Het wil maar niet vlotten met de vorming van één grote Waterlandse gemeente. Aan rapporten, regiegroepen en debatten geen gebrek, maar de bestuurlijke bindingsangst is groot.
Het is de emotie, zegt D66-fractievoorzitter Aart Ruijter met een zucht. Die maakt dat een meerderheid van de gemeenteraad maar geen knoop kan doorhakken over de bestuurlijke toekomst van Oostzaan. “Uit alle onderzoeken blijkt dat we als kleine gemeente niet zelfstandig kunnen doorgaan. Maar dat besef dringt in de politiek maar heel moeizaam door. Dus blijven we rondjes draaien in dezelfde cirkel.”
De bestuurlijke bindingsangst in Oostzaan kwam vorige week weer eens aan het licht, toen de gemeenteraad samenkwam om een besluit te nemen over de start van gesprekken over een bestuurlijke fusie. Of met Landsmeer en Wormerland, of met een van de grote buurgemeenten Amsterdam en Zaanstad. Dat was althans het voorstel van het college. Op het laatste moment kwam het CDA met een motie op de proppen om ook de mogelijkheid van zelfstandigheid open te houden, en die motie werd prompt aangenomen.
Een gemiste kans, vindt Ruijter, die tegen de motie stemde. “De hoop was dat we het aantal scenario’s eindelijk zouden kunnen terugbrengen. In plaats daarvan is er weer een optie bij gekomen.” En blijft een finaal besluit over de bestuurlijke toekomst van de kleine gemeente uit beeld. “Het is een repeterend verhaal. Elke keer als er een nieuwe raad, wethouder of burgemeester aantreedt, begint het gesprek opnieuw. Dat kunnen we ons niet veroorloven.”
Besluiteloosheid
Want, de gemeenschappelijke ambtelijke organisatie van Oostzaan en Wormerland heeft het moeilijk, geeft Ruijter als voorbeeld. “Er wordt rekening gehouden met een tekort van 2,2 miljoen euro. Door alle reserves aan te spreken kan dat bedrag worden beperkt tot 0,5 miljoen. Maar een feit blijft dat we financieel aan de rand van de afgrond staan. Wat koop je voor zelfstandigheid, als we over een paar jaar onder curatele komen te staan?”
De besluiteloosheid over de bestuurlijke toekomst houdt een patstelling in stand. Sinds 2009 wordt er gesproken over de vorming van een grote Waterlandse gemeente. Vijftien jaar later staan Waterland en Wormerveer nog steeds op het standpunt dat over fusie niet te praten valt. Oostzaan is bereid om de mogelijkheden te onderzoeken, maar houdt de mogelijkheid van een toekomst als zelfstandige gemeente nog steeds open.
Alleen Landsmeer heeft tot nog toe een duidelijke wens uitgesproken om te komen tot een bestuurlijke fusie. Bij voorkeur met de kleine groene buurgemeenten, eventueel met Zaanstad of Amsterdam. Axel Damme van Lokaal Landsmeer is voorzitter van de regiegroep bestuurlijke toekomst. Hij wijst op het voornemen om voor de zomer met de gemeenteraden van Oostzaan en Wormerland samen te komen. “Dat is voor het eerst. Er zit toch wel iets van beweging in.”
Referendum
Het talmen bij de buren zorgt in Landsmeer niettemin voor ongeduld. Komende donderdag liggen er twee moties bij de gemeenteraad op de vergadertafel waarin wordt opgeroepen om de Europese verkiezingen te combineren met een referendum over de bestuurlijke toekomst. De verwachting is niet dat de moties een meerderheid gaan vinden, maar het zegt wel iets over de groeiende behoefte in Landsmeer om een keer door te pakken.
Doorgaans is bij fusieprocessen een stip aan de horizon zichtbaar, een scenario waar iedereen langzaam maar zeker aan kan wennen. In het geval van de Waterlandse gemeenten is die stip nergens te bekennen. De voorkeur voor een onderlinge fusie liep flinke averij op door de inhoud van een recent rapport van de onderzoekers van TwynstraGudde die concludeerden dat van een samenwerking of fusie van Oostzaan met Wormerland en Landsmeer geen soelaas moet worden verwacht.
