Na vijftien jaar geflirt is het hoge woord eruit: Landsmeer, Oostzaan en Wormerland gaan gezamenlijk een bestuurlijke samenwerking onderzoeken. Daarmee komt een fusie van de drie gemeenten een stapje dichterbij. Nee, van een grote gemeente Groenland is nog allesbehalve sprake. Maar dat de drie gemeenten nu samen hun bestuurlijke toekomst gaan onderzoeken is een nieuwe stap in die richting. Individueel hebben gemeenten namelijk wel onderzoek gedaan naar samenwerking met andere gemeenten, maar gezamenlijk nog niet.

Eerdere samenwerkingen die de afgelopen jaren ter sprake kwamen, bijvoorbeeld een samengaan van Landsmeer met Amsterdam, of een fusie met Waterland of Edam-Volendam, zijn hiermee verder weg. Maar niet helemaal van tafel: het college van Oostzaan heeft bijvoorbeeld de opdracht om tegelijkertijd ook de gesprekken aan te gaan met Amsterdam en Zaanstad.

Twee varianten worden onderzocht: bestuurlijk en ambtelijk fuseren. Het onderzoek moet de mogelijkheden, kansen en bedreigingen van de twee samenwerkingen in kaart brengen. Daarvoor is een werkgroep opgezet met vertegenwoordigers van de drie gemeenteraden onder leiding van onafhankelijk voorzitter Guido Wallagh. Die onafhankelijkheid is een wens van bewoners uit de gemeenten.

Financiële krapte

Het onderzoeksvoorstel wordt begin oktober aan de drie gemeenteraden ter stemming gebracht. Als ze alle drie instemmen, kan het onderzoek beginnen. De ambitie is om dat eind 2024 af te ronden. In de gemeenten is onder druk van financiële krapte het besef gegroeid dat samengaan steeds onvermijdelijker lijkt. Tegelijkertijd zijn gemeenteraden en inwoners verdeeld en huiverig, onder meer vanwege de vrees dat ze een deel van hun identiteit moeten opgeven.

Samenwerking tussen de kleine Waterlandse gemeenten Wormerland (16.000 inwoners), Landsmeer (12.000) en Oostzaan (10.000) zou de efficiëntie verbeteren van het ambtelijk apparaat en schelen in de kosten. Nu al delen Oostzaan en Wormerland om die reden hun ambtenaren.

Volledig bestuurlijke fusie zou betekenen dat er nog maar één burgemeester, één gemeenteraad en één gemeentehuis overblijft. Uiteindelijk moeten de drie afzonderlijke gemeenteraden akkoord gaan met welke vorm van samenwerking dan ook.