De zeven gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland hebben de handen ineengeslagen om er zo voor te zorgen dat mensen die oorlog en geweld ontvluchten een veilig heenkomen vinden in onze regio. In dit raadsinformatiedocument informeren wij u over de gezamenlijke opdracht en de stand van zaken in de gemeente Waterland.

Regionale samenwerking

Om de asielopgave eerlijker te spreiden over alle gemeenten heeft de Tweede Kamer recentelijk ingestemd met de Spreidingswet. Deze wet moet ervoor zorgen dat gemeenten in Nederland verplicht opvang gaan bieden aan asielzoekers. Voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen en de huisvesting van statushouders is deze verplichting er al.

Vooruitlopend op de Spreidingswet hebben de gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland onderling afspraken gemaakt en de verschillende taken binnen de regio verdeeld. Zodat we samen met de Veiligheidsregio, provincie Noord-Holland en andere partners op termijn voldoende opvangplekken kunnen realiseren.

Integrale sturing op complexe opvang opgave

De bestuurlijke afstemming over de ontheemden uit Oekraïne die eerder tussen burgemeesters plaatsvond, is verbreed naar een regionaal overleg waarbij ook de verantwoordelijk wethouders deelnemen. Burgemeester Hamming (Zaanstad) en wethouder Rotgans (Purmerend) nemen namens de regio deel aan de Provinciale Regie Tafel. Sinds april 2023 is daar op ambtelijk niveau een regionaal programmateam aan toegevoegd, onder leiding van een programmamanager, dat samen met de gemeenten uitvoering geeft aan de diverse opvang- en huisvestingsvraagstukken. Voor het sturen op het realiseren van de regionale taakstelling is gekozen voor een integrale en samenhangende aanpak. Deze aanpak richt zich op:

• De opvang ontheemden uit Oekraïne
• De opvang asielzoekers, waaronder AMV’s zonder status (doelgroep COA)
• Het huisvesten van statushouders, waaronder AMV’s met status (doelgroep Nidos)
• Het huisvesten van starters, spoedzoekers en aandachtsgroepen.

Invulling diverse opgaven: inzet regio in het overleg met provincie en het Rijk

De regio overlegt met het Rijk en de provincie over de invulling van de diverse opgaven en wat de regio daarbij nodig heeft. De kern daarvan is:

• De gemeente Zaanstad draagt namens de regio zorg voor de opvang van 1.550 asielzoekers.
• De gemeenten zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de (tijdelijke) opvang voor de 2.592 ontheemden uit Oekraïne. De gemeente Purmerend zorgt voor de bouw van voldoende flexwoningen voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne als een meer structurele vorm van opvang.
• De gemeenten Edam-Volendam, Wormerland, Oostzaan en Landsmeer zorgen gezamenlijk voor de opvang van AMV’s (doelgroep Nidos). De opvang van AMV’s (doelgroep COA) vindt plaats in Waterland.

Opvang in Waterland

Opvang vluchtelingen in het Van der Valk hotel in Katwoude

Op zaterdag 7 oktober zijn de eerste vluchtelingen gearriveerd in het Van der Valk hotel in Katwoude. Sinds maandag 9 oktober worden er in totaal 160 vluchtelingen opgevangen, waaronder 40 AMV’s en 120 reguliere vluchtelingen. Zoals bekend heeft zich in de beginperiode een aantal incidenten voorgedaan. Hieronder vallen het zwartrijden en het ontvreemden van een fiets. Deze persoon is direct uit de opvanglocatie verwijderd. Daarnaast zijn vier personen overgeplaatst door een combinatie van omstandigheden. Er zijn vijf nieuwe personen op de opvanglocatie geplaatst. In de maand november is er een ongeluk gebeurd waarbij een jongere uit het raam is gevallen. Door de adequate inzet van COA personeel en de opgeroepen hulpdiensten kende het ongeluk een goede afloop.

De afgelopen twee maanden is een aantal initiatieven opgestart met behulp van omwonenden. Deze omwonenden zamelen kleding in en runnen op locatie een tweedehandskledingwinkel. In samenwerking met het Rode Kruis helpen lokale vrijwilligers de vluchtelingen bij het leren van de Nederlandse taal. Om de vluchtelingen in deze tijd van het jaar mee te nemen in de Nederlandse tradities, is er een sinterklaasfeest georganiseerd voor de kinderen in de opvanglocatie. Tot slot zijn de handen ineengeslagen om een kerstreceptie te organiseren met hapjes gemaakt door vluchtelingen en Nederlandse lekkernijen, aangeboden door lokale bedrijven.

Maandelijks vindt er een omwonendenoverleg plaats. In dit overleg zijn zowel inwoners van de gemeente Edam-Volendam als inwoners van de gemeente Waterland vertegenwoordigd. Voor de vertegenwoordiging vanuit Edam-Volendam hebben wij een specifieke eis gesteld: inwoners met een breed netwerk in de samenleving. Dit heeft geresulteerd in een evenwichtige afspiegeling: ondernemers, een vertegenwoordiger van het onderwijs en van de plaatselijke voetbalvereniging. Vanuit de gemeente Waterland is een groep omwonenden en een lid van de Polderraad vertegenwoordigd. De overleggen zijn constructief en hebben als doel om ontmoeting en verbinding tussen deze vluchtelingen en omwonenden te stimuleren.

Oekraïense ontheemden

De gemeente Waterland levert een substantiële bijdrage in de opvang van Oekraïense ontheemden. De taakstelling voor Waterland is op 23 juni 2022 vastgesteld op 153. In totaal vangen wij 275 ontheemden op in de gemeentelijke opvanglocaties Lake Land, de tijdelijke woningen op het Markgouw en op de twee kleine locaties.

Sinds augustus dit jaar volgen de jongere kinderen onderwijs op de reguliere scholen in Waterland. De oudere kinderen hebben twee jaar recht op voortgezet onderwijs in de schakelklas en zullen pas volgend jaar uitstromen naar het reguliere onderwijs.

Statushouders

De oorspronkelijke taakstelling van de gemeente Waterland voor het huisvesten van vergunninghouders was 54. Deze is in november bijgesteld naar 45. Op dit moment hebben we volgens het Taakstelling Volg Systeem (TVS) 32 mensen gehuisvest dit jaar. Deze cijfers lopen echter achter gezien het even duurt voor mensen daadwerkelijk worden uitgeschreven bij het COA na huisvesting. In ons geval betekent dit dat er nog 3 nareizigers gehuisvest zijn die nog niet in de cijfers zijn meegenomen, waardoor het werkelijke totaal van gehuisveste vergunninghouders op 35 staat.

Daarnaast staan er nog twee huisvestingen gepland die voor het eind van het jaar zullen plaatsvinden. Het gaat hierbij om een gezin van 7 en een gezin van 6 personen. Met deze 13 personen zullen we uitkomen op een totaal van 48. Als er geen onverwachte tegenslagen zijn bij de twee geplande huisvestingen hebben we de taakstelling voor 2023 dus gehaald. Het kan wel zo zijn dat de laatste huisvestingen pas in januari officieel in het TVS komen te staan.

De taakstelling voor de eerste helft van 2024 bedraagt voor Waterland 19 mensen.

Burgemeester Waterland
Marian van der Weele