Samen hebben de gemeenten 38.000 inwoners, en dat is nog steeds te weinig om een krachtige nieuwe organisatie te vormen die financieel, ambtelijk en bestuurlijk langdurig op eigen benen kan staan. De onderzoekers wezen erop dat ook bewoners belang hechten aan zelfstandigheid en behoud van de eigen identiteit, maar toch vooral willen dat voorzieningen als het basisonderwijs, de bibliotheek, betaalbare woningen en openbaar vervoer op orde blijven.
Dat laatste pleit voor een keuze voor Amsterdam of Zaanstad als partner. “Een fusie met Landsmeer en Wormerland is een doodlopende weg,” concludeert Ruijter in Oostzaan. “Mijn voorkeur zou aansluiting bij Amsterdam zijn. Dan kunnen we met Landsmeer een stadsgebied worden, zoals Weesp dat nu ook is. Een ingewikkeld punt zijn wel de gemeenschappelijke regelingen waarvan we deel uitmaken. Die moeten worden opengebroken.”
Ozb-bezwaren
De grote vraag is of de betrokken gemeenten wel aan een keuze toekomen, gezien de stroperigheid van het proces tot nog toe. Ruijter hoopt dat het provinciebestuur zich op enig moment met de kwestie gaat bemoeien. “De provincie steunt het proces nu met een subsidie voor het doen van onderzoeken. Als dat allemaal niets oplevert, kan ik mij voorstellen dat die rol actiever wordt. En er een keer met alle gemeenten in de regio naar het grote plaatje wordt gekeken.”
Axel Damme is minder somber en denkt dat de tijd zijn werk moet doen. Hij wijst op de heffing van de lokale belastingen in Landsmeer die dit jaar voor het laatst door Amsterdam wordt uitgevoerd. De verantwoordelijke dienst in de hoofdstad heeft het zo druk met alle ozb-bezwaren dat er geen tijd meer is om de buren uit de brand te helpen. Damme: “Vanaf volgend jaar doen we dat samen met een tiental andere gemeenten waaronder Oostzaan en Wormerland. Wie weet is dat het begin van iets moois.”
Fusies. Nergens goed voor.
@Volendammer en het is dus precies om dat soort sentimenten dat bange politici hier maar geen besluit over nemen.
Als je echter gewoon naar de feiten kijkt dan is het niet meer te doen als kleine gemeente. Er zijn veel en veel meer taken bijgekomen voor gemeenten in de afgelopen 20 jaar en die taken moet je wel kunnen uitvoeren. Hier heb je hoog gekwalificeerd personeel voor nodig. Je ziet nu heel vaak dat bij een te kleine gemeente die anderhalve mens en een paardenkop is en als er 1 ziek is heb je een probleem. Of er vindt er elders eentje een baan, want bij een grotere gemeente krijgen ze beter betaald. En zie dan maar weer eens een nieuwe te vinden. De harde realiteit is gewoon dat gemeenten kleiner dan grofweg 50.000 inwoners nauwelijks nog hun werk goed kunnen doen. Helaas zijn er maar weinig politici die dat hardop durven zeggen tegen hun kiezers. Want oh oh oh, dat sentiment van “wij met onze unieke identiteit willen zelfstandig blijven, want dat voelt zo lekker knus” is nogal hardnekkig.
En straks niet piepen als de belastingen keihard omhoog gaan he.
En die mijnheer Bliek hebben wij nu binnengehaald als voorzitter van de rekenkamer.
Laat te pas en te onpas al zijn Frenske Timmermans gedachten maar los op de goegemeente. Normaal is dat helemaal geen probleem, want hij (Frenske)wordt door weinigen serieus genomen. Maar een voorzitter van de rekenkamer moet zich onthouden van plaatselijke politiek. Impliciet doet hij dat nu weer door te zeggen dat gemeenten beneden de 50.000 hun werk niet goed kunnen doen. Hij doelt daarmee natuurlijk op de gemeente Edam-Volendam (39.000 inwoners) en probeert zo weer de knuppel in het fusie-hoenderhok te gooien. Toen hij nog fractievoorzitter was van de kleinste partij van de gemeente Edam-Volendam heeft hij toch ook kunnen constateren dat de gemeente Edam-Volendam een van de beste voorzieningenniveaus van alle gemeenten in Nederland heeft en een van de lagere belastingdrukcijfers. Kijk de stukken er maar op na. Trouwens, kijk maar eens naar die “grote” fusiegemeente Purmerend met al hun problemen. Daar wil je niet dood gevonden worden tenzij je in het Dijklander komt te overlijden. Die Bliek als voorzitter van de Rekenkamer…daar gaan we op zijn Volendams gezegd, nog een hoop mee bedakken.
