Het college van de gemeente Waterland geeft toe dat er fouten zijn gemaakt tijdens de bouw van Verenigingsgebouw De Monnick. Zo was de aannemer al gestart voordat de gemeenteraad de benodigde investeringen had goedgekeurd, en werd de raad tijdens de bouw te laat geïnformeerd over de overschrijding van het budget.

Vragen van het CDA aan het College van burgemeester en wethouders.

Aanleiding/toelichting:

Het CDA heeft vragen gesteld over de financiële afwikkeling van de bouw van het Verenigingsgebouw in Monnickendam. In dit document wordt naast de eerder gegeven antwoorden op raadsvragen ingegaan op de hoofdpunten zoals genoemd in de notitie van 24 november 2025 (Hoofdpunten onvolkomenheden in het dossier verenigingsgebouw De Monnick) en de notitie van 8 december 2025 (Realisatie verenigingsgebouw De Monnick)

1. Voortijdige opdracht

Uit verstrekte informatie blijkt dat de projectmanager – in de verwachting dat de raad in de raadsvergadering van 14 december 2023 akkoord zou gaan met een aanvullend krediet – de aannemer al op 8 november 2023 mondeling opdracht heeft verstrekt. Op 14 december 2023 bevestigde de projectmanager dit desgevraagd.

Reactie college

Om een nieuw verenigingsgebouw tijdig te kunnen realiseren (oplevering in juli 2024 i.v.m. gesloopt opleveren voor 1 oktober) is ambtelijk aan de aannemer mondeling opdracht gegeven. Dit had met name te maken met de levertijden van materiaal en installaties, hierdoor kon de bouwvoorbereiding doorgaan. De formele, schriftelijke opdracht kon pas gegeven worden nadat bij positief raadsbesluit het benodigde aanvullend krediet in de Raad van 14 december 2023 zou zijn toegekend. Het risico, dat een deel van de voorbereidingskosten bij het niet toekennen van het aanvullende budget, voor vergoeding in aanmerking zouden kunnen komen, is bewust genomen.

Er is geen goedkeuring door de Raad gegeven voor het aanvullend krediet. Daarop zijn er direct bezuinigingsgesprekken gevoerd. Er zijn toen oplossingen gezocht en gevonden die uitvoering binnen het krediet mogelijk maakten. Deze oplossingen werden gevonden in het laten vervallen van een aantal zaken en het casco opleveren van de verdieping. Dat heeft na overeenstemming tussen bouwer en gemeente geleid tot het verstrekken van een formele opdracht in januari 2024 binnen budget. Doordat de bouwvoorbereiding gestart was, is de vertraging en zijn de vertragingskosten beperkt gebleven. Oplevering heeft volgens planning in juli 2024 plaatsgevonden. De locatie van Olympia Con Brio is voor de overeengekomen 1 oktober gesloopt opgeleverd, waardoor ook het slaan van de eerste paal in december gerealiseerd kon worden

2. Ontwikkeling post onvoorzien

Bij de start van de bouw was er een post onvoorzien beschikbaar van ongeveer € 63.000,- (informatie college). Tijdens de bouw zijn 14 meerwerkposten goedgekeurd tot een bedrag van € 187.889,-. Opvallend is dat al op al op 12 juni 2024 8 meerwerkposten zijn goedgekeurd tot een bedrag van € 82.934, waardoor de post onvoorzien feitelijk toen al overschreden was. Na deze datum zijn nog 6 posten meerwerk goedgekeurd tot een bedrag van € 104.995,-. Des te schrijnender is dat het college en de raad pas 10 maanden later over de overschrijdingen zijn geïnformeerd.

