Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de reactie van het college inzake het ontwerp- vervoerplan Zaanstreek-Waterland 2025. Het college heeft besloten om schoorvoetend in te stemmen met het ontwerp-vervoerplan 2025.
Reactie versturen naar de Adviescommissie Zaanstreek-Waterland
In het concept-vervoerplan van EBS wordt het voorstel gedaan voor het openbaar busvervoer in de concessie Zaanstreek-Waterland vanaf 15 december 2024. Op basis van het programma van eisen heeft EBS tijdens de aanbesteding een vervoerplan gemaakt. Als gemeente kunnen wij via de Adviescommissie Zaanstreek-Waterland onze reactie versturen.
Edam-Volendam behoudt buslijnen naar Amsterdam Centraal
De nieuwe bus-concessie Zaanstreek-Waterland is op 10 december 2023 van start gegaan. Bij de vorige concessie reden er vanuit Edam-Volendam een tweetal bussen rechtstreeks naar Amsterdam Centraal. Dit waren de 314 en de 316. Hierbij reed de 316 om en om via halte Zeddeweg en via halte Marinapark. Het om en omrijden van één lijn is een structuur die niet meer wenselijk is bij de nieuwe concessie.
Door werkzaamheden bij Amsterdam Centraal rijden van 10 december 2023 tot 1 september 2024 alle bussen naar Amsterdam Noord. Daarom had de gemeente Edam-Volendam nog een keuze wat betreft de lijnvoering naar Amsterdam Centraal.
Ook voor de nieuwe concessie heeft Edam-Volendam bedongen dat er een tweetal bussen rechtstreeks naar Amsterdam Centraal rijden. Dit is sowieso R-net 314 vanuit Edam Busstation. In het voorstel van EBS rijdt ook de R-net 316 wederom naar Amsterdam Centraal. Echter is dat nu via het Marinapark in plaats van via de Zeddeweg. Dit is niet in lijn met het collegebesluit genomen in maart. De inhoud van het collegebesluit is kenbaar gemaakt aan EBS en de Vervoerregio Amsterdam.
Schoorvoetend instemmen met het Vervoerplan 2025
Op hoofdlijnen kan de gemeente Edam-Volendam tevreden zijn met het voorlopige EBS vervoerplan 2025. Zo zijn er 2 directe lijnen naar Amsterdam Centraal (R-net 314 en R-net 316). Daarnaast is er sinds de nieuwe concessie een toeristenlijn (namelijk 800 en in de zomer ook 801). De toeristenlijnen 800 en 801 rijden van Amsterdam centraal naar de Zaanse Schans, Edam, Volendam en terug naar Amsterdam, en stoppen alleen op de toeristische haltes.
Minder content is het college over de gekozen route van de R-net 316 door Volendam naar Amsterdam Centraal. Deze gaat namelijk via het Marinapark. Deze keuze is gemaakt vanuit het perspectief van de toerist. Zodat zij de beschikking hebben over een rechtstreekse lijn naar Amsterdam Centraal.
In maart 2024 zijn er ambtelijk gesprekken geweest over dit onderwerp en zijn er diverse varianten uitgewerkt. De voorstellen vanuit de gemeente Edam-Volendam om een buslijn naar Amsterdam Centraal via de Zeddeweg te laten rijden hebben niet geleid tot een oplossing.
De positieve aspecten van de voorgestelde variant (R-net 316 naar Amsterdam Centraal via het Marinapark):
- R-net 316 rijdt in dit concept-vervoersplan in hoge frequentie naar Amsterdam Centraal. Daarmee is het aantal ritten vanuit Volendam naar Amsterdam Centraal hoog. Dit is ook de wens geweest vanuit de gemeente Edam-Volendam inzake de nieuwe concessie.
- Een extra rechtstreekse verbinding naar Amsterdam Centraal vanuit het Marinapark is interessant voor toeristen. Dit kan op termijn bijvoorbeeld leiden tot minder touringcars op de Julianaweg.
