Op 23 januari jongstleden bent u geïnformeerd over het proces van de jaarafsluiting. Afgelopen week is het eerste concept van de jaarstukken 2025 intern gedeeld en besproken. Naar aanleiding hiervan informeren wij u graag alvast over een aantal belangrijke afwijkingen ten opzichte van de winternota 2025. Deze vroegtijdige duiding is één van de afspraken die gemaakt zijn met uw commissie P&C over verbeteringen binnen de P&C-cyclus.
Het college heeft voortdurend oog voor de externe ontwikkelingen en de financiële mogelijkheden die de gemeente heeft. Een verantwoord financieel beheer voor de korte én lange termijn vormt hierbij het uitgangspunt. Dit om de financiële weerbaarheid van onze gemeente naar de toekomst te kunnen borgen. Dit beleid, en dat van voorgaande jaren, heeft ervoor gezorgd dat onze financiële positie momenteel solide is. Kortom wij zijn koersvast, maar met ambities.
Het verwachte rekeningresultaat over 2025 valt, zoals u hierna kunt zien, positiever uit dan bij de winternota werd voorzien. Het positieve resultaat draagt bij aan een verdere versterking van het weerstandsvermogen. Deze versterking is noodzakelijk, gezien de toenemende financiële risico’s en de meerjarige investeringsopgave waar de gemeente voor staat. Tegelijkertijd staat de liquiditeitspositie onder druk als gevolg van de geplande investeringen. In de Kadernota 2027 besteden wij hier straks specifiek aandacht aan.
Op dit moment verwachten wij uit te komen op een positief resultaat van ongeveer € 4,3 mln. Dat is € 3,4 mln. méér positief ten opzichte van de bij de Winternota bijgestelde begroting:
- Ongeveer € 2,3 mln. wordt veroorzaakt door per saldo hogere baten
- Ongeveer € 1,4 mln. wordt veroorzaakt door per saldo lagere lasten
- Ongeveer € 0,3 mln. lagere onttrekkingen aan reserves
Op de totale begroting gaat het per saldo om een verschil van ongeveer 2,2% ten opzichte van de totale begrote lasten.
Afgelopen jaar voelden wij de urgentie om ook dat verschil zo klein als mogelijk te maken. Wij staken tijdens de voorbereiding van de Winternota 2025 veel energie in het op een juiste wijze inschatten van de uitputting van de budgetten in het resterende deel van 2025. Dat sorteert al effect. Toch is ook nu door de hele jaarrekening heen sprake van relatief kleine onderschrijdingen van budgetten. Bij het maken van die inschatting zijn budgethouders vaak terughoudend uit zorg voor uiteindelijke overschrijding van budgetten. Een belangrijk deel van het per saldo positieve resultaat van deze jaarrekening t.o.v. de begroting ná wijziging wordt hierdoor veroorzaakt.
Voor P&C-producten de komende jaren ondernemen wij acties om dit effect steeds kleiner te maken (zoals ook besproken met de commissie Planning & Control op 19 februari jl).
Los van deze observatie springt een aantal oorzaken van de afwijking in het oog. Die willen wij u, vooruitlopend op de jaarrekening, nu al meegeven. Voor al deze afwijkingen geldt overigens dat deze vooralsnog geen effect hebben op de meerjarenraming.
*Voordeel of Nadeel
Tot slot: bovenstaande informatie kan nog wijzigingen
De cijfers wijzigen nog als gevolg van nagekomen informatie die verwerkt moet worden in de jaarstukken of als gevolg van bevindingen uit de accountantscontrole. U ontvangt de definitieve concept jaarstukken in april, waarin de afwijkingen op productniveau groter dan € 50k uiteengezet worden per programma. De jaarstukken worden behandeld in de raadsvergadering van 21 mei 2026.
College van burgemeester en wethouders van Edam-Volendam
Ten eerste de complimenten voor het behaalde resultaat.
Maar toch bekruipt me het gevoel dat het college zich hier een klein beetje laat misbruiken binnen de verkiezingscampagnes.
Of zou het echt toeval zijn deze “meevaller” in de laatste week vóór de gemeenteraadsverkiezingen te presenteren?
Zal mij benieuwen hoe snel de coalitiepartijen hierop in gaan spelen.