Reactie college

Er was bij de start van de bouw een post onvoorzien in het krediet beschikbaar van € 63.000,-. Deze is aangewend om de minimale voorzieningen te treffen om het gebouw ook op de 1e verdieping (casco opgeleverd) te laten voldoen aan de eisen van verhuurbaarheid. Dat betekent dat er oplossingen bedacht zijn om verlichting en verwarming te voorzien. Ook bleek de mogelijkheid van het afsluitbaar maken van de verdieping nodig. In totaal is de post inderdaad ontoereikend gebleken. Alle maatregelen zijn zorgvuldig afgewogen en begrotingen zijn gecontroleerd en besluitvorming in het bouwteam heeft plaatsgevonden met schriftelijke vastleggingen in vergaderingen en na de bouw in mailverkeer. Uiteindelijk is de toen gemelde overschrijding 9.8 % en dat is voor een gebouw van een dergelijke omvang substantieel.

Terugkijkend op dit dossier erkennen wij dat de gevolgen van het niet toekennen van de aanvullende middelen – te weten een forse bezuiniging op een aantal posten en de consequentie daarvan voor de verhuurbaarheid van de verdieping – parallel met uw raad besproken hadden moeten worden. Daarbij was het passender geweest u voorstellen te doen over minimale investeringen die nodig zouden zijn om de verdieping ook als verenigingsruimte te kunnen verhuren. Consequentie hiervan zou wel zijn dat de realisatie, met alle gevolgen van dien, vertraagd zou zijn. Achteraf bezien hadden we dit niet zonder afstemming met uw raad moeten oplossen via de post onvoorzien, al was het alleen maar omdat het in feite geen onvoorziene omstandigheid, maar voortschrijdend inzicht was.

In de beantwoording van de raadsvragen (416-46 Beantwoording technische raadsvragen Jaarrekening 2024 en Voorjaarsnota 2025) hebben wij reeds aangegeven dat wij de gang van zaken niet passend vinden bij de professionaliteit van onze organisatie die u van ons mag verwachten.

3. Informatie aan de Raad

In antwoord op vragen over de Voorjaarsnota heeft het college de raad een overschrijding voor het gebouw gemeld van € 127.000,- (9,9%) en een overschrijding van € 229.000,- voor de openbare ruimte. Deze informatie blijkt niet correct te zijn. De investering in het gebouw komt uit op € 1.464.000 en de investering voor de openbare ruimte komt uit op € 358.000,-. Daarmee komt het totale bedrag uit op € 1.822.000. Het beschikbare krediet was € 1.300.000,-.

Reactie college
De investering in het gebouw is in de finale jaarrekening 2024 verantwoord met een bedrag van € 1.427.000,- (afgerond op hele duizendtallen, net als hierna). In de concept jaarrekening waren € 209.000,- aan bouwrijp maken kosten en € 20.000,- aan advieskosten en juridische ondersteuning in het kader van de verhuurbaarheid ten laste van het krediet gebracht. Deze zijn in de definitieve jaarrekening gecorrigeerd door deze over te boeken naar het Project Gouwhaven.

De kosten voor het bouwrijp maken en de infrastructuur zijn onderdeel van het Dashboard Gouwhaven en waren geen onderdeel van de kredietaanvraag en het krediet geweest zoals is aangevraagd bij de raad. Deze zijn net als voor de bedrijven Combi en Van der Lingen opgenomen als ‘bouwrijpkosten van te verplaatsen ondernemingen’. Achteraf bleek dat volgens de BBV-regelgeving de kosten van bouwrijp die te maken hadden met het verenigingsgebouw toegevoegd hadden moeten worden aan het krediet van het verenigingsgebouw.

Binnen het ontwikkelingsgebied kan 30% toegerekend worden aan de realisatie van het verenigingsgebouw. De totale bouwrijpmaakkosten zijn € 335.000,-. Hiervan was € 106.000,- al geboekt op het project Gouwhaven. Dat betekent dat, bij nader inzien op basis van de BBV-regelgeving, € 100.000,- (30% van € 335.000,-) aan het verenigingsgebouw toegeschreven kan worden. In de beschouwing van het CDA wordt een bedrag van € 358.000,- in plaats van € 335.000,- vermeld. Wij missen de details hiervan. De extra architect kosten van € 37.000,- worden als voorbereidingskosten beschouwd. Zodoende is de gemeente van mening dat deze niet op het krediet thuishoren en zijn deze in 2023 geboekt op het Project Gouwhaven net als andere voorbereidingskosten voor het verplaatsen van bijvoorbeeld de ondernemers.

