Vragen van het raadslid Schomakers aan het college van burgemeester en wethouders (ingezonden op 12 januari 2025).

Aanleiding/toelichting

Duurzaamheid is een essentieel doelstelling van deze coalitie. Voor de woningbouw is het van het gas afgaan de doelstelling en daar hangen we nu de gehele woonwijk Galgeriet aan op. Ondertussen heb ik ervaring met van het gas afgaan. Ik ben met mijn kantoor in het centrum van Monnickendam van het gas gegaan, heb geïnvesteerd in isolatiematerialen, zonnepanelen en wat blijkt; het van het gas afgaan brengt de nodige problemen met zich mee en extra kosten omdat de capaciteit van mijn reguliere stroomvoorziening ontoereikend is om mijn kantoor operationeel te laten functioneren ontoereikend zijn. Ik wil hierbij toelichten dat het alleen speelt als ik mijn elektrische kachels moet aanzetten. Het gaat om een kleine overschrijding van mijn stroomcapaciteit echter Liander heeft aangegeven dat zij de stroomvoorziening niet kunnen uitbreiden. Als huurder van een kleine bedrijfsruimte van 70 m2 kan ik dat oplossen door de verwarming van ruimten te verdelen waardoor sommige ruimten maar beperkt worden verwarmt.

Maar dat maakte mij wel bezorgd over de nieuwe woning die ik wil gaan kopen in oud-Monnickendam. Ik heb laten uitrekenen of het van het gas af gaan werken met zonnepanelen aansluit bij capaciteit van de reguliere stroomvoorziening. De gemaakte berekening toont aan dat dat niet het geval is en ook hier zou ik navraag moeten doen naar een uitbreiding van mijn stroomcapaciteit en navraag leert mij dat die ruimte niet kan worden geboden. Dat betekent dat ik niet van het gas kan.

Vraag 1: Is de gemeente zich bewust dat de wens om de inwoners te motiveren en te stimuleren om van het gas te gaan risico’s met zich meebrengt als blijkt dat de capaciteit van de stroomvoorziening de vervangende technieken niet kan voorzien van stroom?

Vraag 2: Waarschuwt de gemeente de inwoners voldoende hierover?

Op 9 november 2023 heeft Liander het rapport “congestiegebied Monnickendam” opgeleverd en daar begint de inleiding met: “Uit onze netanalyse blijkt dat er risico op structurele congestie is in het verzorgingsgebied van elektriciteitsverdeelstation Monnickendam dat in Monnickendam staat. We gaan in dit gebied de capaciteit van het bestaande net uitbreiden, maar de netuitbreiding zal naar verwachting niet op tijd klaar zijn om in alle huidige transportverzoeken te voorzien.”

In het rapport valt te lezen dat zij op

• 11 november 2021 hebben geconstateerd dat er bij het verdeelstation Monnickendam 10-1j een schaarste is voor gebruik maar ook voor teruglevering en dan schrijven zij verder dat zij verwachten dit probleem op zijn vroegst op te kunnen lossen in het eerste kwartaal 2030. Volgens de opgave van Liander gaat het hier om 3276 kleinverbruik aansluitingen
• 23 december 2021 een schaarste hebben geconstateerd bij het verdeelstation Monnickendam kabel MNN 10-1V404 voor gebruik maar ook voor teruglevering en dan schrijven zij verder dat zij verwachten dit probleem op zijn vroegst op te kunnen lossen in het eerste kwartaal 2030. Het betreft hier het Galgeriet en een deel van Oud Monnickendam en totaal 238 kleinverbruikers
• 12 oktober 2023 Liander meldt dat de maximale grenzen van verdeelstation Monnickendam kabel MNN 10-2V205 is bereikt, dit geld voor teruglevering van elektriciteit en ze verwachten dit probleem op zijn vroegst op te lossen in het eerste kwartaal 2031

Ter info

Congestiemanagement is een tijdelijke oplossing voor het tekort aan transportcapaciteit in congestiegebieden. In deze gebieden is vaak een tekort aan transportcapaciteit. En in sommige gebieden is er een wachtrij voor nieuwe aansluitingen of het verzwaren van een aansluiting. Uiteindelijk heeft Nederland een groter en zwaarder elektriciteitsnet nodig. Maar dit duurt een aantal jaren. Tot die tijd verminderen netbeheerders piekmomenten in het net met congestiemanagement. Want overbelasting is schadelijk voor het netwerk en kan voor grote schade aan het netwerk zorgen.

