In Volendam is het deze winter ook raak: toeristen die verwachtingsvol over de Dijk lopen, speurend naar een idyllische kerstmarkt die hun door AI is beloofd — compleet met houten chalets, warme chocolademelk en zingende locals in klederdracht. Volgens hun telefoons zou “de beroemde Volendamse kerstmarkt” elk weekend in december plaatsvinden, met uitzicht op de haven en kraampjes vol authentieke streekproducten.

De haven ligt er gewoon bij zoals altijd. Een paar vissersboten, gesloten terrassen, misschien een kerstlichtje bij een café. Geen kraampjes, geen koren, geen magische wintersfeer. Verbaasde toeristen blijven staan, draaien rondjes en vragen winkeliers waar de kerstmarkt is. “AI zei dat dit een traditie is,” klinkt het dan. De winkeliers zuchten. Nee, die traditie bestaat niet. Nooit bestaan.

AI blijkt Volendam te hebben gereduceerd tot een cliché: een decor waar je moeiteloos een Duitse kerstmarkt overheen projecteert. Een paar stereotypen bij elkaar — vissersdorp, folklore, winter — en klaar is het verzinsel. Openingstijden erbij, “lokale specialiteiten” als warme paling (die niemand serveert) en het verhaal voelt ineens geloofwaardig.

Zo ontstaat een nieuwe vorm van toeristische teleurstelling: mensen die niet alleen voor een romantisch beeld komen, maar voor een compleet gefantaseerd evenement. In Volendam blijft uiteindelijk vooral de verwarring achter — en het besef dat je tegenwoordig niet alles moet geloven wat warm, sfeervol en overtuigend wordt gepresenteerd door een algoritme.