In onderstaande tabel zijn de verschillen onder elkaar gezet.

Met de kennis van nu komt de college tot het oordeel dat de feitelijke overschrijding € 227.000,-betreft. Over de notitie van het CDA Realisatie Verenigingsgebouw van 8 december zijn de bevindingen als volgt:

4. Inhoud

Het college licht toe waarom meerwerk is ontstaan en dat casco-ruimtes niet verhuurbaar bleken, maar geeft onvoldoende onderbouwing waarom zoveel meerwerk nodig was, waarom contractafspraken niet consequent zijn gevolgd en waarom bezuinigingen realistisch zouden zijn geweest. Antwoorden zijn feitelijk, maar mager en niet volledig inzichtelijk.

Reactie college

Het meerwerk is punt voor punt onderbouwd en minimaal nodig gebleken om ook de verdieping van het gebouw verhuurbaar te maken. Er is volledig conform de opdracht geleverd. Er zijn geen werkzaamheden verricht die niet schriftelijk vooraf overeengekomen zijn. Verder wordt verwezen naar de beantwoording bij punt 1 en 2.

5. Proces

Het college erkent dat de budgetbewaking tekortschiet en dat verantwoordelijkheden en besluitvorming niet altijd juist zijn ingevuld. Maar het blijft onduidelijk wanneer signalen bekend waren, waarom interne beheersing faalde en hoe mandaten precies werkten. Transparantie is beperkt en veel procesvragen blijven open.

Reactie college

Hierover zijn separate gesprekken gevoerd en zijn ook verbetervoorstellen gemaakt. Over deze voorstellen heeft u een toelichting kunnen krijgen tijdens de raadsinformatiebijeenkomst op 16 december jl. Het moge duidelijk zijn dat in een systeem van projectbeheersing en -verantwoording budgetoverschrijdingen en/of onvoorziene uitgaven vooraf met uw raad besproken worden of als dat niet kan – bijvoorbeeld de onvoorziene omstandigheid bij de Fuutstraat, waarop gelijk gehandeld moet worden – zo snel mogelijk achteraf met u worden gedeeld.

Afgelopen periode hebben wij het thema projectbeheersing opgepakt. Dit heeft geleid tot een verbeterplan (255-7). In de presentatie aan de raad op 16 december jl. is dit verbeterplan toegelicht. Het proces inzake het verenigingsgebouw is bij de totstandkoming van het verbeterplan nadrukkelijk betrokken. In het verbeterplan is afgesproken dat een project niet gestart kan worden zonder dat de projectbeheersing volledig is ingericht. Daarnaast zijn we bezig met het opstellen van richtlijnen voor uitvoering, wijzigingsbeheer en besluitvorming gedurende het project. De rollen van de verschillende, bij het project betrokken, medewerkers worden daarbij meegenomen. Tevens wordt aandacht besteed aan het versterken van de regiorol van de gemeente richting externe partijen. Zoals toegezegd komen we in mei/juni terug met de resultaten en effecten van de ingezette verbeteracties.

6. Financiën

Hoewel het college afzonderlijke posten toelicht, blijven er inconsistenties in bedragen (o.a. € 229k / € 219k / € 209k), onverklaarde boekingen en ontbrekende kosten in het kredietoverzicht. De financiële verantwoording is niet compleet en roept nieuwe vragen op.

Reactie college

In de beantwoording van bovenstaande vragen is zo goed mogelijk ingegaan op de vragen die gesteld zijn.