Hoe beschermen we onze kinderen tegen negatieve effecten van sociale media? Wie is er verantwoordelijk voor die bescherming? En hoe benutten we aan de andere kant de kansen die de online omgeving met zich meebrengt? De Tweede Kamer houdt zich bezig met deze vragen. Regina van den Eijnden onderzoekt sociale-media-gebruik onder jongeren aan de Universiteit Utrecht. Samen met collega-onderzoekers, waaronder oud-collega Ina Koning (Vrije Universiteit Amsterdam), werd ze uitgenodigd bij het rondetafelgesprek van de Tweede Kamer over online kinderrechten.
Verslaafd gedrag
Van den Eijnden begint haar betoog: “De afgelopen tien jaar hebben we onderzoek gedaan naar de impact van sociale-media-gebruik. We zien dat de grip van de sociale-media-industrie groter is geworden. Uit internationaal onderzoek (HBSC) zien we dat het percentage van problematische gebruikers stijgt: in 2017 was vier procent van de meisjes verslaafd aan sociale media, in 2021 was dat zeven procent.”
En dat verslaafde gedrag is problematisch. Het heeft namelijk allerlei negatieve gevolgen voor het kind. “Als we kijken naar verslaafd gedrag, zien we duidelijk dat het een negatieve spiraal aanzet. Kinderen gaan slechter in hun vel zitten en krijgen meer depressieve symptomen. Ook het zelfbeeld wordt negatiever en concentratie neemt af.” Dat ligt zeker ook bij de sociale-media-industrie, bepleit Van den Eijnden: “Er worden allerlei verslavende elementen toegevoegd, waardoor kinderen en jongeren aan hun telefoon gekluisterd blijven.” Denk hierbij aan endless scrolling: het feit dat er via apps nieuwe content blijft komen, die kinderen soms wel en soms niet boeit, zorgt voor onregelmatige dopamine shot. Een principe dat ook bij gokautomaten wordt gebruikt en zeer verslavend werkt.
Als we kijken naar verslaafd gedrag, zien we duidelijk dat het een negatieve spiraal aanzet. Kinderen gaan slechter in hun vel zitten en krijgen meer depressieve symptomen. Ook het zelfbeeld wordt negatiever en concentratie neemt af.
Regina van den Eijnden – Universitair hoofddocent Interdisciplinaire Sociale Wetenschap (UU)
Inhoud
Maar ook de inhoud die wordt getoond is niet altijd even veilig voor kinderen. Collega-onderzoeker Ina Koning vult aan: “Onderzoek uit 2022 laat zien dat kinderen continu worden blootgesteld aan schadelijke video’s op TikTok. Elke 39 seconden worden schadelijke video’s over lichaamsbeelden en mentaal welbevinden getoond. Binnen 2,6 minuut zien kinderen zelfs video’s over suïcide.”
Tiener zit in donkere kamer op telefoon.
Binnen het rondetafelgesprek blijft de hamvraag: wie is er verantwoordelijk voor kinderen die online risico’s lopen? Koning: “We kunnen er niet op vertrouwen dat techbedrijven zich hiervoor inzetten, zij hebben compleet andere belangen. Er wordt gewerkt aan regulering, maar voor de huidige generatie duurt dat te lang. Het is belangrijk dat er vanuit de overheid op korte termijn richtlijnen worden gesteld voor veilig schermgebruik. Deze richtlijnen moeten ouders en jeugdprofessionals helpen om om te gaan met schermgebruik.”
Van den Eijnden is het daarmee eens: “Heel veel ouders hebben geen idee hoe ze moeten omgaan met smartphonegebruik en gamegedrag van hun kinderen. Veertig procent van de ouders heeft spijt van het te vroeg geven van een smartphone aan hun kinderen. Laat er een advies komen vanuit de overheid waarin staat dat smartphones pas worden aangeraden vanaf 13 jaar. Mocht er al een smartphone zijn, laat die dan niet op het lijf van je kind dragen, maar zorg voor een vaste plek in de huiskamer. Spreek af dat de telefoon niet van henzelf is, maar dat het een gezamenlijk product is. En laat je kinderen ‘s avonds geen smartphone meenemen naar de slaapkamer.”
Rol van techbedrijven
Hanneke van der Werf externe link (Tweede Kamerlid van D66) vraagt of techbedrijven hier niet ook een rol in moeten spelen. Van den Eijnden is kritisch: “Ik denk dat een campagne puur vanuit de overheid moet komen en dat de industrie hier niks mee te maken heeft. Bij de NIX-campagne of de campagne om jongeren niet te laten roken was ook de drank- of tabaksindustrie niet betrokken.” Van der Werf verduidelijkt haar vraag: “Hoe kun je afdwingen dat het niet een vrijblijvende poster blijft die twee maanden in een bushokje hangt?” Als reactie geeft de onderzoeker: “Ik denk dat het twee verschillende dingen zijn. Je hebt aan de ene kant de adviezen van de overheid. Aan de andere kant zijn er wetten en regelgeving om de industrie een halt toe te roepen.”