- Bij de varianten van M-net 110 naar Amsterdam Centraal via de Zeddeweg, zijn er slechts 1 of 2 ritten die per uur in de spits die naar Amsterdam Centraal rijden. De kans is dan ook groot dat deze bus al vol zit in de Broeckgouw.
- De gemeente Edam-Volendam investeert in 2024 in de halte Brederodestraat. Onder andere met aanvullende fietsparkeerplaatsen. Dit zal bij deze variant de belangrijkste halte blijven in Volendam.
De negatieve aspecten van de voorgestelde variant (R-net 316 naar Amsterdam Centraal via het Marinapark):
- Een groot deel van Volendam (ongeveer 50%) kan niet op loopafstand een halte bereiken met een bus naar Amsterdam Centraal. Als de 316 naar Amsterdam Centraal rijdt dan kan men vanaf andere drukke haltes (Zeddeweg en Dirk Visstraat) alleen nog maar kiezen voor lijnen die naar Amsterdam Noord gaan. Dit betekent dat voor Volendam West (Blokgouw) de dichtstbijzijnde halte naar Amsterdam Centraal het Marinapark en Volendam Centrum wordt.
- Halte Marinapark is op dit moment niet ingericht voor busreizigers die met de fiets naar deze halte komen.
Bij elkaar opgeteld rijden er ongeveer 36 bussen per etmaal van het type M-net in de vorm van buslijn 110 vanuit Volendam naar Amsterdam Noord. Daarentegen rijdt buslijn 112 met 60 bussen via de Zeddeweg naar Amsterdam-Noord en buslijn 316 met 84 bussen via de Zeddeweg naar Amsterdam- Centraal. Gezien de grote capaciteit van de R-net bussen, is de reizigerscapaciteit naar Amsterdam Centraal minstens zo groot als via de M-net bussen 110 en 112. Daarbij is er ook nog de hoog frequente bus 314 vanuit Edam busstation naar Amsterdam Centraal.
Conclusie
Om Amsterdam Centraal bereikbaar te houden voor werkende en studerende forenzen uit het westen van Volendam is een variant waarbij een bus rijdt via de Zeddeweg de gewenste situatie. De reizigersaantallen geven niet aan dat er de behoefte is om alleen maar naar Amsterdam Noord te reizen vanuit Volendam West.
Aan de andere zijde kunnen we als gemeente Edam-Volendam niet ontevreden zijn met de totale reizigerscapaciteit vanuit onze gemeente naar Amsterdam Centraal. Het voorstel is dan ook om bij EBS als concessiehouder en de Vervoerregio Amsterdam als concessieverlener aanvullende eisen neer te leggen.
Allereerst dient de halte Marinapark voor 1 september in overleg opnieuw ingericht te worden zodat er meer fietsen op een goede manier gestald kunnen worden. Daarnaast is er de schriftelijke toezegging nodig dat EBS en de VRA bereid zijn om nog in gesprek te gaan over maatwerk wat betreft de gewenste verbinding Zeddeweg naar Amsterdam Centraal als de reizigersdata dat uitwijst.
Overige opmerkingen over het Vervoerplan Zaanstreek-Waterland 2025
In het vervoerplan is opgenomen dat M-net 112 nu en ook in de toekomst niet meer rijdt tussen Hoorn en Edam. De extra dienstregeling kilometers die vrijvallen worden gebruiken op lijnen 314, 316 en de scholierenlijn 614. Voor ons als gemeente is het op dit moment niet te overzien welke impact dit gaat hebben en of de forensen en scholieren hier hinder van ondervinden. We vragen om meer uitleg over de verbinding van Edam naar Hoorn, inclusief de beweegredenen van de Vervoerregio Amsterdam.
Een behoorlijke achteruitgang. Of ik moet het verkeerd hebben.