Nee mijnheer Bliek, de door de regering gecreëerde puinhopen heeft ons gebracht waar we nu zijn. Gemeenten kunnen de lasten zogenaamd niet meer betalen en stevenen af op een failliet. Natuurlijk niet gek als je overal op gaat bezuinigen als regering. Laat niet weg dat sommige gemeenten er echt een puinhoop van maken. Ik heb het al vaker gezegd. Fusies, nergens goed voor. Volendan kan zich al vanaf 2016 ook bezig houden met andere plaatsen waar alleen maar geld bij moet.
Ach, altijd gezellig met meneer JJM Schilder ;).
Ik mag heus wel een particuliere mening hebben, lijkt me. Ook als voorzitter van een rekenkamer.
Want de rekenkamer gaat helemaal niet over dit soort vraagstukken en kijkt slechts terug. Onderzoekt of de intenties van raad en college in het verleden ook hebben geleid tot het beoogde doel. Dat onderzoeken we niet zelf, dat laten we extern en onafhankelijk onderzoeken. De rekenkamer selecteert de onderwerpen en formuleert de onderzoeksvragen. Dat doet de RK in overleg met een klankbordgroep van de raad en met ondersteuning van de griffie.
Bovendien constateer ik slechts wat iedereen die er een beetje verstand van heeft al lang weet, in algemene zin. En ik zeg helemaal niks over E-V en of die wel of niet zou moeten fuseren met wie dan ook. Ook als ik daar een mening over zou hebben dan ga ik die hier niet ventileren, want dat vind ik niet mijn taak. Ik constateer wel dat die gemeenten aan de zuidkant van Waterland er al jaren en jaren over steggelen en er een puinhoop van maken.
Kortom: geen woorden in de mond leggen svp ;).
JJM,
Had jij nou niet vroeger bij de gemeente gewerkt?
Denk dat wanneer meneer Schilder uit de school klapt (mits dit de meneer is wie ik denk dat hij is) er nog wel eens paar putten worden opengetrokken.
@Pim Bliek
Je zegt in je eerste reactie:
“De harde realiteit is gewoon dat gemeenten kleiner dan grofweg 50.000 inwoners nauwelijks nog hun werk goed kunnen doen. Helaas zijn er maar weinig politici die dat hardop durven zeggen tegen hun kiezers.”
In je tweede reactie zeg je:
“En ik zeg helemaal niks over E-V en of die wel of niet zou moeten fuseren met wie dan ook. “‘
Ik neem aan dat je vooral reageerde op de inderdaad zorgelijke situatie in Zuid-Waterland. Je hebt kennelijk niet door dat je met dat getalscriterium van 50.000 impliciet ook verwijst naar EV. Er wordt je dus niets in de mond gelegd.
Daar heb je hem toch mooi tuk Peter.
Zou je denken. Je zegt eigenlijk hetzelfde als wat JJM even daarvoor schrijft. Inclusief datzelfde woordje “impliciet”. Wat voeg je toe?
Pim houdt een enerzijds anderzijds verhaal. Een algemeen verhaal. Door regeringsbeleid zijn gemeenten onder 50.000, en daar zit E-V bij, zijn niet opgewassen tegen de vele taken die ze op hun bordje hebben gekregen.
Een oplossing is fusie. Groter worden. Je kunt er ook voor kiezen om klein te blijven. Dat betekent een lagere voorzieningenniveau of hogere belastingen of een combinatie van beide. Denk ook aan betaald parkeren, afvalverwerking kostendekkend maken, etc.
Trouwens. Als ik moet kiezen kies ik voor het laatste. Onze gemeente heeft precies de juiste omvang vind ik. Niet te klein niet te groot. Met alle kernen, hebben we van alles wat. Een mooie mix. Ik accepteer dan ook de consequenties.Gewoon mijn mening hoor, niet die van alle organisaties waar ik lid van ben.) en ook niet van Frenske.