Max, hier worden gemaakte afspraken tussen P&C en college netjes nagekomen. Vanuit P&C is gevraagd om eerder te informeren over verrassingen die bij het opstellen van de jaarrekening naar boven zouden komen. Vind het dan ook bijzonder dat je aangeeft dat het college zich laat misbruiken, terwijl ook een afgevaardigde van GroenLinks die nauw samenwerkte met de PvdA ook heeft ingestemd met dit voorstel.
@Nick Doevendans,
Het gaat mij niet om de wijze van informeren, het klopt dat daar duidelijke afspraken over gemaakt zijn en dat die nageleefd worden.
Waar het mij meer om gaat is het tijdstip dit nu naar buiten te brengen, ik heb daar in de campagnetijd zo mijn eigen gedachten over, dit had in mijn ogen ook in verband met de komende verkiezingen twee weken kunnen wachten.
Ere wie ere toekomt. Het huidige College van VD80,BVNL,CDA en Zeevangs Belang heeft kennelijk goed op de winkel gelet. Afspraken met P&C en de Raad zijn keurig nagekomen. Een compliment voor de ambtenaren afdeling Financiën die dat uitstekend hebben gedaan.
Max, ik zie dit soort communicatie vaker naar buiten komen. Dat heeft niets met verkiezingstijd te maken.
Jan, zo goed wordt door de door jouw genoemde partijen niet op de winkel gepast. Hoe kan je beweren dat je goed op de winkel past, op tilt slaat om in zaken te investeren en daardoor je solvabiliteit tot de absolute ondergrens laten zakken? En daarbij ook te verkondigen dat de lastenverzwaringen en bezuinigingen allemaal de schuld is van de landelijke overheid. Maar Jan, om alle investeringen te kunnen doen moest en moet er ook enorm bezuinigd worden. Bezuinigd op dienstverlening en lasten richting de burger zijn de afgelopen jaren, ondanks een OZB Nee uitspraak van VD80, enorm verhoogd.
Nick Doevendans voor wat betreft de de zgn enorme verhoging van de OZB hebben wij al uitvoerig van gedachten gewisseld. In de praktijk blijkt voor 2026 een gemiddelde verhoging tussen de 35 en 40 euro op jaarbasis voor een gemiddelde woning. De mensen profiteren nog steeds van het niet hoeven te betalen van een bedrag van 70 euro per jaar aan het Hoogheemraadschap wegens de overname van wegen. De woordkeuze “enorm verhoogd” is redelijk overtrokken maar ja…het is verkiezingstijd he. In volgende reactie ga ik in op jouw opmerkingen over solvabiliteit tot de absolute ondergrens.
Nick Doevendans vervolg: De gemiddelde solvabiliteitsratio van Nederlandse Gemeenten ligt rond de 39-40% wat aangeeft dat gemeenten over financiële buffers beschikken. In de jaarrekening 2024 was dit cijfer 38,1%. Een marginaal verschil t.o.v. de gemiddelde Nederlandse gemeente. De solvabiliteit moet je ook in relatie zien tot weerstandsvermogen,weerstandscapaciteit. Met een ratio van 3,5 is die voortreffelijk. Een weerstandsvermogen van 21.253 (x 1000) en een benodigde weerstandscapaciteit van 8,743( x 1000) op basis van risicoinventarisatie jaarrekening 2024 ziet er gewoon erg goed uit. In Volendam zouden ze zeggen…daar lopen geen darmen uit….Op basis van een BDO inventarisatie van de financiele positie van gemeenten heeft de gemeente zelfs een 10 gekregen en provinciale instemming met jaarrekening en begrotingen.
Nick Doevendans: Het ziet er financieel gewoon nog goed uit in de gemeente en dat hebben we te danken aan het college in samenspraak met PC, de raad en een uitstekende afdeling financien en nog even een aanvulling op de OZB verhoging: laatst werd ik op straat ook aangesproken over de ozb en die “gigantische”verhoging”. Ik legde het uit en degene die klaagde was verbaasd en zei toen dat ie laatst op wintersport was en öp de berg”voor één porti spaghetti 24 euro moest betalen. Toen vond ie die verhoging best wel meevallen. Alles is ook relatief.
