Ondanks dreigingen op vijf locaties ging de open azc dag gisteren op meer dan 170 plekken in Nederland wel door. Ook de opvanglocatie in Katwoude, waar sinds 2023 asielzoekers verblijven, opende haar deuren. Voor tientallen bezoekers bleek het een unieke kans om, juist in deze roerige tijden rond asielopvang, te zien wat er zich écht afspeelt achter de voordeur van het azc.

Het is een herfstachtige zaterdagmiddag in Katwoude. In het tijdelijke opvangcentrum naast het Van der Valk Hotel, dat in de volksmond ook wel Hotel Volendam wordt genoemd, zitten vier vrouwen aan een tafeltje. Drie van hen zijn gevlucht uit hun thuisland, de vierde komt uit Volendam, twee kilometer verderop.

“Hoe oud ben je?”, vraagt de Volendamse aan haar tafelgenoot. “43”, beeldt de Syrische met haar handen uit. “Wat? Meen je dat nou? Wat voor crème gebruik je?”, reageert de Volendamse verbaasd. Het gezelschap barst in lachen uit.

Met eigen ogen zien

Het gesprek tussen de vier vrouwen – die op het eerste gezicht weinig met elkaar gemeen lijken te hebben – is er één van de vele tijdens de open dag, georganiseerd door onder andere het COA en VluchtelingenWerk. Een uur na de start van het evenement zitten zo’n dertig mensen aan lange tafels, genietend van zelfgemaakte hapjes en drankjes. Op het buitenterrein, waar vlaggetjes uit alle landen wapperen, lopen ook enkele nieuwsgierige bezoekers rond.

Ze komen vooral uit omliggende steden en dorpen, zoals Purmerend, Volendam en Monnickendam, en mengen zich al snel met de bewoners. Er wordt gepraat, gelachen en zelfs gevolleybald. Ook zijn er rondleidingen, zodat bezoekers kunnen zien waar de asielzoekers slapen en hun vrije tijd doorbrengen.

“Ik wilde graag met eigen ogen zien hoe het hier gaat”, zegt Sonja van Wetten uit Purmerend, die de open dag combineert met een basketbalwedstrijd van haar kleinzoon in de buurt. “En laten zien dat er ook nog aardige mensen zijn in de wereld.”

Het is een schril contrast met de recente demonstraties en rellen rond het thema asiel. Afgelopen week werden drie Noord-Hollanders veroordeeld voor hun betrokkenheid bij de extreem-rechtse geweldsuitbarsting in Den Haag. Door dreigingen werden sommige open dagen afgelast, zoals in Amsterdam en Hoofddorp.

Ook bij de open dag in Katwoude was er kort sprake van dreiging, vertelt een wijkagent, die samen met zijn collega bij de ingang van de opvanglocatie staat om de sfeer te peilen. Onder een aankondiging van het evenement trof de politie twee zorgwekkende reacties aan, waaronder een dreigement om het gebouw in brand te steken.

“We zijn met deze mensen in gesprek gegaan”, vertelt de agent. “Ze hebben vaak geen idee wat ze aanrichten, en dat ze aan het opruien zijn. Daar hebben we ze op gewezen.” Toen dit was afgehandeld, kon de open dag volgens hem doorgaan.

‘Het gaat hier om mensen die hun land ontvlucht zijn’

Voor ondersteunend medewerker Channa Verveer was dat een grote opluchting. Ze werkt sinds 2018 bij het COA en is nu een aantal maanden actief in Katwoude, waar 219 mensen verblijven: 169 reguliere bewoners en 50 alleenstaande minderjarige asielzoekers.

Terwijl ze door het zaaltje loopt, zegt ze zich zorgen te maken over de negatieve sfeer in de samenleving tegenover asielzoekers. “Het is heftig wat er allemaal gebeurt”, begint ze. “Mensen lijken te vergeten dat het hier gaat om mensen die hun land zijn ontvlucht. Gezinnen, echtparen en kinderen. Zij hebben een goede reden gehad om alles achter te laten.”

Eén van hen is Mahla uit Iran, die sinds tien maanden in het opvangcentrum verblijft. Ze verliet haar geboorteland samen met haar man, omdat ze zich tot een ander geloof had bekeerd. “Ik ben geboren als moslim en heb mijn geloof veranderd. Maar dat is verboden. Als je in mijn land geboren bent als moslim, moet je dat blijven.” Ze aarzelt even, maar gaat verder. “Ze hadden me kunnen arresteren. Of vermoorden.”