Vraag 3: Is de geconcludeerde schaarste bij het verdeelstation Monnickendam kabel MNN 1- 1V404 de reden geweest om de bouw van de nieuwe projecten te vertragen want zonder capaciteit kunnen die woningen niet aangesloten worden op het stroomnetwerk?

Vraag 4: Gelet op de verplichtingen gekoppeld aan de verkrijging van een subsidie en de levering schaarste voor het Galgeriet welke pas in heer eerste kwartaal 2031 kan worden opgelost is het de vraag of deze wijk wel binnen de gestelde termijnen van de subsidieverlening (met stroom) kan worden opgeleverd?

Dit rapport van Liander is wat verouderd want als ik de website van Liander benader met de vraagstelling voor aanvullende stroomlevering in oud Monnickendam dan geeft Liander aan:

“U kunt op 1141 AA geen extra elektriciteit verbruiken en teruglevering. Dit komt omdat hier het net de maximale capaciteit heeft bereikt. We werken nog aan 4 knelpunten. We verwachten dat dit in kwartaal 4 van 2034 is opgelost.”

Als ik 1141 KS opvraag krijg ik dezelfde mededeling met dien verstanden dat er dan 5 knelpunten zijn.

Vraag 5: Gelet op bovenstaande opmerking vanuit de website van Liander moeten we dan constateren dat het probleem niet in het eerste kwartaal maar in het vierde kwartaal 2034 is opgelost?

Vraag 6: Wat heeft dat voor gevolgen gelet op de vraagstelling van vraag 4?

In de recente voortgangsreportage van Liander staat: “De structurele congestie zal voortduren totdat Liander de noodzakelijke uitbreidingen op hoogspanning en midden spanning voor congestiegebied Monnickendam heeft gerealiseerd. Conform de planning zoals opgenomen in het investeringsplan is de verwachting dat het uitbreiden van de stations capaciteit, het uitbreiden van het distributienet en/of herverdelen van de belasting in het vierde kwartaal van 2032 gereed zal zijn. (…) Wanneer door congestiemanagement transportcapaciteit beschikbaar komt in congestiegebied Monnickendam, is die mogelijk onvoldoende om alle bestaande transportaanvragen toe te kunnen kennen.”

In dit rapport lees ik dat de transportcapaciteit voor teruglevering, die thans gelijk is aan 11,2 NVA, zal worden verhoogd naar 40 MVA doordat er een verzwaring, nieuw transformatorstation wordt gerealiseerd, echter voor de teruglevering komen uitsluitend afnemers/aangeslotenen in aanmerking die beschikken over een door Liander op afstand af te schakelen aansluiting; aansluitingen voor een productie-installatie met een aansluitcapaciteit >2 MVA. Met deze mogelijkheid willen ze het aantal stroomstoringen beperken en heeft niets te maken met de vraag naar transport van individuele aangeslotene.

Uit het rapport van Liander blijkt dat de aanwezige transportcapaciteit niet voldoende is om te voorzien in de benodigde en gevraagde transportcapaciteit. Er is geen extra transportcapaciteit beschikbaar. Sterker nog, er is nu al een tekort. De verwachte omvang van het structurele tekort aan transportcapaciteit is circa -0,6 MVA in de periode tot de realisatie van de geplande netverzwaring. Dit tekort kan toenemen in het geval van nieuwe transportaanvragen.

Vraag 7: De realisatie van het Galgeriet zal zeker leiden tot nieuwe transportaanvragen en daarmee zal het tekort oplopen. Welke zekerheden kan de gemeente de toekomstige huurders en kopers geven dat zij door de tekorten niet worden geconfronteerd meer gebrek aan stroomcapaciteit?

Congestiemanagement, het tijdelijk verminderen door de netbeheerders van piekmomenten in het net kent een financiële grens. Het Lianderrapport meld hierover: “Wanneer de verwachte kosten van congestiemanagement de financiële grens overschrijden vervalt de verplichting voor congestiemanagement.”