We zijn een rijke gemeente. Komt ook doordat we veel grond in bezit hadden. Die grond is nu op. Het wordt wat meer sappelen.
@John
“Daar heb je hem toch mooi tuk Peter.”
Zo voel ik dat niet, het is jouw bevooroordeelde interpretatie.
Mijn toevoeging was dat Pim zich waarschijnlijk niet realiseerde dat hij met zijn betoog EV insloot en dat daar van afgeleid zou kunnen worden dat hij EV ook nog te klein vind.
In zekere zin heeft hij gelijk. Ik kom af en toe prutswerk tegen van de gemeente. Zoals bijvoorbeeld de laatste cultuurnota. Zoiets moet je hebben van den Haag, maar de gemeente heeft niet de capaciteit om daar iets zinvols mee te doen.
Dus ja, ook in mijn ogen is EV te klein.
Ik verzet me echter tegen fusie. Dat deed ik al bij de fusie met Zeevang. Dit soort fusies leidt alleen maar tot verdere bureaucratisering en vervreemding. Ik zag dat ook bij de fusie van Bergen, Schoorl en de Egmonden. Drie sociaal cultureel heel verschillende gemeenten met een eigen lange geschiedenis. De fusiegemeente heeft nu een ver gelegen kantoor dat tegen de grens met Alkmaar ligt. Idioot, maar voor de Egmonders het best bereikbaar.
Bij de fusie met Zeevang heb ik in deze kolommen gepleit voor de figuur van kerngemeenten. Voor ons zou dat Purmerend zijn. Daar zit een competent ambtenarenapparaat dat hand en spandiensten en coaching kan verlenen aan omliggende kleine gemeenten. Dat kan nog steeds en heeft veel voordelen. De kleine gemeenten zouden omdat de kerngemeente extra capaciteit nodig heeft naar rato van het aantal inwoners een som aan Purmerend kunnen betalen en die stad heeft dan de verplichting de andere gemeenten bij te staan. Veel hoog competente kwaliteit heb je niet voortdurend nodig en kan dus gepoold worden.
In dit scenario zou ik de fusie met Zeevang graag terugdraaien. Dat zullen ze in Zeevang waarschijnlijk ook wel willen als dit alternatief bestond.
Ik ben het dus niet eens met Pim dat gemeenten een bepaalde grootte moeten hebben, als ze klein zijn moeten ze beroep kunnen doen op een kerngemeente. Die figuur bestond overigens al. Zeevang liet bijvoorbeeld taken van de sociale dienst door Purmerend uitvoeren.
In de tijd dat ik nog vrijwilliger bij Vluchtelingenwerk was, zag ik dat sommige situaties boven de competentie van de lokale sociale dienst uitgingen. Dan belde ik Purmerend voor informatie en advies. Dat werkte heel goed.
Peter,
Kijk nu voeg je iets toe. Daarvóór zagen we een herhaling van zetten met JJM.
Interessante gedachten ook. Meer uitbesteden of samenwerken. Gebeurt al op veel gebieden. Gemeenschappelijke regelingen net Zaanstreek-Waterland, MRA, Regionale Energie Strategie, Klimaat Adaptatie, Sociaal Domein, Openbare Orde en Veiligheid (sommige zijn al een GR), die ik zo uit mijn hoofd nog weet. Gemeente zou actief meer samenwerking moeten zoeken als ze dat al niet doen. De bui op voor zijn.
En leren hoe je inspraak opzet, zodat de burger gehoord wordt. Denk bijvoorbeeld aan een Burgerforum.
John, of moet ik zeggen ‘de belerende inspecteur’
Je vat hem nog steeds niet gezien je tekst “Kijk nu voeg je iets toe. Daarvóór zagen we een herhaling van zetten met JJM.”
Als je mijn aanvankelijke reactie herleest zie je dat het mij ging om Pim’s verwijt dat JJM hem woorden in de mond had gelegd. Dat heb ik geprobeerd te weerleggen.
