Mona Keijzer over ontslag door Rutte: ‘Ik zei: nee, ik stap niet op. Dat is de Volendammer in me’

Geplaatst op door admin bron: AD

Ze werd ontslagen uit het vorige kabinet, maar keerde terug in het centrum van de macht. Nu is Mona Keijzer (56) één van de meest ervaren ministers. De lessen van thuis in Edam neemt ze mee naar Den Haag. Een persoonlijk interview. ,,Tijdens vergaderingen denk ik soms: dit lijkt mijn keukentafel wel, met al die mannen’’, vertelt ze in dit interview uit weekendmagazine Mezza.

Mona Keijzer krijgt tranen in haar ogen. De BBB-vicepremier gaat langzamer praten als ze gevraagd wordt naar de bordesscène van 2 juli. Keijzer keert die dag terug in de regering, het is de ultieme politieke rehabilitatie. Na het abrupte ontslag uit het vorige kabinet vanwege haar coronakritiek staat ze nu stralend op de trappen van paleis Noordeinde.

Gevoelens van triomf of revanche heeft Keijzer niet. Wel denkt ze aan haar overleden vader, ze had graag gewild dat hij dit moment nog had meegemaakt. ,,Als hij nog had geleefd, zou-ie zeker hebben gezegd: ‘Ben je wel helemaal lekker? Dat je hier weer aan begint?’ Anderen zou hij trots vragen: ‘Heb je d’r gezien?’ Dat hij trots was, zei hij nooit tegen mij, hoor. Dat deed hij alleen op zijn sterfbed twee jaar geleden, toen zei hij dat wel, één keer. Dat was mooi,” zegt Keijzer, zittend aan een vergadertafel op het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. ,,Ik voel geen rancune over wat er in het vorige kabinet is gebeurd. Die dag dacht ik vooral: wat mooi dat ik mag helpen om die grote problemen te helpen oplossen. En ’s avonds heb ik geproost met mijn man, hebben we een glaasje champagne gedronken. Mijn lijfspreuk is: het leven is niets zonder een glaasje bubbels.”

Hier het hele Premium artikel op de site van het AD.