Vraag 8: Kan de wethouder aangeven wat de gevolgen zijn van het laten vervallen van de verplichting voor congestiemanagement? Betekent dat dat Liander niet meer verantwoordelijk is te achten voor de stroomlevering?

Vraag 9: Daar waar Liander eerst meldde dat de geconstateerde problemen van 11 oktober 2021 op zijn vroegst eerste kwartaal 2023 zouden zijn opgelost, lezen we in recentere berichtgevingen dat Liander nu verwacht de problemen in het 4de kwartaal 2034 te hebben opgelost. Welke stappen onderneemt de gemeente om te zorgen dat de vertragingen in het oplossen van de problemen niet nog verder stagneren?

Vraag 10: Is de realisatie van het Galgeriet, met de thermische energie uit oppervlaktewater (TEO), maar zonder gas, gelet capaciteit van levering en de problemen hiermee wel verantwoord?

De Unie van Waterschappen meldt op zijn website dat er inmiddels 110 aquathermie projecten zijn gerealiseerd en dat er 140 projecten in verschillende ontwikkelfase zitten. Zij melden ook dat de in Nederland gerealiseerde aquathermie in ruim 50 procent van de warmtevraag en ruim 50 procent van de koude vraag kan voorzien. Dit blijkt uit rapporten van CE Delft/Deltares (2018) en IF Technology (2016).

Omdat de TEO een van de basisvoorzieningen is voor het Galgeriet hebben wij ons ook hierin verdiept en daar komen de volgende vragen uit.

Vraag 11: Die ruim 50% intrigeert ons. Is er een adviesrapport, door een derde organisatie opgesteld, waaruit blijkt wat de capaciteit van de Waterlandse TEO zou kunnen zijn?

Vraag 12: De genoemde rapporten geven ook aan dat vervuild water mede bepalend is voor de levering, is dit onderzocht? Zo ja, wat zijn de constateringen?

Vraag 13: Als er sprake is van vervuild water, dan melden de rapporten dat de onderhoudskosten stijgen. Is dit onderzocht? Zo ja, wat zijn de constateringen?

Vraag 14: Het rapport van IF Technology meld dat Aquathermie blauwalgen, botulisme en drijflagen bestrijden. Blauwalgen is iets waar we bij de Gouwzee last van hebben. Is dit onderzocht?

Vraag 15: Is ook onderzocht wat we in Waterland uitgeven aan de bestrijding van Blauwalg? Is vast te stellen welk financieel voordeel hieruit gehaald zou kunnen worden?

Vraag 16: Op welke wijze gaat het college de toekomstige bewoners de zekerheid geven dat zij voldoende warmte verkrijgen vanuit de TEO en voldoende energiecapaciteit hebben om hun woning te kunnen verwarmen, maar dat de kosten?

Bij een recent project hebben wij de ervaring opgedaan dat er niet voldoende elektrisch verwarmt kon worden omdat de toeleveringscapaciteit niet kan worden uitgebreid en bij de ontwikkeling van een nieuw project blijkt dat aan het gas blijven noodzakelijk is omdat ook daar de capaciteit voor particulier gebruik niet verhoogd kan worden.

Wij kwamen bij toeval in contact met een leverancier/installateur van infrastructuur in een ander regio en tijdens een gesprek kwamen ook de leveringsproblemen van stroom ter sprake en uit het gesprek konden wij constateren dat in steeds meer projecten bij het aanleggen van de infrastructuur en toch leidingen worden mee gelegd die gebruikt zouden kunnen worden voor gasleveringen maar ook in de toekomst voor het leveren van waterstof.

Het nu meeleggen van deze leidingen leveren relatief lage meerkosten op als je de realisatiekosten vergelijkt als deze leidingen later moeten worden aangebracht. Tevens zouden deze leidingen bij leveringsproblemen kunnen worden ingezet als een ondersteunende warmtebron.

Vraag 17

• Is deze optie ter sprake gekomen?
• Zo nee, waarom niet?
• Als het wel is besproken, wat zijn de vastgestelde extra kosten?
• Hoe wegen deze af tegen een latere aanpassing van de infrastructuur?
• Is het een overweging om toch te besluiten om bij het aanleggen van de infrastructuur leidingen mee te nemen?