Overigens prima dat we het over één onderwerp eens zijn. Ook het andere onderwerp dat je aankaart, spreekt me aan. Mijn motto is: niet over, maar mét en dóór de bevolking. Het voert hier te ver om dat concept verder uit te leggen, maar daarin zie ik wel toekomst om het individualisme te counteren met gemeenschapszin. Dat vergt een andere houding van overheden en de politiek.
Peter,
“‘de belerende inspecteur’”
en
“Als je mijn aanvankelijke reactie herleest zie je dat het mij ging om Pim’s verwijt dat JJM hem woorden in de mond had gelegd. Dat heb ik geprobeerd te weerleggen.”
Look who’s talking!
Met betrekking tot de fusie discussie met P.Bliek, over te kleine gemeentes en de “voordelen” van grotere beter ambtelijk geëquipeerde gemeenten nog even voor de gein het volgende uit de laatst geplaatste post over Purmerend op 31-3-2024…….
“Het sociale gezicht van Purmerend wordt steeds minder zichtbaar: Jeugdzorg uitgekleed, Brownies en Downies stopt, zorgcomplex voor dementerenden dicht wegens geldgebrek”
Hiep hiep hoera voor de grotere fusiegemeentes…..
Hoeveel FTE ambtenaar+inhuur per inwoner heeft Pur tov EV?
de Boer,
Leuke vraag. Ik was ook wel benieuwd. Heb wat rondgezocht voor een vergelijkend warenonderzoek. Aantallen fte kwam ik niet tegen, maar wel deze cijfers:
Edam-Volendam
365 medewerkers, 36.917 inw.
ratio1:100
Purmerend
800 medewerkers, 95.177 inw
ratio 1:120
Aantal medewerkers kwam ik verschillende aantallen tegen. Voor P’end ook 700 als aantal. De cijfers kunnen vast preciezer.
@peter_louter interessante gedachte, en ik ben altijd wel in voor creatieve oplossingen. Het nadeel van dergelijke constructies is echter wel de democratische controle. Om zoiets op te tuigen moet je het als gemeente of inkopen bij een andere gemeente als dienst, of samen een gemeenschappelijke regeling opzetten. Met name dat laatste is in de praktijk voor gemeenteraden vaak lastig te doorgronden en nog lastiger te controleren. Immers, je kunt als gemeenteraad dan niet zelfstandig iets beslissen en bent altijd afhankelijk van andere raden. De uitvoering komt dan wel erg ver van de politiek te staan en dit is in de praktijk vaak lastig. Een inkoop-model is dan handiger denk ik, en je ziet dit ook wel in de praktijk. Zo weet ik dat bijvoorbeeld de gemeente Oegstgeest (25.000 inwoners) al haar ICT-diensten, juridische dienst en financien inkoopt bij de gemeente Leiden. Dat werkt in de praktijk best redelijk. Dus ja, dat zou ook wellicht een oplossing kunnen bieden.
Dat is de opmaat voor Oegstgeest voor overname door Leiden, waarbij Leiden wat betreft de voorwaarden en modaliteiten de volledige trom slaat.
Waarbij ik natuurlijk niet wil zeggen dat samenwerking voor beide partijen niet zinvol zou kunnen zijn.
Edam-Volendam
365 medewerkers, 36.917 inw.
ratio1:100
Purmerend
800 medewerkers, 95.177 inw
ratio 1:120
Dan hoeven we het daar niet voor te doen.
Voor de rest eens met JJM, het voorzieningenniveau in EV is behoorlijk beter.
+ideetjes van D66 vertrouw ik op de voorhand niet, bij twijfel niet inhalen.
Nog eentje dan voor fusieliefhebber Bliek:
“Purmerend heeft bezuinigingsplan klaar: hogere OZB, minder groenonderhoud en snijden in subsidies verenigingsleven
Geplaatst op woensdag 10 april 2024door admin bron: Gemeente Purmerend”
Je hoeft niet gelijk te krijgen….als je maar gelijk hebt.
Je bent toch ge….d als je gaat fuseren met een Waterland, Purmerend of Landsmeer. Zouden fusies ook kunnen worden teruggedraaid?
Krijg hier toch de indruk dat het in Landelijk Noord (Durgerdam, Ransdorp, Zunderdorp etc.) beter gaat dan in de rest van Waterland. Of heb ik het mis?