De gemeente Edam-Volendam presenteerde onlangs haar Grondstoffenplan 2026–2030. Een ambitieus plan dat belooft afval beter te scheiden, kosten te besparen en het milieu te ontzien. Maar achter die groene ambities schuilen een aantal financiële, sociale en juridische risico’s die serieuze vragen oproepen over de uitvoerbaarheid en de gevolgen voor inwoners en ondernemers.
Betalen voor je vuilnis, Diftar komt eraan
De kern van het nieuwe beleid is de invoering van Diftar, een systeem waarbij inwoners betalen per keer dat zij restafval aanbieden. De gedachte is simpel: wie goed scheidt, betaalt minder. Maar de praktijk leert dat Diftar in veel gemeenten heeft geleid tot bijplaatsing, illegale dump en sociale ongelijkheid. Grote gezinnen, mantelzorgers of inwoners met medisch afval kunnen straks worden geconfronteerd met hogere kosten, terwijl hun situatie onvermijdelijk leidt tot meer afval.
Opvallend is bovendien dat het eerdere beleidsdoel van 100 kg restafval per inwoner ruimschoots niet is gehaald. Sterker nog, het gemiddelde ligt momenteel op 215 kg. Toch kiest het college nu voor een systeem dat volledig steunt op gedragsverandering, terwijl nog onduidelijk is hoe dit gedrag effectief wordt beïnvloed. Een communicatiecampagne en een afvalcoach moeten het verschil maken, maar of dat lukt, is hoogst onzeker.
Ondernemers buitensluiten is geen oplossing
Een van de meest ingrijpende voorstellen is dat de gemeente volledig stopt met het innemen van bedrijfsafval op de milieustraat. Terwijl 27% van het aangeboden afval afkomstig is van ondernemers, betaalt slechts een klein deel daadwerkelijk voor die dienstverlening. In plaats van dit recht te trekken, kiest het college voor de botte bijl: per direct afsluiten, zonder overgangsregeling of alternatief.
Lokaal Edam-Volendam vindt dit de verkeerde weg. Ondernemers verdienen een eerlijke keuze: wie wil storten betaalt, wie dat niet wil, maakt er geen gebruik van. Een eenvoudig pasjessysteem bij de slagboom kan dit perfect faciliteren. Tegen een vast, transparant tarief kunnen ondernemers gecontroleerd gebruik blijven maken van de milieustraat. Zo voorkom je dumpgedrag, behoud je grip op de kosten en voorkom je dat het vertrouwen in de gemeente verder afbrokkelt.
Minder service, hogere lasten
Ook op andere vlakken wordt de dienstverlening afgeschaald. De harmonisatie van de afvalinzameling betekent dat inwoners in voormalig Zeevang en andere buitengebieden hun extra ophaalrondes kwijt raken. Grof afval wordt alleen nog op afroep opgehaald. Tegelijkertijd worden de milieustraten minder toegankelijk, beperktere openstelling en strengere voorwaarden.
Kortom, inwoners leveren service in, maar betalen straks juist méér via Diftar. Een klassiek voorbeeld van lastenverzwaring zonder tegenprestatie.
Groot financieel risico bij mislukking
De gemeente investeert in totaal €450.000 in dit nieuwe beleid, met een jaarlijkse structurele last van €85.000. De grootste financiële opbrengst moet komen uit het stoppen met bedrijfsafval, maar dat besluit is nog niet genomen, terwijl de opbrengst van €295.000 al in de begroting is verwerkt. Daarmee wordt een papieren besparing gepresenteerd als feit, terwijl de uitvoering nog onzeker is.
Als de verwachte gedragsverandering uitblijft of het plan op weerstand stuit, dreigt niet alleen een financiële tegenvaller, maar ook schade aan het bestuurlijk vertrouwen. En dat terwijl de eerste inhoudelijke evaluatie pas gepland staat voor na 2028.
Tijd voor realisme en verantwoordelijkheid
Een goed grondstoffenbeleid vraagt om draagvlak, uitvoerbaarheid en fatsoenlijke keuzes. Lokaal Edam-Volendam roept het college daarom op om ondernemers niet af te straffen, maar een eerlijke regeling te bieden via een pasjessysteem met vaste tarieven. Geef inwoners duidelijke kaders, zorg voor voldoende service, en schuif financiële risico’s niet stilletjes door naar de toekomst.
Duurzaam beleid is belangrijk, maar dan wel met oog voor de praktijk, de samenleving en bestuurlijke betrouwbaarheid. Een gemeente hoort inwoners en ondernemers niet te verrassen met dure veranderingen of afbouw van dienstverlening, maar moet keuzes uitleggen, draagvlak zoeken en pas uitvoeren als het plan klopt. Zo simpel is het.
Fractie Lokaal Edam-Volendam
Wat in de eerste plaats is doorgeschoten is het obsessieve consumentisme, met als gevolg dat er wekelijks een doorgeschoten hoeveelheid verpakkingsmateriaal afgevoerd moet worden, zowel van de handel in materiële goederen als van de handel in levensmiddelen.
De verpakkingsindustrie is de grootste vervuiler van onze planeet.
Vooral plastic, zoals u allen welbekend.