Voordat u aantrad zei een van uw beste vriendinnen in een interview: Mona wist al vroeg wat ze wilde. ‘Ze dacht dat ze overal de beste in was.’ Helpt die eigenschap u nu?
,,Dat denk ik echt niet hoor. Wel was ik al heel jong geïnteresseerd in de politiek. Ik was achttien en ging naar een gemeenteraadsdebat in Volendam, samen met een vriendin. Ik dacht toen: dit wil ik ook. En misschien kan ik het wel een beetje beter… Elkaar overtuigen, praten over oplossingen, die politieke meerderheid verzamelen.”
Begrepen uw leeftijdsgenoten deze hobby?
,,Mijn vriendin Gina snapte het wel, zij is ook de politiek ingegaan. De rest was met heel andere dingen bezig. Met uitgaan, make-up, kleding, jongens, vergeet die niet, jongens. Maar ik was toen al samen met mijn huidige man, hè. Pas later besefte ik dat het best bijzonder was dat ik ging studeren
U ging als eerste van de familie studeren, rechten aan de Universiteit van Amsterdam. Hoe was dat?
,,Toen was het heel normaal, ik ging dat gewoon doen. Mijn vader had het ook gekund, hij was er slim genoeg voor, maar hij deed het niet. Hij heeft allerlei banen gehad in zijn leven, hij was visser, hij heeft in de bouw gewerkt. Als volwassene heeft hij nog de moedermavo gedaan. Hij zag dat mijn zus en ik goed konden leren, en dacht: daar moet ik toch ook werk van maken. Het zal wel in de familie zitten, de oma van m’n moeders kant had vroeger als bijnaam de kiene, de slimmerik. Pas later heb ik me gerealiseerd dat het best bijzonder was dat ik ging studeren, als eerste, dat het niet vanzelfsprekend was.”
Jullie hebben vijf zoons. Is zo’n groot gezin ook een goede inspiratiebron voor de politiek?
,,Nou, in een politieke discussie denk ik weleens: dit lijkt mijn keukentafel thuis wel, met al die mannen! Ik weet dus hoe je daarmee om moet gaan. En het scheelt dat ik opgeleid ben tot mediator. Dan weet je dat je niet moet vragen naar standpunten, maar naar de reden waarom iemand zijn mening op die manier brengt. ‘Joh, wat wil je nu bereiken, hoe kom je daar?’”
Met die ervaring kunt u premier Schoof nog een beetje bijstaan. Toen hem gevraagd werd wie de baas is in Den Haag zei hij: ik. Waarna Wilders hem op de vingers tikte: de Kamer is de baas.
,,Echt een mannending, hè. Dat zou een vrouw nooit zo zeggen.”
Waarom niet?
,,Nou oké, deze vrouw in ieder geval niet. Al sta ik ’s ochtends thuis wel op met de woorden: ik ben de vrouw des huizes…”
O, werkelijk?
,,Jaaaa, dat zeg ik tegen mezelf hoor, in de spiegel… Maar weet u wat nou zo leuk is? Ik weet heel goed dat je je van alles in je hoofd kan halen over je rol, maar in de politiek en thuis geldt: je moet het samen doen. Dit is een land van achttien miljoen baasjes, we moeten het met elkaar rooien.”
Tot haar overstap naar de BBB vorig jaar was Keijzer een ras-CDA’er. Bij de christendemocraten werd ‘Mona’ gekoesterd als de gewone vrouw uit Volendam, met een beetje fantasie zou je Keijzer kunnen typeren als een Caroline van der Plas avant la lettre. Ze was de vertolkster van het ‘gezonde verstand’ bij het CDA, van doe-maar-normaal.
Wat dat alledaagse beeld compleet maakt: Keijzer houdt van ajourbreien én van kermis vieren in Volendam. Vier dagen in september is Keijzer dan van de radar, weten ze ook op het nieuwe ministerie. ,,Vier dagen lang lachen, gesprekken voeren die nergens over gaan. Heerlijk! Brabanders en Limburgers herkennen dat gevoel ook van carnaval. Dan kom je even los.”
Thuis lukt dat loskomen misschien niet altijd: u merkt zelf dagelijks hoe groot uw opdracht als minister van Volkshuisvesting is, uw volwassen zoons wonen nog thuis.
,,Er zijn geen huizen! De wachttijd voor een sociale huurwoning is in Amsterdam twaalf jaar. Op één na wonen ze allemaal nog bij ons. Eentje woont op zichzelf. Als ik het heb over jonge mensen die niet aan hun leven kunnen beginnen, gaat het ook over mijn kinderen, hun vrienden, vriendinnen, mijn neefjes en nichtjes.”
En wanneer gaan zij merken dat ú op deze stoel zit, wanneer gaat u die honderdduizend extra woningen per jaar halen?
