De meeste mensen weten wel wat een imker doet, bijenhouden voor de honing. Biologisch-Dynamisch (BD) imkeren gaat uit van een andere gedachte, bedacht door een man die 80 jaar geleden al voorzag dat het later slecht zou gaan met de bijen. Foto: Remco Schoonderwoert
Op het terrein van zorginstelling Breidablick in Middenbeemster wordt al sinds vijftien jaar de opleiding BD-imkeren gegeven. Bijenteeltleraar Albert Muller verzorgt de les en imker Arnoud Sap assisteert hem daarbij. Op de bijenstand van Breidablick staan 6 bijenkasten en deze vormen het ‘leslokaal’ waar vandaag de les wordt gegeven.
De Bijen
Maar wat is nu BD-imkeren en wat is de filosofie daarachter. “BD-imkeren komt voort uit de antroposofische gedachte ontwikkelt door Rudolf Steiner. In 1924 begon hij in Zwitserland tijdens lezingen zijn ideeën te verspreiden over Landbouwmethoden en bijenhouden,” Vertelt Albert Muller. “In zijn boek ’De Bijen’ zijn de lezingen gebundeld en daarin vertelt Steiner over zwermbeheersing en wat bijen zijn en doen. Vooral over de nieuwe ontwikkelingen op landbouwgebied die toen gaande waren waarschuwde Steiner al dat over 80 jaar de bijen hierdoor in de problemen zouden komen.”
Uiteindelijk heeft Steiner vanuit zijn antroposofische gedachte een landbouwcursus gegeven waaruit later de Biologisch-Dynamische Landbouw en bijenteelt is voortgekomen. “In Nederland is Siep Fontijn de initiatiefnemer geweest om op de BD-landbouwschool 5 lesdagen te organiseren over de BD-bijenteelt. Die lesdagen werden gehouden op de “Warmonderhof” bij Tiel, daar ben ik in 1975 naar toe gegaan en dat sloeg zo aan bij mij dat ik daar verder in ben gegaan” aldus Albert Muller.
De bijen bepalen en niet de imker
Het verschil met BD-imkeren, in vergelijking met het conventionele imkeren, is het verschil in benadering van het bijenvolk, de Imme. BD-imkers zijn meer gericht op het welzijn van het volk. Om dit te bereiken zijn de bijenkasten ook anders van vorm. Het is een grote ruimte waarin de bijen hun nest, een ongedeeld bijenlichaam, kunnen bouwen zoals ze dat al gedaan hebben namelijk een groot bolvormig geheel. Het gebruik van kunstraat zoals de conventionele imkers gebruiken in hun raten verstoort de communicatie van de bijen onderling is de BD-gedachte. Ook het laten zwermen is volgens de BD-ers een natuurlijke manier van de geboorte van een nieuw volk en niet het afleggen of splitsen van volken volgens de conventionele manier van bijenhouden. Volgens Albert Muller “bepalen de bijen wat er gebeurd en niet de imker.”
Groot oor, groen oor
Een voor een komen de leerlingen aanlopen op de bijenstand terwijl Arnoud Sap zijn beroker aansteekt. Met de rook kunnen de bijen een beetje rustig worden gehouden. Bij het openen van de kast blijken de bijen een beetje te onrustig want ikzelf wordt al gauw twee keer gestoken, een keer achter en een keer in mijn oor. Dat is gevoelig en een van de leerlingen biedt een bolletje wegbree aan om de pijn wat te verlichten. Nu heb ik niet allen een groot oor, maar het is ook nog groen.
De les van vandaag gaat over inwinteren, het voorbereiden van de bijen voor de winterperiode waarin geen dracht is en dus geen voedsel, en het efficiënt inrichten van de bijenkast. Bijen slaan hun eigen honingvoorraad op als wintervoorraad maar moeten soms een geholpen worden door het bij voeren met suikerwater. Albert legt uit hoe je nu kunt berekenen hoeveel voedsel er bij gevoerd moet worden en tilt een voor een de ramen met bijenraat uit de kast.
Ondertussen zit hijzelf vol met bijen maar gaat onverstoorbaar verder met uitleggen. Er worden vragen gesteld, foto’s gemaakt en veel opgeschreven. “De verzegelde cellen, de cellen waar een laagje bijenwas overheen zit moet je tellen, de open cellen niet,” doceert Albert. Uiteindelijk rekenen de leerlingen zelf uit dat bij dit volk nog vijftien kilo suikerwater moet worden toegevoegd om het door de winter te krijgen.
Aan het einde van de les legt een leerling uit waarom zij deze maniervan imkeren volgt:” Honing heeft niet zo mijn interesse, het bijenvolk heeft mijn interesse, het fasciliteren en levendhouden van de bijen. Het is de meest natuurlijke manier van bijenhouden.”