Regina van den Eijnden – Universitair hoofddocent Interdisciplinaire Sociale Wetenschap (UU)
Richtlijnen
Barbara Kathmann externe link (Tweede Kamerlid van GL-PvdA) is het eens met richtlijnen die snel moeten komen. Als politicus en moeder spreekt zij: “Eigenlijk is mijn kind al verloren. Maar laten we dan voor alle ouders en kinderen die jonger zijn nu snel handelen. Wat vindt mevrouw Koning van de richtlijnen: geen smartphone tot 12 jaar, van 12 tot 14 jaar een startphone die beperkt toegang tot apps geeft, vanaf 14 jaar een smartphone die nog niet alles kan en vanaf 16 jaar pas smartphone met sociale media?” Ina Koning vindt het een mooie oplossing. “Met de huidige sociale-mediaplatforms is het inderdaad goed om smartphonegebruik zo lang mogelijk uit te stellen. Tegelijkertijd bieden sociale media kansen: contacten maken met vrienden over de hele wereld kan heel waardevol zijn. Liever zou ik dus kindvriendelijke sociale-mediaplatforms zien. Zonder verslavende elementen, onder begeleiding van ouders met de zekerheid dat de leeftijdsverificatie in orde is.”
Liever zou ik kindvriendelijke sociale-mediaplatforms zien. Zonder verslavende elementen, onder begeleiding van ouders met de zekerheid dat de leeftijdsverificatie in orde is.
Ina Koning – Universitair hoofddocent bij Klinische Kind- en Gezinsstudies (VU)
Het is gewoon ernstige dopamineverslaving en als je niet de moed, noch de kracht hebt jezelf los te koppelen van je telefoon, meesterschap te verkrijgen over je ego en in te zien dat dat ding gewoon een levensgevaarlijke enkelband is, ben je gewoon reddeloos de rest van je leven een mobile junk, waarbij vergeleken een heroïneverslaafde peanuts is.
Snaar,
Zoals je bij een andere post opmerkte:
“ Het is in het Universum nog steeds een wet: Wat je zegt ben je zelf.”
Maar Snaar oordeelt wel vaker over iets waar ze geen verstand van heeft of de feiten niet van kent. Snaar wist ook gelijk dat de bestuurder van de auto die te water is geraakt met z n telefoon zat spelen. Zal wel ingeseind worden door het universum.
Koen, het is je misschien nog niet opgevallen dat er de laatste tijd kweeniehoeveel auto’s de plomp in zijn gereden, of tegen een boom, of tegen een voorganger, echt, het regent ongevallen…
…sinds de intrede van het gebruik van de mobiele telefoon in de auto en een StomStom beeldscherm in de auto, die jou vertelt hoe je moet dènken.
In België staan er zelfs talloze waarschuwingsborden langs de snelweg om gebruik van wat voor afleidende apparaat dan ook te stoppen en je aandacht op de weg en het verkeer te richten.
Niet voor niets.
Maar dan weet je nog steeds niet of deze bestuurder dat ook heeft gedaan.
Je kan en mag daar niet zo over oordelen.
Koen, bewijs het tegendeel dan maar. Ook van al die andere ongelukken.
Onderzoek dan ook meteen of al die bestuurders gevaccineerd waren, want gevaccineerden denken niet zelf.
En pak meteen ook dat akkevietje van die toeristenbus die in Boeren Waterland in de sloot belandde even mee in je onderzoek. Die bus mocht daar helemaal niet rijden, maar de DomDom stuurt je daar gewoon in en StomStom achter het stuur gebruikt zijn intuïtie niet.
Snaar wacht geduldig op het resultaat van jouw Waarheid.
Hahaha. Mispoes!
Snaar heeft hier dus totáál geen last van.
Haar mobiel blijft ALTIJD thuis (al vanaf de uitvinding van die asociale ramp, want Snaar doet niet mee aan massahysterie), staat de hele dag in de vliegtuigstand en bellen doet ze met een gewone ouderwetse telefoon met zo’n hoorn eraan, want dat praat lekkerder en het geluid is beter.
Die mobiele telefoon heeft ze alleen maar in gebruik voor de ING-app, Spotify, Storytel en als camera.
Wil je haar bereiken, dan staat e-mail – vanzelfsprekend op haar laptop – dag en nacht paraat om berichten te ontvangen en voor de intimi Whatsape 🦧
All you need is the genuin you.
The real right version that is proud and true.
Snaar,
Hoe komen jouw berichten op GW? Toch wel via een apparaat met een scherm.
Je was er ook snel bij. 26 minuten. Ik nu binnen 20. Ik merk het bij mijzelf. Ook dit is verslavend. Dus nu hou ik erover op.
Snaar heeft een laptop John, met een lekker groot beeldscherm, kopje thee met een chocolaadje erbij enzo, zodat Snaar er op haar gemak rustig voor kan gaan zitten om met haar vrolijke vriendjes te spelen.
Dus niet op met een debiel in de auto, op de fiets of achter de kinderwagen.
Nog één dingetje.
