In de afgelopen jaren zijn de taken van de gemeenten sterk toegenomen, onder meer door overdracht van taken van het Rijk. Landsmeer is als gevolg daarvan te klein geworden om die taken voor haar inwoners goed te kun-nen uitvoeren. Samengaan, fusie, met een of meer omliggende gemeenten is daarom nodig. Het gemeentebestuur houdt zich daar al jaren mee bezig. In die tijd is de aandacht in de communicatie van de gemeente met de Landsmeerders vooral gericht geweest op de vraag wat we als bewoners van de gemeente bij een fusie willen behouden.

Minder in beeld was wat we in de verschillende fusievarianten van de nieuw te vormen gemeente kunnen verwachten. De beste keus is wat dat betreft die voor een grote gemeente. Die kunnen namelijk beter de steeds nog groter wordende opgaven voor de gemeenten het hoofd bieden. En voor de belangen van hun inwoners en bedrijven opkomen. Want een grote gemeente heeft bestuurlijk meer invloed dan een kleine(re), niet alleen in de regio, maar ook ten opzichte van het provinciaal en landelijk bestuur. Denk daarbij bijvoorbeeld aan wonen (woningbouw, toewijzing woningen aan eigen inwoners) en openbaar vervoer.

Een grote gemeente beschikt over een grotere, robuustere — en als werkgever aantrekkelijker — ambtelijke organisatie. Daardoor wint zowel de ondersteuning van het gemeentebestuur als de dienstverlening aan de burgers en bedrijven aan kwaliteit. Het financiële draagvlak van een grote gemeente is veel steviger. Ter illustratie: Amsterdam kreeg in 2023 een uitkering van ongeveer € 3.500,00 per inwoner uit het gemeentefonds, Purmerend € 2.200,00 en Landsmeer € 1.500,00. Deze argumenten gelden nog wat sterker voor Amsterdam (met ruim 900.000 inwoners) dan voor Purmerend (iets minder dan 100.000 inwoners).

Voor Purmerend valt te zeggen dat bij een fusie met die gemeente Landsmeer niet uit de samenwerkingen in de regio Zaaistreek-Waterland hoeft te treden. Dat laatst geldt ook voor het eventueel samengaan met Oostzaan en Wormerland, maar die keuze levert een nog steeds betrekkelijk kleine gemeente (38.000 inwoners) op. Bovengenoemde schaalvoordelen zijn bij lange na niet vergelijkbaar met die van onze grote buren. En geldt voor die nieuwe gemeente dat ze hoogst waarschijnlijk binnen 10 jaar alweer moet fuseren.

Op de vraag wat de bewoners van Landsmeer van een fusie met Amsterdam of Purmerend in concretere zin kunnen verwachten, wordt ingegaan met een vergelijking van de belangrijkste gemeentelijke lasten en financiële regelingen (peiljaar 2023). Voor woningeigenaren geldt dat de onroerendzaakbelasting (OZB) vaak de grootste kostenpost vormt voor de lokale lasten. In Amsterdam bedraagt die 0,0431% van de (WOZ-)waarde van de woning, in Purmerend 0,0749% en in Landsmeer 0,0921% (jaar 2023). Dat betekent dat voor een woning in Amsterdam met een waarde van een ‘gemiddelde’ Landsmeerse woning van € 667.000 geen € 614 (Landsmeer) maar ongeveer € 325,00 minder OZB Wordt betaald. En in Purmerend on-geveer € 110 minder dan in Landsmeer.

Voor de andere jaarlijkse lokale lasten die woningeigenaren betalen (afvalstoffenheffing en rioolrecht, meerpersoonshuishouden, 2023), zijn de verschillen voor Amsterdam ongeveer € 110,00 minder en voor Purmerend ongeveer € 160,00 minder dan voor Landsmeer (€ 731,50 in 2023). Huurders betalen jaarlijks (alleen) de afvalstoffenheffing. Die bedraagt in Amsterdam ongeveer € 25 en in Purmerend ongeveer € 110,00 minder dan in Landsmeer (€ 485,00 meerpersoonshuishouden).

Veel gemeenten hebben financiële regelingen/toeslagen voor mensen met lage inkomens (en weinig vermogen) die als aanvulling dienen op de landelijke regelingen.
Bijvoorbeeld in de vorm van zogenoemde individuele inkomenstoeslagen. Voor zorgkosten, ter ondersteuning van mantelzorgers en ten behoeve van de kinderen voor sport en cultuur en schoolkosten. De grotere gemeenten hebben er vaak wat meer en iets ruimere dan de kleinere. Bijzonder voorbeeld daarvan is dat AOW-ers met een laag inkomen in Amsterdam in die gemeente gratis met het openbaar vervoer kunnen reizen.

Kortom: voor mij is het duidelijk de keuze valt zonder meer op Amsterdam of Purmerend, al met al een sterker bestuur, betere ambtelijke organisatie en meer financiële armslag; goed voor Landsmeer én goed voor de inwoners.

Willem van der Ploeg
Purmerland