Geachte wethouder Onderwijs & Jeugd,
Namens de gezamenlijke bestuurders van het primair en voortgezet onderwijs in en rond Purmerend, en namens de directeur-bestuurders van de samenwerkingsverbanden passend onderwijs in de regio Waterland, wenden wij ons tot u naar aanleiding van het rapport “Purmerend in Balans”.
Wij herkennen de financiële opgave waarvoor u staat. Tegelijkertijd constateren wij dat de voorgestelde bezuinigingen in hun huidige vorm ingrijpende en langdurige gevolgen zullen hebben voor kinderen, jongeren en het onderwijs in onze stad. Wij achten het daarom noodzakelijk onze zorgen nadrukkelijk met u te delen.
- Stapeling van maatregelen raakt juist de basis voor ontwikkeling
De voorgestelde maatregelen raken in samenhang precies die onderdelen die cruciaal zijn voor een gezonde ontwikkeling van jeugdigen:
• het voorveld en de ondersteuning in de wijk
• de toegang tot en inzet van jeugdhulp
• de preventieve infrastructuur rond gezinnen en scholen
• voorzieningen die bijdragen aan gezondheid, ontwikkeling en gelijke kansen
Individueel zijn maatregelen soms verklaarbaar, maar in samenhang ontstaat een patroon waarin ondersteuning wordt afgebouwd voordat de gevolgen zichtbaar worden. De ervaring leert ons dat deze gevolgen zich niet laten uitstellen, maar zich verplaatsen – en dat gebeurt in de praktijk richting het onderwijs en de leefomgeving van kinderen. - Verschuiving van problematiek naar onderwijs is geen oplossing
Onderwijsorganisaties zien al langere tijd dat bij afnemende ondersteuning in zorg en welzijn de problematiek verschuift naar scholen. Dat leidt tot:
• toenemende druk op leraren en ondersteuningsstructuren
• meer complexiteit in de klas
• afnemende mogelijkheden om goed onderwijs te bieden
• groeiende kansenongelijkheid
• meer thuiszittende leerlingen
Het onderwijs is en blijft een essentiële partner, maar kan en mag niet het sluitstuk worden van afnemende ondersteuning elders. De middelen en opdracht van onderwijs zijn daar niet op ingericht en raken anders structureel uitgehold. - Bezuinigen op preventie vergroot kosten en problematiek op termijn
Uit brede nationale en internationale onderzoeken blijkt dat:
• afbouw van preventie leidt tot meer instroom in zware en dure zorg
• onvoldoende vroegsignalering leidt tot escalatie van problematiek
• investeringen in jeugd en onderwijs leiden tot structurele maatschappelijke en financiële opbrengsten
De voorgestelde koers lijkt daarmee op korte termijn financieel aantrekkelijk, maar vergroot aantoonbaar de druk en kosten op de langere termijn. - Purmerend als groeigemeente vraagt een andere benadering
Purmerend is een groeigemeente (‘New Town’) met een relatief jonge bevolking en een bovengemiddelde druk op voorzieningen zoals onderwijs, jeugdzorg en ondersteuning. Deze combinatie van groei en sociale opgaven is landelijk erkend en vraagt om versterking van voorzieningen, niet om afbouw. In het rapport wordt deze druk impliciet benoemd, maar de oplossingsrichting richt zich vrijwel uitsluitend op lokale bezuinigingen. Daarmee wordt een structureel vraagstuk feitelijk lokaal neergelegd, terwijl dit mede een landelijke verantwoordelijkheid is. Wij missen een duidelijke strategie om deze positie van Purmerend actief te benutten richting het Rijk. - Fundamentele spanning met de Ontwikkelagenda 0–27 jaar
Tegelijkertijd heeft de gemeente samen met onderwijs en partners de Ontwikkelagenda 0–27 jaar vastgesteld. Deze agenda bevat een heldere en breed gedragen koers:
• het wegnemen van drempels tussen onderwijs, zorg en ondersteuning
• ondersteuning dichtbij jeugdigen en in samenhang organiseren
• werken vanuit sterke netwerken in wijken en rondom scholen
• gericht investeren om gelijke kansen te bevorderen
• opvoed- en onderwijslocaties als vindplaats voor ondersteuning en hulp.