De 312 slaat volgens mij nu rechts af bij de rotonde Leendert Spaanderlaan richting bowling, waar zijn laatste halte in Volendam is. Betekent dat forensen die achter in de planetenbuurt of in de schildersbuurt wonen een stuk moeten lopen of fietsen willen zij een bus kunnen pakken naar Amsterdam Centraal of Amsterdam Noord.
Snap echt niet waarom die reizigers naar Centraal willen en dus Station Noord (NZ-lijn) voorbij rijden. Kost heel veel tijd en kilometers en die kun je, zo ik hier ook lees, beter in Edam-Volendam aan de andere kant van de lijn inleggen. Plus dat je voor veel bestemmingen in Amsterdam snellere overstapmogelijkheden hebt op bijv. Vijzelgracht of Ferdinand Bolstraat. En vaak directe treinverbindingen (Schiphol) met bestemmingen in Nederland vanaf Station Zuid.
Ik snap het ‘probleem’ ook niet. Van mij mogen alle bussen Station Noord als eindhalte krijgen.
Station Noord sluit met die metro veel beter aan op verder reizen in Amsterdam.
Alleen de mensen die vanaf CS per trein verder moeten reizen moeten dan even een keertje extra overstappen.
Zeg, kan er ook iets vermeld worden over de gevolgen voor de bewoners van de Zeevang? Het is Volendam dit en Edam dat in dit artikel.
“Alleen de mensen die vanaf CS per trein verder moeten reizen moeten dan even een keertje extra overstappen.”
Dat doe ik nu al een tijdje. Heerlijk als haringen in een ton in de metro. In de bus kan ik altijd zitten, dus blijf ik liever zitten tot Amsterdam Centrum.
Bij de besluitvorming over de aanleg van de Noord-Zuid-lijn is uitdrukkelijk de tijdwinst voor de reizigers uit groot Waterland meegenomen, net als dat de afname van het aantal busbewegingen door de IJ-tunnel naar Amsterdam Centraal heel zwaar mee woog. Wie dan besluit/adviseert om veel bussen niet naar Noord maar, parallel aan de metro, toch naar Centraal te laten rijden zou, buiten de dreigende congestie in de binnenstad, dat eens goed door moeten rekenen: het aantal bussen maal de tijd (loonkosten) en de overbodige kilometers (brandstof). Per dag is dat al schrikken… Daarnaast heeft er alles van dat o.a. de busreizigers uit Zeevang hier de rekening voor moeten gaan betalen. Misschien moet Amsterdam als pressiemiddel dan toch de IJ-tunnel maar sluiten voor regionale bussen en, in afwachting van de brug, een tunnelbuis open stellen voor fietsverkeer.
Bij de besluitvorming overbrengen aanleg van de Noord-Zuid lijn zijn heel veel dingen aangenomen die in de praktijk totaal anders uitpakten.
Reizigers zijn heel goed in staat om zelf uit te maken wat voor hen.
Als de tijdwinst en het overstap gemak inderdaad zoveel beter is via de N-Z lijn dan zouden ze dat echt wel doen.
Men zou b.v. eens via een enquete de vraag kunnen stellen “Waarom reist U rechtstreeks naar het C.S. en niet via metrostation Noord?”
Daar zouden zomaar eens goede redenen voor kunnen zijn.
Observant,
“ Bij de besluitvorming overbrengen aanleg van de Noord-Zuid lijn zijn heel veel dingen aangenomen die in de praktijk totaal anders uitpakten.”
“heel veel” … Zoals wat? Noem er es drie.
John,
Overduidelijk natuurlijk de kosten, maar ook de duur van de aanleg en de uiteindelijke hoeveelheid dagelijkse gebruikers.