Om haar zorgen te vergeten – en de schok van een recente kankerdiagnose – stort Mahla zich helemaal op haar kunst, die ze zaterdagmiddag tentoonstelt. Tegelijkertijd kunnen de jongste bezoekers bij haar terecht voor een glitterende plaktatoeage. Om haar heen staat een lange rij geïnteresseerden. Terwijl ze een tattoo met water aanduwt, zegt ze: “Het is wennen, maar ik voel me hier gelukkig.”

Malakoot uit Pakistan zet henna bij bezoekers, een belangrijke traditie in haar geboorteland – Foto: NH Media/Chris Visser
Ook Malakoot is blij met de veilige plek die ze hier heeft gevonden. Ze zet de hele middag henna bij bezoekers, een belangrijke traditie uit haar geboorteland Pakistan. Twee jaar geleden kwam ze alleen naar Nederland, op de vlucht voor het regime omdat ze tot een religieuze minderheidsgroep behoort.

Af en toe merkt ze dat mensen wantrouwig staan tegenover vluchtelingen. Maar daar heeft ze een duidelijk antwoord op. “Sommige Nederlanders denken dat de islam niet te verenigen is met westerse ideeën”, zegt ze in perfect Engels. “Maar dat is niet zo. Als je met een moslim praat, zie je dat we veel overeenkomsten hebben. Een van de kernprincipes van de islam is dat je van het land moet houden waar je woont. Ik houd van Nederland.”

De komst van de opvanglocatie in Katwoude stuitte aanvankelijk op veel kritiek. Tijdens een informatieavond in 2023 in het gemeentehuis van Monnickendam uitten tientallen inwoners hun zorgen. Ouders waren ongerust over de veiligheid van hun kinderen, terwijl omwonenden klaagden over het gebrek aan inspraak. “Wij krijgen dit door onze strot geduwd”, zei een man destijds.

Burgemeester Marian van der Weele benadrukte toen dat de gemeente direct zou ingrijpen als er problemen zouden ontstaan. Volgens een beveiliger van de locatie verloopt het sindsdien, afgezien van een fietsdiefstal in de eerste week, ‘vrij rustig.’

Twee tafeltjes verderop zitten Marleen en Meindert Wentzel uit Monnickendam. Ze herkennen wat Malakoot vertelt en beklagen zich over de houding van sommige landgenoten tegenover asielzoekers. Zelf haalden ze in de jaren negentig vluchtelingen uit het voormalige Joegoslavië in huis.

“Dit zijn mensen die zo veel hebben meegemaakt”, vertelt Marleen, vlak voordat ze wordt opgehaald voor een rondleiding door het gebouw. “Als je al ontheemd bent, en je wordt voortdurend van de ene plek naar de andere gestuurd, is dat heel akelig. Ik voel plaatsvervangende schaamte voor de mensen die dat niet kunnen begrijpen.”

Haar man Meindert reageert nog feller: “Mensen hebben werkelijk geen idee waar ze het over hebben. Dat hele ‘Nederland is voor de Nederlanders’, dat is gewoon vreselijk. Alles draait om ikke, ikke, ikke. Het is kortzichtig en triest. Ik heb daar geen goed woord voor over. En al helemaal niet voor al dat geweld.”

Toch blijft Channa Verveer van het COA optimistisch. “Ik zou iedereen die negatief over vluchtelingen denkt willen uitnodigen om een keer langs te komen. Je ziet dat mensen contact met elkaar maken. En dat ze gaan beseffen dat deze bewoners gewoon je buren zijn.”

Die verbondenheid bereikt aan het einde van de middag een hoogtepunt. Een Caribische brassband betreedt het terrein en begint op trommels te spelen. Tussen de ritmes door klinkt plots een van de meest herkenbare Nederlandse melodieën: Van links naar rechts van Snollebollekes.

Langzaam maar zeker springt de hele zaal op. Een Nederlandse vrouw staat eerst wat stijfjes aan de kant, maar laat zich al snel gaan en danst samen met een bewoner. “Zie je, zo kan het ook,” zegt een omstander, genietend van het aandoenlijke tafereel.

Lees hier meer en de video op de site van NH Nieuws.