Ik ben het helemaal eens met de voorstellen en strekking van dit verhaal.
Ik zie het aan mijn eigen kleindochter. Ze wil graag maar de ouders en wij ook, proberen schermen tot het minimum te beperken. Gelukkig houdt ze erg van spelen.
Schermen zijn zo verslavend dat zelfs Snaar eraan verslaafd is. Al ontkent ze dat.
Snaar is geenzins verslaafd. Ze laat het hele GW met het grootste gemak als een baksteen vallen.
Het zou zomaar eens kunnen dat jij er zèlf aan verslaafd bent, gezien de veelvuldige ellenlange lappen tekst van jouw hand.
Ieder zijn missie toch?
Zoals ik al zei Snaar, merk ik aan mijzelf dat ik ook redelijk verslaafd ben aan dat ding. Daarom laat ik het, net als jij, vaak thuis als ik de deur uitga, de openbare ruimte in. Als we buiten al die mensen zien die op hun schermpje kijken we eigenlijk naar onszelf.
En of je nu op je laptop over het WWW surft of op je telefoon, daar zie ik geen verschil in hoor.
Je doet mij denken aan de veeldrinker die ontkent dat ie een alcoholprobleem heeft.
En als argument gebruikt dat ie voornamelijk uit grote glazen drinkt. Niet uit kleintjes.
Zelfs als je haar eigen argumenten tegen haar inzet moet ze het laatste woord hebben.
Vrij triest eigenlijk. Maar in dit geval zal het wel weer “wat je zegt ben je zelf” zijn. Als het Snaar uitkomt.
Voor de rest van de wereld ben je gewoon keihard uitgeluld. Goeie move John.
Snaar weet wat ze doet, ook al wordt ze niet altijd begrepen, maar dat is niet erg, daar hebben meer mensen mee te maken in deze illusionaire wereld die niet echt bestaat.
Oorzaak is meestal gebrek aan humor.
Het valt me op dat het in de commentaren op deze plek vaak al heel snel niet meer over het onderwerp gaat, maar dat de ‘discussie’ al snel ontaardt in gehakketak en elkaar in de haren zitten.
Ook het gegeven dat gedachten vrij zijn is hier soms ver te zoeken.
Voor je het weet heb je bijv. het woord complot aan je broek hangen (toch, John?).
Snaar heeft een visie. En een blik op de plank staan, dat ze opentrekt ongeacht het onderwerp. Daar komen dus vaak (starre) clichés, hapklare brokken uit, waarmee ze vaak haar doel voorbij schiet. En volgens mij is ze daarin niet de enige. Maar ook dit is maar weer een mening.
Misschien eens een echt praatgroepje oprichten, waarbij, met respect voor elkaars standpunt, dingen live besproken worden?
Inderdaad, zodra Snaar in beeld komt gaat het binnen no time alleen nog maar over haar en haar ‘gekte’.
Daar zeg je voor het eerst iets goeds, “voor haar gekte”. Als je bij mij mensen gaat veroordelen waarvan wij niet weten of het daadwerkelijk zo is, en dat gevaccineerde niet zelf denken, dan stop ik even met deze discussie. Want dan gaan we over op waanzinnig gedrag. En van waanzinnige kun je het nooit winnen, want die hebben hun eigen waarheid al is die wel heel vaak eenzijdig en helemaal nergens op gebaseerd. Maar Snaar zal wel weer het laatste woord willen hebben. In dat geval kan ik alleen maar zeggen. TJA
Toen ik opgroeide hing de telefoon thuis in de gang. Kon iemand rustig bellen (in de kou) en had de rest van de familie de ruimte voor eigen gesprekken. Ben net lopend van de Overtoom door het Vondelpark naar de Hobbemakade gegaan en heb mijn aandacht eens gericht op mensen achter kinderwagens en buggy’s. Zijn er best veel, want het is lekker weer. Ben er welgeteld één tegen gekomen die NIET met een telefoon in de weer was. Hoezo ligt dit probleem dan bij kinderen? En toch best verklaarbaar dat die zo een taal- en communicatieachterstand oplopen?
Ga eens bij een bushalte kijken, op een metrostation, treinstation, of in de bus, metro of trein. Ik denk dat minder dan 5% niet op een telefoon staat te koekeloeren, of zo’n ding in de hand houdt.
Over 3 generaties lopen ze allemaal krom met een vergroeide hand waar de telefoon precies in past. 🙄
Sjaakie heeft sinds 2021 zijn mobiel opgeschoond van alle asociale media en heeft al zijn 2.000 volgers/nep vrienden van z’n toestel verwijderd. Geen rode balletjes, geen pingetjes, geen flitsende schermpjes meer, heerlijk die rust. En weet gelukkig ook een hoop minder van een ander, al die nutteloze info hoef ik ook niet meer mee te zeulen. En wat ik hier doe behalve t lokale nieuws volgen en mezelf stuk lachen 😅🤣😂 om idiote domme uitspraken hier.
Precies Sjaakie, jij hebt het door.
Een dag niet gelachen is een dag niet geleefd.