Het probleem begint met de vaststelling dat de ruimte in en om het Centraal niet van elastiek is, net als de hele Amsterdamse binnenstad. Toeristenbussen mogen er maar heel beperkt en onder voorwaarden in en door de NoordZuidlijn hoeven streekbussen ook niet meer naar Centraal. Er is een knip gemaakt in de Prins Hendrikkade om die enorme stroom voetgangers ruimte te geven, die gecompenseerd wordt door de De Ruijtertunnel. De Cuijperspassage is aangelegd om ruimte in het station te realiseren, meer treinen gaan via station Zuid, en ga zo maar door. Dan kun je wel een enquête houden, maar daar los je de grenzen aan de ruimte niet mee op. Ter vergelijking; je kan het publiek ook vragen of ze willen dat er 20 liter water in een emmer kan. Wat het antwoord ook zal zijn, bij meer dan 10 liter stroomt die over, en dan heb je echt een probleem.
Als het echt allemaal kommer en kwel zou zijn bij het C.S. zouden de reizigers de eersten zijn die hier last van hebben en daar ook alternatieven zoeken.
Immers, zij zijn degenen die hun aansluiting missende laat op hun werk, school of college komen.
Je mag het C.S. vergelijken met een emmer van 10 ltr, maar dan eentje met allerlei gaten in de bodem.
Je kunt er wel meer dan 20 ltr in laten lopen, maar het stroomt er ook weer uit.
Zo werkt dat bij een station ook.
En die enquete hoef je niet te houden als de reiziger je niet interesseert.
Om zoveel mogelijk mensen uit de auto te trekken is het belangrijk dat het OV simpel, snel, op tijd en kosteneffectief is.
Uit mijn ervaring is het toevoegen van een verplichte overstap een extra schakel aan complexiteit. Een risico. Risico op een gemiste overstap waarbij de “tijdswinst” (die ik overigens niet zo ervaar want het is een behoorlijke tippel van het metrostation naar de treinen). Risico op problemen met de metro waardoor je strandt op Noord. En onduidelijke kosten want weer een ander bedrijf met eigen kostenopbouw en abonnementen.
Hoe jaag je mensen de auto in? Nou, zo.
Dick,
Je noemt de bekende problemen die te maken hebben met de realisatie van de NZ-lijn. Die lijn is er nu. Om de zes minuten vertrekt er een metro vanaf station Noord. De metro komt ook langs Centraal. Het heeft veel gekost met veel tegenslag, maar het is een hele vooruitgang vind ik.
Dit heeft weinig tot niks te maken met het huidige ontwerp EBS-vervoerplan, dat beschrijft hoe ze hun bussen willen laten rijden. Ook naar Amsterdam. Welke bussen rijden naar Noord en welke naar Centraal. Voor een enquête moet je bij EBS zijn, zou ik denken.
John,
Je vroeg 3 dingen die anders uitpakte na de besluitvorming over de aanleg van de Noord-Zuidlijn. Als je iets anders bedoelde, moet je de vraag anders stellen.
In de spits is de capaciteit van de metro te weinig. Dan zou een extra bus naar centraal wel welkom zijn. En die zijn tegenwoordig ook elektrisch.
Kijk es naar de kop boven deze post Dick.
Een groot deel van de bezwaren heeft te maken met de 316 die niet meer langs de Bowling rijdt. De reden is dat men wellicht teveel rekening houdt met toeristen van het Marinapark.
Waarom niet flexibele routes rijden. Voor woon-werkverkeer, tijdens de spits, houden zoals het was. En daarbuiten wat vaker op het Marinapark rijden. De reizigersdata wijzen toch nu al uit wat en op welke tijdstippen de optimale routes zijn?
