alleen voor hotels de schatkist jaarlijks hooguit 250 miljoen euro op. ABN Amro berekende eerder al dat de totale rekening de schatkist per saldo zelfs geld kost.

Zo is uitgegaan van de totale omzet van de overnachtingssector, terwijl circa 40 procent daarvan afkomstig is uit eten en drinken, bijeenkomsten, spabezoek en andere zaken waarvan de btw niet verhoogd wordt. Bovendien is 40 procent van de hotelgasten zakenreiziger, die de btw aftrekt.

Van de kabinetsaannames dat de verhoging maar een kleine daling van het aantal gasten oplevert, klopt volgens de recreatiesector en hotellerie al helemaal niets. Van der Graaf van Accor: “De overheid verwacht 6,75 procent minder boekingen, in de veronderstelling dat ondernemers een kwart van de verhoging voor eigen rekening nemen. Die aanname is op niets gebaseerd. De marges in de hotellerie liggen nog altijd laag, de kamerbezetting en prijzen nog altijd niet op het niveau van voor corona, de winstgevendheid blijft achter. De concurrentiepositie wordt dan wel heel fragiel.”

“We kunnen dit er niet bij hebben. Er zijn nog heel veel hotels bezig hun coronaschulden af te betalen. Vorig jaar was er de verhoging van het minimumloon en de salarisverhoging uit de horeca-cao. Dat betalen we met plezier, maar dat moet wel uit de lengte en de breedte komen.”

Boksbal

“Vervolgens trekken gemeenten als Amsterdam zich niks aan van wat het kabinet doet en stapelen daar rustig een hogere toeristenbelasting bovenop. De overheid denkt dat we een boksbal zijn waarop je kunt blijven beuken.”

“Ik heb collega’s elders in Europa gevraagd of zij dit soort dingen meemaken. Maar dat is niet zo. Dat verontrust mij. Dit wordt binnen ons moederbedrijf met grote zorg tegemoet gezien. Wat dat betreft zijn de gevolgen voor Accor niet anders dan voor een familiehotel. Zeker in de grensregio’s. Wie gaat daar nog naar een hotel, als het een paar kilometer verderop veel goedkoper is?”

Dat ziet ook topman Andersson van Landal, die onlangs met vijf concurrenten een brandbrief aan het kabinet schreef. “Het zal er ook voor zorgen dat er minder buitenlandse toeristen, Duitsers voorop, naar ons land komen. Voor een groot deel van Nederland, zoals Zeeland en Twente, zijn die essentieel.”

“Heel veel plattelandsgemeenten hebben nog een supermarkt, winkels en horeca omdat die naast de eigen inwoners ook toeristen bedienen. Door deze btw-maatregel zal het aanbod van voorzieningen in grote delen van het land verder afnemen. We schieten onszelf daarmee in de voet.”

Luxekamperen juist in opkomst

Het gaat juist goed met de Nederlandse campings, volgens ABN Amro. De bank verwacht dat het aantal campingnachten dit jaar 3 procent groeit. Vooral door de doorbraak van luxekamperen.

“De vraag verschuift naar meer comfort, kampeerplaatsen met eigen sanitair,” zegt ABN-econoom Ward van der Stee. “Soms zelfs met een keukenblok. De luxe tent is een goedkoper alternatief voor een huisje. Daar is ruimte om te groeien.”

Maar de btw-verhoging doorkruist die consumententrend. Juist die ‘luxe’ wordt straks extra belast. Campings die gemeubileerde tenten, yurts of stacaravans aanbieden, vallen straks onder het tarief van 21 procent.

“Onze leden bepalen rond deze tijd de tarieven en investeringen voor volgend jaar,” zegt directeur Geert Dijks van Hiswa-Recron. “Waar steek je het geld in als je niet weet waar de verhoging gevolgen heeft? Ga je verder met uitbreiden van luxeaanbod, waar de vraag naar stijgt, terwijl dat juist veel duurder wordt? Of investeer je dan maar in kale kampeerplekken waarop de marge juist laag is.”