Op zaterdag 22 augustus staat Winfried Zwarthoed aan de rand van het IJsselmeer, klaar voor een lange, stille strijd tegen het water. En tegen iets wat zich veel dichter bij huis afspeelt. De 56-jarige Volendammer zwemt van Stavoren naar Medemblik, een tocht van 22 kilometer in open water. Geen wedstrijd, geen publiek langs de kant, alleen de overkant als doel. Hij doet het niet alleen: onderweg wisselt hij het zwemmen af met een mede-zwemmer, ieder op zijn eigen tempo. `Ik zie het eigenlijk niet als een zware opgave,` zegt hij nuchter. `Meer als een mooie sportdag. Alleen dan eentje met een goed doel´
Wat is NAH?
Niet Aangeboren Hersenletsel is schade aan de Hersenen die pas na de geboorte ontstaat, bijvoorbeeld door een ongeluk, beroerte of infectie. Het letsel is vaak niet zichtbaar maar kan wel grote gevolgen hebben. Deze mensen kunnen last krijgen van overprikkeling, concentratieproblemen verandering van gedrag of persoonlijkheid.
´Wat mensen niet zien is wellicht het moeilijkst, het hersenletsel is niet zichtbaar maar beïnvloedt wel je gehele leven. Zo zwem ik voor Eric Bond die bij de tourclub advies uitbrengt met betrekking tot de financiën.´ Eric kon de eerste maand bijna niets, de tweede maand ging het iets beter. Omdat de schade binnenin onzichtbaar is leef je tussen HOOP en Angst.
Hoop en angst!
Indien Hersenletsel je overkomt zit je als gezin in een traject van onderzoeken en behandelingen en revalidatie. Dat zijn intensieve dagen vol emoties. Verdriet, frustratie maar ook vol met hoop, dat er iets mogelijk is, dat je kan en mag herstellen. Eric fietst nu op een driewieler, maar hoopt ooit weer normaal te kunnen fietsen.
Tegelijkertijd is er angst. Wat als dit het is? Wat als je moet leven met deze beperkingen. In die onzekerheid helpt het mensen om iets te betekenen en te doen voor de ander, waar je wel invloed op heb.
´Eric vindt het lastig om hulp te vragen, net als mijn moeder met dementie, maar voor een goed doel durf ik het aan te vragen om hulp in de vorm van een donatie, daar ik niet alleen werkloos wil toekijken.´
De overtocht ontstond niet op een trainingsschema, maar ergens tussen vriendschap, goede voornemens en het besef dat je sommige dingen uiteindelijk alleen moet doen. ´We doen met vrienden wel vaker iets,´ vertelt Zwarthoed. `Een keer jeu de boules, een keer een sportieve uitdaging. Ik dacht: laten we het IJsselmeer overzwemmen. Vroeger fietste ik samen met Erik tegen bergen op. Dan had je een doel. Maar waar plannen vaak beginnen in gezamenlijk enthousiasme, eindigen ze soms net zo makkelijk in de praktijk. Door een ongeluk of beroerte krijg je zomaar iets, en ben je afhankelijk.´
Zijn voorbereiding is praktisch. ´Gewoon veel zwemmen in mijn vrije tijd. Ik heb een jaarabonnement genomen en ben begonnen.´ Dat hij het serieus neemt, blijkt uit een recente test: honderd keer honderd meter zwemmen, dat zijn 400 baantjes in het binnenbad. De gehele overtocht van 22 kilometer zijn er veel meer. Dat gaf wel vertrouwen. ´Toch weet hij dat het IJsselmeer geen zwembad is. ´Je krijgt te maken met golven, kou, vermoeidheid. Dat is anders. Maar dat hoort erbij.´698
Tijdens de overtocht zwemt hij niet alleen. Samen met Tammara uit Vroomshoop vormt hij een duo onder de naam Vol Hoop. Ze wisselen elkaar af, telkens een uur in het water. ´Als je stopt, ga je de boot in, kom je even bij. En dan weer verder. Iedereen zwemt in zijn eigen tempo. Je kunt in het water niet op elkaar wachten.´
Geen weg terug
Wat hem drijft, gaat dieper dan alleen sport. Het zit in zijn achtergrond, zijn werk en zijn familie. Zwarthoed werkt als gevangenisbewaarder en ziet dagelijks hoe mensen proberen opnieuw te beginnen. ´Er wordt ongelooflijk veel gedaan om mensen inzicht te geven in hun gedrag. Dat is mooi om te zien. Herstel is daar een belangrijk thema´ Maar waar herstel in detentie mogelijk is, geldt dat niet voor hersenziektes. ´Daar zit voor mij het verschil. Bij NAH of dementie is er geen weg terug. Je ziet iemand achteruitgaan en je kunt er niks aan doen, met revalidatie en steun kun je iemand letterlijk helpen.´
Zijn blik op de samenleving is helder, maar ook kritisch. ´Ik vind dat we te individualistisch zijn geworden. Mensen nemen minder verantwoordelijkheid. Terwijl je juist afhankelijk bent van elkaar.´ Hij wijst op Volendam als tegenvoorbeeld. ,,Hier zie je soms dat het anders kan. Als er een goed doel is, dan staat iedereen op. Dat zit in het dorp. Dat moeten we koesteren´
Die gedachte neemt hij mee het water in. Letterlijk. Want als het zwaar wordt, denkt hij niet aan meters of minuten, maar aan iets anders. ,,Dan zie ik mijn moeder voor me. Met een koppie en een taartje. Maar ook het besef dat ik op deze manier iets kan bijdragen aan onderzoek naar de hersenen. Dat beeld geeft me kracht. Iemand die op je wacht, dat is alles´
Eric, Tamara en Winfried via Swim4brains en de Hersenstichting
Winfried Zwarthoed zwemt op zaterdag 22 augustus het IJsselmeer over om geld in te zamelen voor de Hersenstichting. Met zijn actie wil hij bijdragen aan onderzoek naar hersenziektes zoals dementie en niet-aangeboren hersenletsel.