,,Volgend jaar niet, het jaar daarna wordt het ook nog lastig, maar vanaf 2027 moet dat lukken. Dan moeten de grote bouwlocaties er komen. Maar we zeggen ook: élke woning is er één. Die ene boer die op zijn erf een woning wil bouwen, moet dat kunnen regelen. De regels moeten worden aangepast. Neem een mantelzorgwoning: een zorgbehoevende vader mag wel in een kleine woonunit in de tuin wonen, maar niet een dochter die met haar kind op zolder woont. Terwijl de nood zo hoog is. Dat gaan we nu echt aanpakken.”
Vreest u niet dat u veel te weinig tijd hebt? De coalitie wankelt al sinds dag één, met steeds gedoe.
,,Kijk dan wel even: waar zit het gedoe? Bij veel debatten in de Tweede Kamer denk ik ook: geachte volksvertegenwoordigers, is dit waar de burger op zit te wachten? Volgens mij willen Nederlanders dat de migratie aan banden wordt gelegd, dat er huizen worden gebouwd. Ik zie dat wij in het kabinet vooral daar mee bezig zijn, en ja: dat is een groep nieuwe mensen, grotendeels onervaren, soms beleven ze hun eerste debatten en vergaderingen met bewindspersonen. Die moeten elkaar nog leren kennen. Dus het moet echt beter, maar geef ons wat tijd.”
We hebben het toch niet over een snuffelstage? Dit gaat om het landsbestuur.
,,Zeker, maar er worden toch echt dingen aangepakt. Ik heb net nog een brief naar de Tweede Kamer gestuurd om te zorgen dat vleermuizen niet de isolatie van woningen in de weg zitten. Dat haalt de voorpagina niet misschien, maar het is wel belangrijk.”
Kiezers wachten vooral op extra woningen en andere maatregelen. Als partijleiders de boel zo onder druk zetten, komt u daar niet aan toe. Zeker Wilders laat zich niet kooien.
,,Tsja. Elk vogeltje zingt zoals het gebekt is, welkom in Den Haag, daar heb je mee om te gaan. Maar ik geloof wel in een lange en goede rit van dit kabinet. Dat is namelijk wat ons met elkaar verbindt: we willen problemen oplossen. Daar ga ik stug mee door, aan mij gaat het niet liggen, ik ga m’n stinkende best doen. Samen met VVD-vicepremier Sophie Hermans heb ik tijdens het schrijven van het regeerprogramma ook de collega’s kunnen helpen. Je ziet op enig moment de worsteling bij anderen en dan bied je aan om te helpen, samen aan teksten te schrijven, te bemiddelen als mogelijk. Dat is prettig.”
Wat is er eigenlijk veranderd in uw opvattingen over de PVV? Ooit waarschuwde u dat Wilders wegloopt als het spannend wordt, dat hij bevolkingsgroepen wegzet. Geldt dat niet meer?
,,We leven in een coalitieland, dan moet je samenwerken. Toen ik dat zei over de PVV was het net misgegaan in de gedoogregering in 2012, toen de PVV wegliep. We zijn twaalf jaar verder, al die tijd is er amper wat aan migratie gedaan. Nu kunnen we daar wel wat aan doen, dus kijk je naar een samenwerking waarin je daar iets aan kunt doen.”
U had toch stevige teksten. U zei: ‘Mensen die op Wilders hebben gestemd, zien nu hoe hij opereert. Als het lastig wordt, loopt-ie weg.’ Staat die waarschuwing nog?
,,Ik hoop het niet, want mensen veranderen. Ik ben ook twaalf jaar ouder. Omstandigheden veranderen. We gaan gewoon aan de bak, dat is mijn vaste overtuiging, tótdat het anders blijkt te zijn.”
Bent u zelf rechtser geworden, populistischer ook? U hintte erop dat Oekraïners terug kunnen naar veilige regio’s.
,,Ik was en ben sociaal conservatief, en populisme… Populus staat voor volk, wat is daar eigenlijk mis mee? En die uitspraken: die flap ik er niet uit, ik denk daar goed over na vooraf. Ik heb ook niet gezegd dat alle Oekraïners terug kunnen, ik heb gevraagd: zijn er veilige regio’s? Het staat inmiddels ook in ons hoofdlijnenakkoord, dat we landen waar vluchtelingen vandaan komen specifieker willen beoordelen, per regio.”
In een talkshow zei u dat Jodenhaat ‘bijna onderdeel is van de islamitische cultuur’.
,,In die talkshow sprak ik over onze inburgeringsplannen, we willen kennis over de Holocaust bijbrengen. Daarom sprak ik over mensen uit islamitische landen, waar deze manier van kijken naar Joden bijna onderdeel is van de cultuur. We hebben daar een hele onderbouwing over geschreven op de website van de BBB. Wat ik bespreekbaar wil maken: sommige mensen krijgen dit mee in de opvoeding. Dat mag ik zeggen omdat ik politica ben, dus natuurlijk sta ik daar achter. Daarom ben ik er ook voor dat onderwijs over de Holocaust verplicht wordt.”
Holocaustonderwijs verplichten is toch iets heel anders dan claimen dat Jodenhaat inherent is aan de islam? Het OM oordeelde dat uw uitspraak beledigend is, en in beginsel strafbaar. Kunt u zo’n uitspraak als kabinetslid nog wel herhalen?