Men kan er van alles bijslepen, maar feit blijft dat waar medio jaren ‘90 bij de plannen voor 2015 gezegd werd dat de limiet van het Centraal met 175.000 treinreizigers per dag echt bereikt zou zijn, men er momenteel in 2024 200.000 telt en de verwachting voor 2030 op 280.000 gesteld is. En dat eigenlijk alleen maar door slimme ingrepen in een relatief klein gebied, wat alleen door het IJ te dempen groter gemaakt zou kunnen worden. En dat is door de haven uitgesloten. Alles wat daar niet moet zijn moet daar dus ook niet komen, anders gaat dat niet lukken en gaat op termijn alles vastlopen. En over auto’s. Kwam zaterdagavond door omstandigheden voor het eerst in jaren met een auto thuis. Waarvoor ik na 50 minuten zoeken een parkeerplaats vond op bijna 1200 meter van mijn huis. Er is ruimte tekort voor van alles, en ik had voor die emmer beter een bierkrat als voorbeeld kunnen noemen. Daar kunnen 24 flesjes in. Of meer, maar dan moet je ze wel stukslaan en versplinteren.
En die drukke metro valt ook wel mee. Zeker in vergelijking met de wegen in de spits Terwijl je “lekker” zit in je stilstaande wagen in de file, moet je regelmatig staan in de metro. Alleen rijdt die ondertussen wel door…
En nog even terug naar eind vorige eeuw: Leidseplein, Rembrandt- en Thorbeckeplein, Nieuwmarkt, Spui en Haarlemmerplein waren allemaal grote parkeerplaatsen en de Prins Hendrikkade van de Martelaarsgracht tot het Scheepvaarthuis één langgerekte bushalte met stationair draaiende streekbussen, waar overstappende treinpassagiers regelmatig doornat en met een stukgewaaide paraplu over een redelijk gevaarlijke oversteekplaats aan kwamen rennen vanaf het Stationsplein. Terwijl er in de avondspits op de vluchtstrook van de Nieuwe Leeuwarderweg in Noord ook nog een rij bussen stond te wachten tot er ruimte was om de stad in te kunnen. Wat is het verslechterd allemaal…
Niemand schrijft dat het slechter is geworden. Wel dat het beter kan.
Vanmorgen weer hutje-mutje in de metro naar Centraal.
Punt is dat alle verkeer van noord naar zuid (Holland) via Amsterdam moet, terwijl lang niet iedereen via Amsterdam zou hoeven. Maar je hebt geen keuze. En zolang er meer inwoners komen in Noord Holland zullen er dus meer gaan reizen via Amsterdam. Als Amsterdam daar geen ruimte voor heeft moet je iets gaan regelen om Amsterdam heen.
Als ik naar Sloterdijk moet hoef ik niet langs Amsterdam Centraal in principe, maar ik heb nu geen andere keuze, of ik moet er een half uur langer voor gaan uittrekken per enkele reis.
Er zijn uit Noord Holland weinig andere mogelijkheden dan over Amsterdam (en een beetje Haarlem), of het moet de pont bij Nauerna zijn… Uit Noord Holland gaat alleen busverkeer uit Waterland via Centraal. De rest, Alkmaar, Hoorn, Zaanstreek, Haarlem en steeds meer Purmerend gaat over Sloterdijk. Edam/Volendam-Sloterdijk is via Station Purmerend rond een uur en via Noord/Centraal 50 minuten, dus waar dat half uur vandaan komt zie ik niet. Het zou inderdaad sneller kunnen, maar dan moet er een vrije busbaan Edam/Volendam-Purmerend Station komen, want daar vandaan is Sloterdijk 20 minuten. Wat wel tot een verbetering zal leiden is (eindelijk) de metro-verbinding Isolatorweg-Centraal realiseren waardoor geen overstap metro-trein, met door elkaar lopende reizigersstromen, gemaakt hoeft te worden.
Als je een vloeiende aansluiting van Volendam via Purmerend naar Sloterdijk hebt is het inderdaad best een snelle verbinding, maar die vloeiende aansluiting heb je niet altijd. En je hebt minder keuze in bussen en treinen dan wanneer je via Amsterdam Centraal reist. Dus als er een kink in de bus- of treinkabel komt heb je via Purmerend meteen een probleem. En die kink treedt nogal eens op in het OV.