Op 5 juni 2025 kwam in de themaraad Wonen eindelijk het hoge woord eruit, Edam-Volendam bouwt vooral voor de regio. Niet omdat het moet, maar omdat het college het wil. En daarmee komt het politieke masker van de coalitiepartijen Volendam80, BVNL, CDA en Zeevangsbelang definitief te vallen.
De CDA-fractie heeft eerder in 2021 publiekelijk aangegeven dat bebouwing van alle beschikbare gronden in De Lange Weeren te grootschalig en risicovol is, mede vanwege provinciaal verzet en politieke realiteit. Een groter gebied ontwikkelen en dan binnen 10 jaar bouwen en uitgeven, want dat moet je dan doen. Dat laatste is ons inziens bouwen voor de regio waar Volendam80 faliekant tegen is. Waarom is dit standpunt van Volendam80 nu plotseling gewijzigd en waar is de onderbouwing voor deze draai?
Uit de cijfers blijkt dat meer dan 4 op de 10 woningen in onze gemeente niet geschikt zouden zijn voor ouderen, terwijl de groep 65-plussers juist hard groeit. Tegelijkertijd bestaat er een behoefte waarbij 32% van alle vrijkomende sociale huurwoningen naar statushouders zou gaan en slechts 48% naar reguliere woningzoekenden. De overige 20% gaat naar uitstroom uit zorg en maatschappelijke opvang. Volgens de presentatie van wethouder Kes is dit cijfer van 32% een vaststaand gegeven. Maar de werkelijke toewijzingscijfers over 2024 laten een heel ander beeld zien, toen ging slechts 10,9% van de vrijkomende woningen naar statushouders.
De vraag is dan, wat gebeurt er als er straks wel veel meer woningen beschikbaar komen? Blijft dat percentage laag, of stijgt het juist richting die 32%? Eén ding is zeker, zodra de ruimte er is, zullen de regio en het Rijk steeds meer druk uitoefenen om die woningen toe te wijzen aan mensen van buiten onze gemeente. Wethouder Kes gaf eerder zelf al aan dat als Edam-Volendam niet genoeg statushouders opneemt, de provincie zelfs bestaande koopwoningen mag aanwijzen om statushouders in onder te brengen, en dat de financiële rekening dan alsnog bij onze gemeente terechtkomt. Uiteindelijk zijn het onze eigen inwoners die daarvoor financieel opdraaien. Want de kosten voor die extra woningen en opvangmaatregelen worden gedekt door verhoging van gemeentelijke belastingen, die u als inwoner straks mag betalen.
Hoewel het college graag schermt met het feit dat ‘het grootste deel’ van de verhuringen lokaal zou zijn, laten de cijfers iets anders zien. In werkelijkheid is er een behoefte waarbij 32% van de sociale huurwoningen naar statushouders zou gaan en slechts 48% naar reguliere woningzoekenden. Dat betekent dat meer dan de helft van de woningen naar andere doelgroepen gaan dan onze eigen jongeren, starters of ouderen wanneer er meer gebouwd gaat worden. Een ‘sterke lokale binding’ klinkt mooi, maar wordt in de praktijk steeds zwakker.
Uit cijfers van Burgerzaken blijkt dat sinds 2010 het aantal geboortes structureel lager ligt dan het aantal overlijdens. Onze bevolking groeit niet meer vanzelf. Toch wil het college meer bouwen dan ooit. Volgens een onafhankelijk rapport van RIGO, uitgevoerd in opdracht van de provincie, heeft Edam-Volendam slechts 850 extra woningen nodig tot 2050. Maar wat doet dit college? Ze plannen 2.600 woningen. Meer dan drie keer zoveel.