Vraagje aan Lokaal Volendam: Kunnen jullie er voor zorgen dat er op de Kloosterbuurt (bij de Zorgcirkel) een GFT-container wordt geplaatst, net zoals bij de Begraafplaats? Bijvoorbeeld naast de ondergrondse container?
Maar de praktijk leert dat Diftar in veel gemeenten heeft geleid tot bijplaatsing, illegale dump en sociale ongelijkheid. Het is momenteel al zo dat er veel afval verkeerd wordt neergezet, het liefst bij een ander voor de deur. Zijn ze er vanaf. De gemiddelde Volendammer kennende, dit wordt een drama. Bewoners die op een hoek naast een steeg wonen en misschien ook nog een boom aan de weg, kunnen hun lol op.
@Johannes,
Volgens De AfvalSpiegel, een adviesorganisatie die veel gemeenten begeleidt, is er geen bewijs dat Diftar leidt tot meer zwerfafval of dumpingen. Wel verdwijnt er soms afval doordat mensen het elders weggooien (bijvoorbeeld op het werk of bij familie), maar dat leidt niet tot vervuiling van de openbare ruimte.
Mogelijke tijdelijke effecten
In sommige gemeenten is er vlak na invoering van Diftar een tijdelijke toename van afvaldumpingen gemeld. Dit is meestal van korte duur en stabiliseert zodra inwoners gewend raken aan het nieuwe systeem en de voorzieningen goed zijn ingericht.
Conclusie
Diftar leidt niet structureel tot meer zwerfafval, mits het goed wordt ingevoerd met voldoende communicatie, toezicht en voorzieningen. Gemeenten die dit goed aanpakken, zien juist een schonere leefomgeving en betere afvalscheiding.
Het is NU al een drama, want inderdaad, als IKKE er maar van af ben dan lost een ander dat wel op hè?
Er staat hier bij de Zorgcirkel regelmatig een complete huisraad naast de ondergrondse container, terwijl dat door de gemakzuchtige neerzetters (meestal familie van, maar ook van de Zorgcirkel zelf) gewoon naar de gemeente gebracht kan worden.
Maar dat doen ze niet omdat ze er vanzelfsprekend van uit gaan dat een ander dat wel oplost, want daar betalen ze immers torenhoge belasting voor.
De oorzaak is heel eenvoudig, het is aangeleerd gedrag.
Maar dat kun je afleren hoor! Pak ze in hun portemonnee en moet je ze dan horen schreeuwen als varkens die geslacht worden.
Kijk van mijn werkplek in A’dam Zuid op zo’n ondergrondse container. Genieten van mensen die de BOL en Zalando verpakkingen of fietsdozen, voor ze gedumpt worden naast de restafval-container (die voor papier is 50 m. verder), minutenlang nakijken op adresgegevens en barcodes, die er nauwgezet afgehaald worden en wel de container in gaan. Het zijn ws. ook die mensen, die het hardst roepen dat alleen maar “buitenlanders” dat doen…
Snaartje wil mensen iets afleren, terwijl ze zelf steeds zegt dat je niet anderen maar alleen jezelf kunt veranderen. En dat wat je over anderen zegt, niet meer dan een spiegel van jezelf is. Geldt dit nog steeds? En zo ja: ook voor Snaartje zelf?
Snaartje ‘wil mensen niet iets afleren’. Dat mogen ze zelf doen als ze de rekening voor hun eigen gedrag gepresenteerd krijgen, want niet Snaar, maar Moeder Aarde heeft genoeg van uw gedrag.
Ruim de Aarde op, anders ruimt de Aarde jou op.
Snaartje schreef op vrijdag 27 juni 2025 om 12:57 o.a.:
“De oorzaak is heel eenvoudig, het is aangeleerd gedrag.
Maar dat kun je afleren hoor!”
Maar ze wil mensen niets afleren hoor.
@Max
Volgens De AfvalSpiegel, een adviesorganisatie die veel gemeenten begeleidt, is er geen bewijs dat Diftar leidt tot meer zwerfafval of dumpingen. Wel verdwijnt er soms afval doordat mensen het elders weggooien (bijvoorbeeld op het werk of bij familie), maar dat leidt niet tot vervuiling van de openbare ruimte.
Zou kunnen kloppen Max maar, de afvalspiegel heeft dit gecontroleerd bij gemeenten waar diftar reeds is ingevoerd, dus niet bij onze gemeente Edam-Volendam waar men andere ideeën heeft over afval. Schoon tot aan de voordeur en de troep bij een ander. Ik ben ervaringsdeskundige, heb een hoekwoning, steeg en een boom aan de weg.
Rubber: Alles wat je aanleert kun je ook weer afleren.
Snaar hoeft niemand iets af te leren, want Snaar kàn niemand iets afleren.
Dat mag ieder voor zich doen.
Je kunt jezelf iets afleren wat ‘ze’ je ooit hebben aangeleerd, wat je van een ander hebt overgenomen en wat je zelf hebt toegelaten.
Roken bijvoorbeeld.
Maar vooral de gedragspatronen die door ouders, school, kerk, staat en reclame in jouw DNA worden geprogrammeerd.
Kijk maar bij jezelf wat er allemaal overboord kan.