Wij onderschrijven deze ambities volledig. Zij sluiten aan bij wat wij dagelijks zien als noodzakelijk voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Tegelijkertijd constateren wij dat de voorgestelde bezuinigingen juist betrekking hebben op deze randvoorwaarden. Dit leidt tot een fundamentele vraag die wij u willen voorleggen: Hoe kan de ambitie van integrale samenwerking rondom jeugdigen worden gerealiseerd, wanneer tegelijkertijd de daarvoor noodzakelijke infrastructuur wordt afgebouwd? Zonder voldoende inzet in het voorveld en zonder beschikbaarheid van ondersteuning in netwerken bestaat het risico dat de ontwikkelagenda een ambitie blijft zonder uitvoerbare basis. - Samenwerking ja – maar met heldere verantwoordelijkheden
Wij willen nadrukkelijk benadrukken dat wij als onderwijsbesturen:
• ons medeverantwoordelijk voelen voor de ontwikkeling van jeugdigen
• intensief samenwerken met gemeente en partners
• bereid zijn deze samenwerking verder te versterken
We kunnen hier nog een keer ons voorstel rond samenwerking en die randvoorwaarden benoemen! De ontwikkelagenda maakt deze gezamenlijke verantwoordelijkheid expliciet. Tegelijkertijd betekent gezamenlijke verantwoordelijkheid niet dat taken of financiële druk verschuiven naar het onderwijs. Dat zou niet alleen onhoudbaar zijn, maar ook strijdig met de bedoeling van zowel onderwijsbeleid als gemeentelijk jeugdbeleid. - Oproep: maak koersvaste en toekomstbestendige keuzes
Wij doen een dringend beroep op u om:
• De cumulatieve effecten van de voorgestelde maatregelen op jeugd en onderwijs expliciet te wegen
• Keuzes die de preventieve en ondersteunende infrastructuur aantasten opnieuw te overwegen
• De ontwikkelagenda 0–27 jaar leidend te laten zijn bij de besluitvorming
• De positie van Purmerend als groeigemeente actief te benutten in de richting van het Rijk
• Samen met partners te zoeken naar oplossingen die duurzaam en uitvoerbaar zijn
• Bereidheid tot gesprek én gezamenlijke lobby
Wij willen nadrukkelijk aangeven dat wij:
- graag het gesprek met u aangaan over alternatieven en oplossingsrichtingen
- bereid zijn om samen op te trekken richting het Rijk om de specifieke situatie van Purmerend onder de aandacht te brengen
- actief willen bijdragen aan een gezamenlijke, toekomstgerichte aanpak
Maar altijd vanuit het uitgangspunt dat de ontwikkelkansen van kinderen centraal staan en verantwoordelijkheden helder blijven.
Tot slot
De keuzes die u de komende periode maakt, bepalen niet alleen het financiële beeld op korte termijn, maar vooral de ontwikkelkansen van een generatie jongeren in Purmerend. Wij vragen u daarom met klem om koersvaste keuzes te maken die aansluiten bij de gezamenlijke ambities die zijn vastgelegd – en die voorkomen dat de lasten van deze opgave onevenredig bij kinderen, gezinnen en het onderwijs terechtkomen.
Graag gaan wij hierover met u in gesprek.
Met vriendelijke groet,
Namens de samenwerkingsverbanden passend onderwijs regio Waterland,
Marianne van Zanten Babs Schipper
Directeur-bestuurder SWV VO Waterland Directeur-bestuurder SWV Waterland PO
Deze brief wordt ondersteund door:
– Mevrouw J. de Jong, bestuurder Stichting Blosse
– Mevrouw A. Brugman, bestuurder Stichting Opspoor
– Mevrouw M. van Wijnen, bestuurder Ithaka
– Mevrouw I. Krul, bestuurder Stichting Confessioneel Primair onderwijs Waterland
– De heer R. Toes, Regiodirecteur iHUB onderwijs & familiezorg,
– Mevrouw A. Mur, voorzitter college van Bestuur Atlas college
– De heer H. Schoonheim, directeur Vonk (vertegenwoordiger namens bestuur)
– Mevr. C. de Adelhart Toorop, bestuurder PSG