Vier jaar geleden kreeg het voormalige gemeentehuis in Middenbeemster een andere bestemming. Buiten wappert nu de Oekraïense vlag, blauw en geel tegen de gevel die ooit symbool stond voor lokale besluitvorming. De receptie is dag en nacht bemand, niet omdat het gebouw onveilig is, maar omdat het bij calamiteiten snel ontruimd moet kunnen worden. Het pand is oud, de functie nieuw.
Bij binnenkomst valt meteen het gedicht Metamorfose op, van Theun de Vries, aangebracht op de ramen. Het beschrijft hoe land wordt herschapen, hoe orde wordt aangebracht waar eerst leegte was. Een treffende parallel, want het gebouw heeft zelf ook een ingrijpende verandering ondergaan. De zalen, vergaderruimtes en wethouder kamers zijn onherkenbaar veranderd. Wat bleef, is het geraamte van het pand; alles daaromheen kreeg een nieuwe betekenis.
Tijdens een rondleiding laten Miriam en Richard zien hoe de opvang is ingericht. Boven is een grote gezamenlijke ruimte waar een keuken is gemaakt. Er staan veel tafels, elke bewoner heeft er een vaste plek. De bewoners koken hier zelf en delen de ruimte met elkaar. In de gangen hangen nummers op de deuren: geen namen.
Op de kamers is geen stromend water of sanitair. Douchen gebeurt beneden, net als de was. In een aparte ruimte staan rijen wasmachines bijna onafgebroken te draaien.
Op dit moment wonen er 82 mensen in het gebouw: mannen, vrouwen en kinderen. Naast deze locatie zijn er in Purmerend nog vier opvangplekken voor ontheemde Oekraïners. Alle locaties hebben een opvangplicht. Dat betekent dat kamers soms gedeeld moeten worden.
Richard werkt als woonbegeleider op de opvang en vertelt dat hij het werk prettig vindt. Hij heeft veel contact met de bewoners en hoort hun verhalen. Ondanks de omstandigheden wordt er weinig geklaagd. De tussenwanden zijn dun, privacy is beperkt, maar de bewoners lijken zich aan te passen. Kinderen gaan hier naar de basisschool en reizen voor het voortgezet onderwijs naar Purmerend.
Miriam vertelt hoe het gebouw werd ingericht voordat de opvang openging. Met hulp van vrijwilligers uit Middenbeemster werden bedden, meubels, gordijnen en andere benodigdheden verzameld. Sommige bewoners kwamen alleen met hun paspoort uit Oekraïne. De kosten voor de inrichting en materialen worden betaald door het Rijk, niet door de gemeente. De meeste ontheemde Oekraïners werken en betalen mee aan hun eigen opvang. Zij komen niet in aanmerking voor sociale huurwoningen, al lukt het sommigen om elders onderdak te vinden en een meer zelfstandig leven op te bouwen.
Als het bezoek ten einde loopt en de deur achter me dichtvalt, rent er een jongetje door de gang. Hij kijkt op, lacht en zegt eenvoudig: “Hallo.” Het is een klein moment, maar het vat samen wat dit gebouw nu is: geen gemeentehuis meer, maar een plek waar het leven, hoe tijdelijk ook, gewoon doorgaat.
Meer informatie over de opvang van ontheemde Oekraïners in de Beemster en Purmerend is te vinden op: purmerend.nl/Oekraïne.