Uit de meest recente berekeningen op basis van het woonvisierapport van 5 juni blijkt dat Edam-Volendam vanaf 2032 te maken krijgt met een structureel woningoverschot, als het college haar bouwplannen blijft doorzetten. Het overzicht uit de bijbehorende analyse laat duidelijk zien dat het verschil tussen benodigde en geplande woningen vanaf dat moment omslaat in een fors overschot. Dat roept de vraag op of de geplande 740 woningen op het huidige bedrijventerrein aan de Julianaweg dan überhaupt nog nodig zijn. Tegelijkertijd tonen cijfers uit de tweede analyse aan dat Edam al jaren kampt met oversterfte, er overlijden meer mensen dan er geboren worden. Onze bevolking krimpt. Toch wil dit college wel vasthouden aan miljoeneninvesteringen, zoals de bouw van een compleet nieuwe school (de Trimaran), terwijl de noodzaak daarvoor in de toekomst gewoonweg ontbreekt.
De gemeente noemt het ‘structureel vestigingsoverschot’ alsof dat een natuurlijk gegeven is. Maar dat overschot ontstaat juist doordat er bovenmatige woningbouw wordt gepleegd, veel meer dan nodig is voor de eigen bevolking. Volgens RIGO heeft Edam-Volendam tot 2050 slechts 850 extra woningen nodig. Toch plant dit college er 2.600, dat is geen ‘verantwoord beleid’, maar het openzetten van de poort voor migratie uit Amsterdam en Purmerend. Bouwen voor de regio in plaats van voor onze eigen inwoners.
In de e-mail van onderzoeker André Buys (RIGO) aan onze fractie wordt het klip-en-klaar uitgelegd: “Bouw je meer, dan trek je huishoudens van buiten aan en bouw je dus voor de regio.” Opmerkelijk is dat ook een raadslid van Volendam80 (partijgenoot van de wethouder Volendam80/BVNL) voorafgaand aan 12 mei contact had met de heer Buys en exact dezelfde uitleg kreeg. Volendam80 was dus op de hoogte. Toch wordt deze analyse niet betrokken in het huidige beleid van de wethouder, en verwijst zij naar een rapport van Companen, een bureau dat eerder al na inschakeling door de wethouder met afwijkende cijfers kwam, zoals blijkt uit stukken van de Stichting Behoud Waterland. (Bron: https://stichtingbehoudwaterland.nl/images/SBWaanRaad_mei_21.pdf)
Het RIGO-rapport gebruikt objectieve data van het CBS en het Primos-model. Maar het college doet dit af als “achterhaald” en baseert zich liever op groeiscenario’s vol aannames en wensdenken.
Ook op de Julianaweg gaat het mis. Ondernemers melden dat ze geen prijzen krijgen genoemd voor hun panden, dat zij worden geconfronteerd met druk om intentieverklaringen te ondertekenen, terwijl volgens hen de kaders nog ontbreken.
Dit is geen transparante gebiedsontwikkeling. Dit is het doorduwen van een agenda voor regionale groei, niet voor lokale behoefte. Alsof dat nog niet genoeg is, werd aan het eind van de presentatie ook nog even terloops gemeld dat het baggerdepot bij de milieustraat wordt verplaatst naar de Purmer. U voelt hem al aankomen, dit is waarschijnlijk slechts de eerste stap richting de volledige verplaatsing van de milieustraat naar de Purmer.
Lokaal Edam-Volendam is voor bouwen op maat, voor eigen inwoners. Niet voor het woningtekort in Amsterdam of Purmerend. Geen duizend woningen erbij omdat de MRA dat wil, maar woningen die echt nodig zijn voor onze jongeren, ouderen en gezinnen.
Terwijl de gemeente in ambtelijke taal spreekt over ‘monitoring’ en ‘integrale visies’, is de boodschap helder: wij bouwen duizenden woningen voor de regio. De lasten worden verhoogd, de omgeving verandert voorgoed, en de regie raakt verder uit zicht. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 ligt de keuze bij u, blijven we bouwen voor de regio of kiezen we voor onze eigen inwoners?
Fractie Lokaal Edam-Volendam