Met het verdwijnen van enkele winkels in de kleine Edamse binnenstad nemen de zorgen toe over de leefbaarheid van en ondernemerszin in het stadje. Want winkels zorgen niet alleen voor de verkoop van producten, ze brengen ook gezelligheid en reuring en zorgen voor sociale contacten. Ook staan ze vaak aan de basis van allerlei activiteiten en evenementen.

De Hoogstraat wacht inmiddels al bijna acht jaar op een nieuwe bestemming en recent is een vergunning voor een beoogd winkelpand aan ’t Marken omgezet naar wonen. Drie winkelpanden staan inmiddels in de verkoop. Gelukkig zijn er lichtpuntjes: de twee winkels en andere activiteiten in de oude kaaspakhuizen aan de Voorhaven, geopend in 2021, lopen goed. We vroegen wethouders Bootsman en Kes om een reactie.

Er is recent een winkelvergunning aan ’t Marken in Edam omgezet naar wonen. Wat is daarvoor de reden? De eigenaar heeft het pand gekocht om te verhuren. Die huur was zeer hoog. En blijkbaar niet reëel voor mensen die initiatieven willen ontplooien. Is het dan niet gewoon een ondernemersrisico met als gevolg het laten zakken van het gevraagde huurbedrag?

“Op ’t Marken 5 is het al mogelijk om te wonen. In de plint werd de mogelijkheid geboden om lichte horeca, dienstverlening en maatschappelijke voorzieningen te exploiteren. Wel zijn er binnen het plangebied maximaal 81 woningen toegestaan, dus om een extra woning mogelijk te maken diende hiervan te worden afgeweken. Een dergelijke afwijking wordt integraal afgewogen. Zo wordt beoordeeld of deze past binnen het woonbeleid, economisch beleid en of het past qua parkeren. Dit werd als passend beoordeeld.”

Schept het niet een precedent voor andere ontwikkelingen, zoals de beoogde winkels in de Hoogstraat. Een deel van die straat is in het najaar van 2017 geleden afgebrand. Hier moet je een winkelunit kopen. Zou ook hier de winkelbestemming er af kunnen gaan als het niet blijkt te lopen?

“ locatie ’t Marken 5 bevindt zich volgens de detailhandel structuurvisie van de gemeente Edam-Volendam buiten het concentratiegebied toerisme en horeca en het toeristisch-recreatief dwaalmilieu van Edam (zie afbeelding). Ook ligt het pand niet aan een samenhangend verblijfsgebied of in een uitloopstraat. Buiten het huidige centrumgebied wordt de winkelfunctie niet versterkt. Dit met de gedachte dat door clustering binnen het dwaalmilieu de aantrekkingskracht voor regionale bezoekers wordt vergroot. De genoemde winkels aan de Hoogstraat liggen wel binnen het concentratiegebied toerisme en horeca en zijn daarom niet vergelijkbaar met de locatie van ’t Marken 5.”

Kun je met terugwerkende kracht stellen dat de gemeente deze grond beter in eigen beheer had kunnen ontwikkelen? Is er contact met de ontwikkelaar over het ’tempo’ van deze ontwikkeling? En kan de gemeente daar iets in betekenen?

“De gemeente heeft in het voortraject afspraken gemaakt met HSB. De prijsontwikkelingen zijn aan de (vrije) markt, waarin vraag en aanbod de (ver)koopprijs bepalen.”

Geldt dit beleid ook voor de leeggekomen winkels als Cadeauwinkel de Kast en De Leuke Keuken?

“Voor cadeauwinkel de Kast op de Lingerzijde 10 geldt hetzelfde als voor de winkels op de Hoogstraat. De Lingerzijde 10 ligt binnen het toeristisch-recreatief dwaalmilieu en is daarom niet vergelijkbaar met de locatie van ’t Marken 5. De bestemming wordt niet gewijzigd naar wonen voor het gedeelte waar voorheen de winkel was gevestigd. En het geldt dus ook voor het pand van De Leuke Keuken.”

En andersom: kunnen eigenaren van woningen makkelijk een bestemmingsplanwijziging verkrijgen indien ze bijvoorbeeld een winkel aan huis willen realiseren? En geldt dat ook voor lichte horeca, zoals een lunchroom?

“In het centrum van Edam is het onder voorwaarden toegestaan om binnen een woonbestemming een aan-huis-verbonden beroep uit te oefenen. Hier valt lichte horeca niet onder. Als een eigenaar van een woning hierom verzoekt zal dit integraal worden afgewogen.”

Voor ondernemersvereniging Edam geldt dat een levendige en vooral leefbare stad voldoende winkels moet behouden. Het gaat nu echt bergafwaarts. Kan een gemeente – los van bovenstaande – op dit vlak iets betekenen? En/of wordt er al iets ontwikkeld om deze tendens te keren?

“De gemeente stelt beleid op om detailhandel, horeca en toerisme mogelijk te maken. Daarna is het echter aan de markt om gebruik te maken van de mogelijkheden die worden geboden. De gemeente stimuleert en staat open voor ideeën vanuit ondernemers en bewoners voor vernieuwende concepten en arrangementen om nieuwe doelgroepen aan te trekken.”

Gonny Springer, voorzitter van Ondernemersvereniging Edam denkt dat er nog van alles mogelijk is in Edam. “Voor winkeliers en ondernemers is het belangrijk om te weten dat je je geld kunt verdienen met detailhandel of andere passende ideeën. De stad is altijd vitaal genoeg geweest om problemen weer om te buigen naar iets positiefs. De gemeenschap is ook erg betrokken. En staat open voor nieuwe kansen en ideeën. Het wordt gegund! Dat merk je bij alle nieuwe initiatieven.”