Sjaaa, die spaghetti moet natuurlijk wel helemaal naar boven op die berg gebracht worden. Daarom kost de spaghetti die je voor nog geen 1 euro per pond bij Dirk koopt, plus 69 cent voor een blik tomaten, beetje energie en een pannetje water om het gaar te koken, 24 euro (of 48 gulden 😂).
Toen er nog geen geld bestond was alles gratis. Werd alles met elkaar gedeeld. Nu is er geld en moet je betalen van conceptie tot crematie en alles daar tussenin.
Leuk toch?
Jan, wie blijft hangen in het verleden zoekt de problemen op in de toekomst. Het weerstandsvermogen etc. zijn nu heel goed. Echter kijk ik verder. De aankomende jaren zal de solvabiliteit enorm dalen. In 2029 tot 20,4 procent. En dat is de absolute ondergrens. Duik je onder de 20 procent, dan zal groot onderhoud aan schoolgebouwen, wegen of groen waar krediet nodig voor is niet mogelijk zijn. Simpelweg, omdat banken dan ook niet meer aan gemeenten geld lenen.
Nick, in de begroting 2024 hadden we een solvabilteit van 29,7% en in de rekening 2024 38,1%. Gezien de ontwikkeling van het rekeningresultaat 2025 (en was alle jaren hiervoor ook zo) ,dat het werkelijk rekeningresultaat structureel tussen de 1 en 3 miljoen hoger lag dan de ramingen in de jaarlijkse winternota’s, maak ik me niet zoveel zorgen. Bovendien ben ik van mening dat de solvabiliteitsratio minder belangrijk is dan de werkelijke weerstandscapaciteit. Maar als je wilt blijven doemdenken om een verkiezingspunt te maken dan mag dat natuurlijk. Ik denk dat je op je qui five moet blijven en dat angst geen drijfveer moet worden om strategische of diepte-investeringen te doen in het belang van toekomstige demografische ontwikkelingen.
Het gaat hier helaas niet om doemscenario’s of een verkiezingspunt. De cijfers waar ik naar verwijs staan gewoon in de meerjarenbegroting 2026 tot en met 2029. Een positief resultaat in 2025 helpt uiteraard, maar daarmee blijf je in feite sturen op incidentele meevallers in plaats van op structurele financiële ruimte.
Daarnaast geeft het college in de eigen brief aan dat ook de liquiditeitspositie van de gemeente onder druk kan komen te staan. Dat is een belangrijk signaal.
Je stelt dat de solvabiliteitsratio minder belangrijk is. Dat klopt tot op zekere hoogte: zolang deze ruim boven de 20% blijft en de investeringen binnen verantwoorde grenzen blijven, is dat geen direct probleem. Maar wanneer de solvabiliteitsratio richting of onder de 20% zakt, wordt de financiële positie van een gemeente volgens de landelijke kengetallen duidelijk risicovoller. Dat kan gevolgen hebben voor de financiële ruimte en de financierbaarheid van investeringen.
Dat klinkt misschien als een somber scenario, maar het is in feite gewoon financieel realisme. Zeker met de onzekerheden rond de Lange Weeren en het feit dat ook project De Purmer niet zonder risico is. Met dat soort risico’s moet je in de begroting simpelweg rekening houden. Doe je dat niet, dan neem je onverantwoorde financiële risico’s.
Nick, in elke begrotingscyclus wordt een meerjarenperspectief geboden over een periode tot 4 jaar verder. Ik heb het nog nooit…dus nog nooit…meegemaakt dat de voorspelde meerjarenresultaten achteraf getoetst overeenkwamen met de jaarresultaten. Dat komt omdat meerjarenramingen altijd vanuit het “voorzichtigheidsprincipe” werden benaderd en samengesteld inherent aan geldende begrotingsvoorschriften. Natuurlijk heb je altijd onzekerheden over toekomstige noodzakelijke investeringen. Maar als het goed is hou je daar rekening mee in je weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen. Dat is gewoon verstandig financieel beleid. Als je je door angst laat leiden hou je vast aan een begroting met ongewijzigd beleid en een vast inkomstenniveau. Maar stilstand kunnen we ons zeker niet veroorloven. Stilstand is achteruitgang.