,,Eehm, dat is… Even denken. Ja, dat denk ik wel, dit is een reële discussie die je samen moet voeren. Sommige mensen krijgen dit mee in de opvoeding, heb ik gezegd, niet iedereen.
In de zomer van 2023 stapte de Volendamse politica over naar de BBB en werd ze bij de nieuwe partij met veel bombarie gepresenteerd als ‘premierskandidaat’. De politieke transfer wekte irritatie bij CDA’ers, die juist dachten dat Keijzer weer actief zou worden voor de partij. Keijzer zat in de commissie die de plannen voor de Europese verkiezingen schreef toen ze haar toenmalige partijgenoten verraste met het bericht over haar vertrek. In de partij werd gefluisterd: die overstap is een ordinaire keuze voor een beter baantje. Keijzer zelf wilde daar niks van weten – ‘zo zit ik niet in elkaar’.
Wel waren het CDA en zijzelf uit elkaar gegroeid, zegt ze nu. Dat begon in de coronatijd, toen ze als staatssecretaris van Economische Zaken steeds grotere bezwaren had tegen het pandemiebeleid van haar eigen kabinet. De CDA-staatssecretaris ageerde eerst vooral binnenskamers. ,,Ik zat echt in gewetensnood, die regeltjes vielen niet meer uit te leggen aan de samenleving.” Gehoor kreeg ze amper, dus uiteindelijk luchtte ze haar hart in een interview in De Telegraaf. Op de dag dat haar partijgenoot Hugo de Jonge de komst van het coronatoegangsbewijs toelichtte, meldde Keijzer eind september 2021 in de krant dat ze niet kon leven met de coronapas.
Toen ik van Rutte moest opstappen dacht ik: dat doe ik niet. Dat is de Volendam­mer in me
Het gevolg: ontslag door de minister-president. Premier Mark Rutte belde haar op zaterdagochtend op en vroeg of Keijzer de eer aan zichzelf wilde houden. ,,Ik zei: nee, ik stap niet op. Dat is dan de Volendammer in me. Dan moet hij me maar ontslaan. Dat gebeurde.”
De coronacrisis kwam ook bij u thuis binnen. Uw man is arts, werkt als uroloog in een ziekenhuis. Uw zoons studeren. Als de lockdown strenger werd, hadden de collega’s van uw man meer ademruimte, maar konden uw zoons amper op pad. Hoe was dat?
,,Het gaat niet om mijn privésituatie natuurlijk, maar ik wist heus wel wat er aan de hand was in ziekenhuizen. Mijn belangrijkste punt is: een mens komt tot zijn recht in een relatie met andere mensen. En dat werd ondergeschikt gemaakt aan problemen op de ic, hoe erg die ook waren. Ik lag er wakker van, ik ging gewoon kapot, ik kon het niet verkroppen. Mijn algemene punt was: denk ook aan de vrijheden van anderen.”
Veel van Hugo de Jonges woonbeleid zet u nu door. Een van de doelen is: minder juridische procedures die plannen vertragen. Maar u voerde zelf wel zo’n procedure tegen de bouw van een wooncomplex in uw straat vanwege inkijk en privacy. Is dat niet hypocriet?
,,Dat woord doet mij zeer… Deze privékwestie speelde tot begin vorig jaar, vóór het ministerschap. Ik heb mijn buurvrouw van 84 geholpen. Het project is naast de woning van deze zeer gewaardeerde buurvrouw, die geen gehoor vond met haar klacht. Samen met nog een andere buur hebben we bezwaar gemaakt. En ik richtte me ook nooit tegen de functie van het woonzorgcomplex. Ik weet uit eigen ervaring in de familie wat dementie is. Dus uiteraard moet daar een plek voor zijn.”
Dit fenomeen speelt natuurlijk veel vaker: iemand is vóór asielopvang, maar niet als het azc in de buurt komt. U bent vóór woonplekken voor mensen met dementie, totdat het u in de weg zit.
,,Ja, we wonen nu eenmaal wel in een van de dichtstbevolkte landen van Europa, dus dat is constant passen en meten. Als ambteloos burger hielp ik mijn buurvrouw, dat zou ik trouwens zo weer doen. Het ging erom: mijn buurvrouw voelde zich niet gehoord en wilde dat dit gebouw een kwartslag gedraaid zou worden. Als dat was gebeurd, was het allemaal opgelost.”
Hagenaars kunnen u geregeld door de stad zien slenteren van afspraak naar afspraak. Die tienduizend stappen per dag: is dat een gezonde dwangneurose?
,,Dat is goed voor jezelf zorgen! Vroeger liep ik hard, maar ik kreeg een blessure en mijn knieën begonnen ook zeer te doen. Maar ik wil blijven bewegen. Dus nu is het wandelen. En een beetje fitnessen, met gewichten trainen. Ik ben 56 hè, je moet de spieren in beweging houden.”

Geef een reactie